Әдетте мұндай маман кәсіпорын үшін таптырмас кадр
Персоналдар құрамы және оны басқару
Ұйымдық құрылым, бөлімдер қызметі және басқару модельдері туралы қысқаша шолу.
Ұйымдық құрылымның мәні
Фирма шеңберіндегі ұйымдық құрылымның негізгі мақсаты — жекелеген бөлімдер мен олардың өкілдері арасында нақты өзара байланыс орнату, басқару ережелері негізінде жауапкершілік, құқық және билік өкілеттігін әділ бөлу.
Ұйымдық құрылым мен басқару модельдері өзгеріссіз, тұрақты жүйе емес. Керісінше, олар нарық талаптарына және ұйым ішіндегі өндірістік-әкімшілік өзгерістерге сай икемді, бейімделгіш механизм ретінде қалыптасады.
Құрылымды айқындайтын алғышарттар
- Кәсіпорын көлемі
- Өндірістік профиль (өнім түрі және ерекшелігі)
- Қызмет ету аясы және тұтынушылар аудиториясы
Бөлімдер құрамы және функциялары
Қызмет көрсету бөлімі
Бұл бөлім мекеменің негізгі қызметіне көмекші қолдау көрсетеді. Құрамында күзет қызметі (екі ер адам кезектесіп жұмыс істейді), бас директордың хатшысы (бір қызметкер) және кеңсе тазалаушы қызметкерлер (екі әйел адам) бар.
Кадр басқару бөлімі
Құрамында кадр бөлімінің бас менеджері және кадр бөлімінің менеджері жұмыс істейді. Негізгі міндеттері: еңбек жағдайын ұйымдастыру, жаңа маманды іздеу және таңдау, жұмысқа қабылдау, оқыту, қызметтік саты бойынша жылжыту, ынталандыру тетіктерін қалыптастыру және персонал есебін жүргізу.
Коммерциялық (өткізу/маркетинг) бөлімі
Бөлімде жеті жоғары білікті маман қызмет атқарады, олардың ішінде оқу орнын жаңа тәмамдаған жас кадрлар да бар. Бұл ұйымға жаңа идеялар мен серпін береді. Негізгі функциялары: өнімді өткізу, жарнама және PR, БАҚ-пен байланыс, нарықты зерттеу, сапа менеджменті аясында ISO стандарттарына көшу шараларын ұйымдастыру.
Бухгалтерия
Қаржылық кіріс-шығыстарды балансқа біріктіріп, мекеменің жалпы қаржылық ахуалын талдайды. Құрамында бас бухгалтер және көмекші бухгалтер бар. Бұл бөлім барлық қаржылық операциялардың дәлдігі мен экономикалық тұрақтылықтың көрсеткішін қамтамасыз етеді.
Қамту (жабдықтау) бөлімі
Дүкеннің/кәсіпорынның керек-жарағын қамтумен айналысады. Құрамында алты қызметкер: бөлім меңгерушісі, оның көмекшісі, екі жүргізуші (ауыр жүк көлігі және қызметтік жеңіл көлік), сондай-ақ екі жүк тасушы жұмыс істейді.
Құқық бөлімі
Бұл бөлім өзге бөлімдерден ерекшеленеді: тұрақты штатта отырмайды. Бір заңгер қажет болғанда ғана сағаттық негізде кеңес беруге шақырылады. Мұндай тәсіл құқықтық шығындарды қысқартып, жалпы табыстылықты арттыруға ықпал етеді.
Құрылымда бұдан өзге де бағыттар (мысалы, шығармашылық бөлім және т.б.) болуы мүмкін. Бұл мәтінде негізгі функциялар мен басқару логикасы жүйеленіп берілді.
Билік бөлінісі және басқару иерархиясы
ЖШС кәсіпорынында билік бөлінісі мынадай: ең алдымен құрылтайшылар кеңесі, одан кейін кеңес төрағасының шешімімен бекітілетін бас директор, әрі қарай оның қарамағындағы бөлім басшылары.
Бас директордың рөлі
Бас директор кәсіпорын қызметінің барлық түрін басқарады, жобалар мен шешімдерде соңғы жауапкершілікті өз мойнына алады.
Квалификациялық талаптар
- Жоғары экономикалық немесе техникалық білім
- Басқарушылық қызмет өтілі: кемінде 5 жыл
- Тұлғалық және қоғамдық беделдің жоғары болуы
Негізгі лауазымдар және міндеттері
Бас бухгалтер
Бухгалтерия жұмысының дұрыс әрі рационалды жүргізілуін қамтамасыз етеді, 1С:Бухгалтерия бағдарламасы негізінде дебиторлық және кредиторлық балансты қадағалайды. Қызметкерлердің жалақысын есептейді, міндетті мемлекеттік төлемдер мен өзге шығындарды реттейді. Ресурстар жетіспеушілігі мен ұрлықтың алдын алу үшін ай соңында мүліктік ревизия жүргізеді. Қорытындысында кәсіпорынның барлық қаржылық операцияларының дұрыстығын бақылауға жауап береді.
Квалификациялық талаптар
Жоғары экономикалық білім, мамандығы бойынша кемінде 5 жыл өтіл, тұлғалық және қоғамдық беделдің жоғары болуы.
Кадр менеджері
Қызметкерлер санын бөлімдер қажеттілігіне сай жоспарлайды; жоспар негізінде іріктеу мен жұмысқа қабылдауды ұйымдастырады; еңбек нәтижесін бағалайды; ынталандыру жүйелерін ұсынады; ұйымдық мәдениет пен ұжымдық рухты қалыптастырады; әр қызметкер туралы деректерді жинап, архивтейді; басқарушы кадрлар резервін жоспарлайды; біліктілікті арттыру курстарын ұйымдастырады; санитарлық-гигиеналық талаптардың сақталуын және еңбек қауіпсіздігін қамтамасыз етуді қадағалайды.
Квалификациялық талаптар
Жоғары экономикалық немесе әлеуметтік білім, кадрлық/рекрутинг бағытында кемінде 5 жыл тәжірибе, қоғамдық беделдің жоғары болуы.
Коммерциялық бөлім басшысы
Өнімді өткізу мен маркетинг саясатын қалыптастырады; жарнама және қоғаммен байланыс шараларын ұйымдастырады; маркетингтік жоспарды әзірлейді және іске асыруды үйлестіреді.
Квалификациялық талаптар
- Жоғары экономикалық білім
- Кемінде 5 жыл кәсіби тәжірибе
- БАҚ-пен жұмыс, пресс-релиздер және жарнамалық жобаларға қатысу тәжірибесі
- Тұлғалық және қоғамдық беделдің жоғары болуы
Өзге бөлім басшылары
Қалған бөлімдер жетекшілері де өз бағыттары бойынша жоспарлау, орындауды ұйымдастыру, бақылау және нәтижеге жауап беру сияқты ұқсас басқарушылық функцияларды атқарады.
Ұйымдық құрылым типі
Менеджмент іліміндегі жіктеулерге сүйенсек, бұл ЖШС-нің ұйымдық құрылымын күрделі сызықтық құрылым ретінде сипаттауға болады. Мұндай модельде иерархия айқын: жоғарғы басқарушы негізгі басқару функцияларын тікелей жүзеге асырады және шешім қабылдауда орталықтандыру басым болады.
Басқару тәсілі туралы қорытынды
Басқару практикасы жағдайға қарай бірнеше стильді үйлестіріп қолдануға (икемді шешім қабылдауға) ұмтылады. Бұл тәсіл басқару міндеттерін нақты ахуалға бейімдеп орындауға мүмкіндік береді.
Блейк–Моутон басқару торы
Блейк–Моутон жүйесі — америкалық психологтар Роберт Блейк пен Джек Моутон ұсынған модель. Олар менеджер болу — күрделі міндет және арнайы дайындықты қажет етеді деп есептейді. Модель екі өлшемге сүйенеді: адамдарға қамқорлық және өндіріс (нәтиже) туралы қамқорлық.
1) Адамға жоғары, өндіріске төмен
Қызметкерлермен қарым-қатынасты бірінші орынға қояды. Өндірістік нәтижелер мен кәсіби қателіктерге талап салыстырмалы түрде төмен болуы мүмкін.
2) Екеуіне де төмен
Адамға да, нәтижеге де немқұрайлы қарайды. Мұндай стиль ұйымға теріс әсер етіп, мотивацияны әлсіретеді.
3) Өндіріске жоғары, адамға төмен
Нәтижені абсолют басымдыққа қояды, адами фактор еленбей қалуы мүмкін. Ұжым әлсіреп, қысқа мерзімді жетістікке ғана алып келу ықтималдығы артады.
4) Комбинатор (екеуіне де жоғары)
Адамға да, өндіріске де жоғары деңгейде көңіл бөледі. Ынталандыруды дұрыс құрып, тұрақты жоғары нәтижеге жеткізе алады.
5) «Алтын орта» (екеуі де орташа)
Екі өлшемді тең ұстауға тырысады. Күнделікті тәжірибеде жиі кездеседі және жағдайға қарай тиімді болуы мүмкін.
Қолдану тәжірибесі
Әлемдік менеджментте басқару модельдері көп болғанымен, берілген кәсіпорын жағдайында қолданылатын тәсілдер осы үлгілерге жақын келеді: бөлім басшылары ұжым ішінде қолайлы ахуал құруға ұмтылады, ал күрделі әрі жедел шешім қажет болғанда жағдайға сәйкес тиімді стильді таңдайды. Сондықтан фирмада басқаруға қатысты қатаң, өзгермейтін ережелер жүйесі жоқ деген қорытынды жасауға болады.
Мәтін редакцияланып, орфографиясы мен стилистикасы түзетілді; мазмұны сақталып, құрылымы оқуға ыңғайланып берілді.