Битумды - күйелі құрам
Гидроизоляциялық жұмыстардың өндірісі: битумды материалдар және қолдану тәсілдері
Битум негізіндегі материалдардың кеңінен қолданылуы, ең алдымен, олардың қолжетімді бағасына байланысты. Тәжірибеде битумды қолданудың бірнеше негізгі әдісі бар, ал әр тәсіл алынатын қорғаныш қабатының сапасына, төзімділігіне және жұмысты орындау шарттарына тікелей әсер етеді.
1) Битумды балқытып (ыстық) сіңіру
Бұл әдісте битумды жоғары қозғалғыш күйге дейін қыздырып, микро- және макротолтырғыштарға ыстық күйінде жағады әрі сіңіреді.
- Битумды әдетте 150–200°C аралығында қыздырады.
- Сіңіру алдында жабын бетін шаңнан мұқият тазартады да, конструкцияны БН 50/50 немесе БН 70/30 маркалы битум құйылған ваннаға салады (битум алдын ала шамамен 90–95°C-қа дейін қыздырылған).
- Кейін битумды біртіндеп 105–110°C-қа дейін қыздырады. Осы кезде бетондағы ауа мен ылғалдың шығуына байланысты көбіктену байқалады.
- Көбіктену аяқталған соң ванна температурасы 160–170°C-қа дейін көтеріледі, одан кейін біртіндеп 70–90°C-қа дейін төмендетіледі.
- Суыту кезінде бетон кеуектеріндегі ауа көлемінің азаюы және будың конденсациясы есебінен битумның сіңуі күшейеді.
Бақылау: жұмыс барысы сол бетон қоспасынан дайындалған үлгілер бойынша қадағаланады. 20 мм тереңдікке сіңіру кезінде «қара байланыстырғыштың» шығыны 1 м² бетке 1–2 кг-нан аспауы тиіс.
2) Органикалық еріткіштердегі битум ерітіндісі (суық жағу)
Бұл әдісте битумды бензинде, жасыл майда, «Лукойл» типті май өнімдерінде, этанолда және басқа органикалық еріткіштерде ерітіп, темірбетон конструкцияларының бетіне жағады. Кейде ерітілген битум микротолтырғыштармен араластырылып қолданылады.
Қатаю механизмі: толтырғышсыз қабықша немесе суық мастика еріткіштің ұшуы нәтижесінде қатады.
3) Битум эмульсиясы немесе пастасы (судағы дисперсия)
Бұл тәсіл битумды механикалық жолмен дисперсиялап, суда еритін эмульсия немесе паста алу арқылы орындалады.
Қатаю механизмі: судың булануы және битум бөлшектерінің коагуляциясы нәтижесінде эмульсия қатады.
Сапа деңгейі: эмульсиядан алынған қорғаныш қабаттың сапасы ең төмен. Одан жоғарысы — ерітіндіден жасалған қабат, ал ең жоғары сапалысы — балқыма (ыстық) әдісімен алынған қабат.
Битумды-күйелі құрамдардың қорғаныш қасиеттері
Битумды-күйелі құрамдар ауада, сондай-ақ белгілі бір агрессивті орта әсерінде жақсы қорғаныш қасиеттерін көрсетеді. Атап айтқанда, олар 10–20% концентрациялы қышқылдардың, әртүрлі ерітінділердің және 10%-ке дейінгі сілтілердің әсеріне салыстырмалы түрде төзімді.
Агрессиялық әсер ететін факторлар
- Жоғары концентрациялы және күшті тотықтырғыш қышқылдар.
- Концентрациялы сілтілер.
- Құрылымның тығыз емес жерлеріне енетін су (бетон мен мастика арасындағы байланыс бұзылып, ажырауға әкелуі мүмкін).
- Төмен температура: –40…–50°C аралығында битум «шыныланып», морттанып, бұзылу қаупі артады.
- Көптеген органикалық еріткіштер (битумды материалдарды ерітіп жібереді).
- Температураның 30–70°C-қа дейін жоғарылауы (битумдық қабықшаның жұмсаруына және ағуына себеп болады).
Практикалық қорытынды
Гидроизоляция әдісін таңдағанда тек материалдың бағасын емес, нақты жұмыс жағдайларын да ескеру қажет: температуралық режим, судың әсері, химиялық агрессия деңгейі және қажет қорғаныш қабатының ұзақмерзімділігі. Тиісті технологиялық тәртіп (қыздыру, бетті дайындау, сіңіру және бақылау) сақталмаса, ең сапалы материалдың өзі күткен нәтижені бермейді.
Есте сақтаңыз: қорғаныш қабатының сапасы бойынша эмульсия → ерітінді → балқыма әдісі тәртібімен артады.