Қазақша рефераттар

Мағжан Жұмабаевтың Педагогика кітабы керемет туынды

Алаш идеясы және ұлтты оятқан екі тұлға

Ахмет Байтұрсынұлы мен Мағжан Жұмабаев — Алаш қозғалысының көрнекті өкілдері. Олардың бар мақсаты — елдің ертеңін ойлау, халықты надандықтан құтқару, ұлттық сананы ояту. Екі тұлғаның да мұраты бір болғанымен, ұлтқа қызмет ету жолындағы дара қолтаңбасы мен бағыт-бағдары айқын ерекшеленеді.

Ахмет Байтұрсынұлы: тіл мен оқыту жүйесін түзеген ұстаз

Ахмет Байтұрсынұлы білім беру мәселесіне педагогикалық тұрғыдан қарап, қалай оқыту дұрыс, қалай үйрету тиімді деген сұрақтарға жауап іздеді. Сонымен қатар ол қазақ тілі мен әдебиеті саласына орны толмас еңбек сіңірді.

Ахаң қазақ әліпбиін жасап, араб жазуын қазақ тілінің дыбыстық жүйесіне бейімдеп, тіл құрылымын реттеді. Қазақ тіл білімінде көптеген ғылыми атаулар мен терминдердің орнығуына ықпал етті. Бұл — өз дәуірі үшін де, кейінгі ұрпақ үшін де аса ірі жаңалық.

Негізгі ой

Байтұрсынұлының мұрасы — тіл мәдениеті мен сауат ашудың тұғырын бекіткен, ұлттың рухани жүйесін қалыптастырған іргелі еңбек.

Мағжан Жұмабаев: педагогика мен пәлсапаны тоғыстырған ойшыл

Мағжан Жұмабаев та өзіндік ерекшелігі бар мол мұра қалдырды. Соның ішіндегі ең құнды еңбектерінің бірі — «Педагогика» кітабы. Бұл еңбек қазақ педагогикасы тарихындағы алғашқы жүйелі еңбектердің бірі саналады.

Мағжан еңбегінің тағы бір маңызды қыры — онда тәрбие мәселесі ғана емес, терең пәлсапалық ойлар да кең өріс табады. Автор ұлт тәрбиесін адамның ішкі әлемімен, дүниетанымымен, рухани қалыптасуымен сабақтастыра қарайды.

Ерекше белгі

«Педагогика» — мұғалім үшін әдістемелік тірек қана емес, тәрбиенің мәнін кеңінен пайымдататын ой кеңістігі.

Білімнің бірінші орынға шығуы — тарихи заңдылық

Елдің келешекте үлкен жетістікке жетіп, бәсекеге қабілетті мемлекеттердің қатарынан көрінуінде білім саласының орны — бірінші орында. Сол білім жүйесін одан әрі нығайту — әр педагогтің парызы.

Алайда тарихын танымаған қоғамның ілгерілеуі толық болмайды. Сондықтан Алаш қайраткерлерінің мұрасын оқу, зерделеу және оны тәрбие мен білім кеңістігіне кеңінен енгізу — бүгінгі күннің де өзекті міндеті.

Мұраны оқыту: оқушыға да, ұстазға да ортақ қазына

Оқушыға берері

Бұл еңбектерді оқыған әр бала «елім, жерім» деген сезіммен сусындап өседі. Мұндай рухани тәрбие — патриот ұрпақ қалыптастырудың берік негізі.

Педагогқа берері

Мағжанның «Педагогикасы» — ұстаз үшін құнды әдістемелік құрал. Ал Ахмет Байтұрсынұлының мысалдары бастауыш сынып оқушыларына өнеге мен тәлім беретін мазмұнға бай.

Әдебиетке қосқан үлесі

Екі тұлғаның да өлеңдері қазақ әдебиетінің асыл қазынасына айналды. Олар ұлттық рухты, әділет пен шындықты арқау еткен биік шығармаларымен бағалы.

Мектеп бағдарламасындағы міндет

Осындай ақын-ғалымдардың еңбектерін зерттеу, құндылықтарын ашу және мектеп бағдарламасына кеңінен енгізу — ортақ парыз. Бұл бағытта жүйелі жұмыс жасалса, ұлттық сана мен азаматтық жауапкершілік те қатар нығаяды.

Абай дәстүрімен үндестік

Ахаң мен Мағжанның ой-толғамы, азаматтық ұстанымы ұлы Абайдың идеяларымен үндес. Олардың шығармаларын қазақтың төл әдебиетінің биік үлгілері ретінде танып, әділет пен шындық алдында азаматтық міндетті орындау — бүгінгі ұрпақтың жауапкершілігі.

Поэтикалық түйін: «Адамдық диқаншысы»

Зерттеу жұмысын Ахмет Байтұрсынұлының «Адамдық диқаншысы» өлеңінен үзіндімен түйіндеуге болады:

…Адамдық диқаншысы қырға шықтым,

Төлі жоқ, көгалы жоқ — қырға шықтым,

Тұқымын адамдықтың шаштым, ектім,

Көңілін көтеруге құл халықтың…

Қорытынды

Рухани дағдарыс пен құндылықтар шайқалған кезеңдерде Алаш қайраткерлерінің еңбектері — таптырмас олжа. Оларды оқу — өткенге тағзым ғана емес, болашаққа бағытталған саналы қадам.

Мағжан сенген жастардың қатарында болып, жасампаз Қазақстанның өрлеуіне үлес қосу үшін ақындарымыз бен ғалымдарымыздың еңбектерін оқып, ойларын өмірмен байланыстыра білуіміз қажет.

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. Қалиев С., Молдабеков Ж. Ж., Иманбекова Б. І. Этнопедагогика (оқулық). Астана: Фолиант, 2010.
  2. Мұқанова Б., Ильясова Р. Этнопедагогика (оқу құралы). Астана: Фолиант, 2008.
  3. Табылдиев Ә. Қазақ этнопедагогикасы (оқу құралы). Алматы: Санат, 2001.
  4. Әшімханов Д. Бес арыс. Алматы: Жалын, 1992.
  5. Қабышұлы Ғ. Қазақ әдебиеті, 2003 ж. 30 мамыр.
  6. Жұмабаев М. Педагогика. Алматы, 1992.
  7. Әбиев. Мағжанның педагогикалық мұрасы жайында. Педагогика. Алматы, 2004.
  8. Қоянбаев. Педагогика. Алматы.
  9. Сеңкібаев С. М. Жұмабаевтың тәрбиелік ілімі — ғасырлар тоғысында.
  10. Сеңкібаев С. Мағжанның тәрбиелік идеялары — тәуелсіз ел.
  11. Байменова Б. М. Жұмабайұлының педагогикалық мұрасы. Ұлт тағылымы.
  12. Бағыбаева М. М. Жұмабаевтың психологиялық мұрасы. Ұлағат, 2003.
  13. Бекматова Б. Мағжанның педагогикасы. Ұлағат, 2003, №5.
  14. Бағыбаева М. М. Жұмабаев және ұлттық тәлім-тәрбие. Ұлағат.
  15. Сеңкібаев С. Мағжанның ұстаздық-тәлімгерлік идеялары және олардың дамуы.
  16. Сұлтанов Қ. Халықтың кіршіксіз махаббаты. Қазақстан мектебі, 1993.
  17. Құнантаева К., Халитова И. Қазақ мектебіне негіз іздегенде.
  18. Дәрімбетов Б. Мағжанның бір мақаласы. Қазақстан мектебі.
  19. Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: Аруна Ltd. ЖШС, 2010. ISBN 9965-26-096-6.
  20. Маңғыстау энциклопедиясы. Компьютерлік-баспа орталығы, 2007.
  21. Батыс Қазақстан облысы энциклопедиясы. Алматы, 2002.
  22. Тоғысбаев Б., Сужикова А. (құраст.). Тарихи тұлғалар. Танымдық-көпшілік басылым. Алматы: Алматыкітап баспасы, 2009. ISBN 978-601-01-0268-2.
  23. Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: ҚР Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998. 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3.
  24. Қамшыгер Саят, Жұмашева Қайырниса (құраст.). Қазақстан жазушылары: анықтамалық. Алматы: Аң арыс, 2009.
  25. Нысанбаев Ә. (бас ред.). Қазақстан: Ұлттық энциклопедия. Алматы: Қазақ энциклопедиясы, 1998. ISBN 5-89800-123-9.
  26. Қазақстанның қазіргі заман тарихы: жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық. 2-басылымы, өңделген.