Цифрлық картография негіздері
Қазақша реферат
Жер бетін цифрлық картографиялаудың теориялық аспектілері
Қазіргі заманғы цифрлық картография — ғылымды, техниканы және өндірісті біріктіретін, жүйе ретінде қарқынды дамып отырған сала. Бұл даму кезеңі ғылыми-техникалық прогресті жеделдетіп, ғылым мен өндірістің өзара жақындасуын күшейтеді.
Негізгі бөлімдер
- 1 Цифрлық картография негіздері
- 2 Жерді цифрлық картографиялаудың методологиялық негіздері
1) Цифрлық картография негіздері
Жер туралы басқа ғылымдар сияқты цифрлық картография да дистанциялық зондтау, картография және географиямен тікелей байланысты. Ол табиғи, қоғамдық және табиғи-қоғамдық геожүйелерді зерттеумен ұштасады, алайда өзіне тән құралдар мен әдістерді қолданады.
Маңызды құралдар
- Компьютерлік модельдеу — кеңістік нысандарын формальды түрде сипаттап, талдау жүргізуге мүмкіндік береді.
- Геоақпараттық картографиялау (ГАЖ) — деректерді жинау, сақтау, өңдеу және карта түрінде ұсынудың біріктірілген тәсілі.
Геоақпараттық жүйелерде қолданылатын картографиялық емес ақпараттардың өзі де көп жағдайда картамен байланыстырылып беріледі. Бұл байланыстың негізін координаталар жүйесі құрайды. Ал қорытынды нәтиже, әдетте, қолданушыларға картографиялық формада ұсынылады.
Сандық картография мен геоақпараттық жүйелердің өзара тығыз байланысы, яғни олардың толық интеграциясы әлемдік деңгейде мемлекеттік қызметтерде, ақпараттық орталықтарда, ғылыми және өндірістік бөлімдерде, сондай-ақ білім беру саласында кеңінен жүзеге асуда.
Негізгі қағида
Цифрлық картографияның іргелі қағидаларының бірі — өзге сандық карталарға ортақ негіз құрайтын көпмасштабтылық принципі.
2) Жерді цифрлық картографиялаудың методологиялық негіздері
Кеңістік ақпараттарын өңдеудің автоматтандырылған әдістері дамыған сайын модельдеудің жаңа бағыты — жерді цифрлық картографиялаудың методологиялық негіздері қалыптасады. Бұл бағыттың негізгі элементтерінің бірі — әртүрлі технологиялар арқылы алынатын жер бетінің цифрлық моделі (ЖБЦМ).
Цифрлық методологиялық негіздердің деректер модельдерінен айырмашылығы — олардың электрондық есептеуіш машинада (ЭЕМ) өңдеуге арналған пішіндік (форматтық) ұйымдастырылуында. Мұндай модельдер деректер базасында да, тәуелсіз файлдық құрылымда да сақталуы мүмкін.
Жерді цифрлық картографиялаудың методологиялық негіздері мен цифрлық модельдер ГАЖ саласында, құрылыс пен архитектурада кеңінен қолданылады.
Картографиялық ақпаратты жіктеу және модельдеудің негізгі қасиеттері
Қазіргі кезде «картографиялық ақпарат» ұғымына қатысты әртүрлі анықтамалар қолданылады. Оларды класстарға бөлудің негізі — бастапқы модельдер мен шешілетін есептердің ерекшеліктері. Төменде жіктеу мен модельдеуге қатысты негізгі қасиеттер келтірілген.
Объект класы ретінде мазмұндық толықтық
Нақты аймақтық саладағы объект класы туралы арнайы ақпарат болуы тиіс: модельденетін объектілердің салалық-аймақтық және жеке қасиеттерін сипаттайтын координаттық және атрибуттық көріністер.
Құрылымның анықтылығы
Картографиялық ақпарат белгілі бір кластағы модель арқылы анықталуы қажет, яғни оның толық сипатталған құрылымы болуы тиіс және ол деректер модельдері базаларының біріне сүйенуі керек.
ЭЕМ-де қолданудың тиімділігі
Картографиялық ақпарат цифрлық модель ретінде ЭЕМ-де қолдануға ыңғайлы әрі тиімді болуы керек. Осы талап модельді толық іске асыру үшін оның физикалық құрылымын нақтылауды айқындайды.