Биоиндикацияны қолданудың негізгі принциптері туралы қазақша реферат
Антропогендік қысым және экожүйелердің осалдануы
Өндірістің жедел дамуы, өнеркәсіп пен қалалық агломерациялардың кеңеюі, жол-көлік саласы мен туризмнің өсуі, сондай-ақ халық шаруашылығындағы өндіргіш күштердің үздіксіз артуы табиғи ресурстарды пайдалануды күшейтіп, қоршаған ортаға түсетін салмақты едәуір арттырды.
Қазіргі ландшафттарда антропогендік әсерге ұшырамаған биоценоздар жоқ деуге болады. Қоршаған ортадағы антропогендік компоненттер биологиялық жүйелердің ластануына әкеледі. Ластанған жүйелер жаңа жағдайға бейімделіп тіршілігін жалғастыруы мүмкін, ал кей жағдайда толықтай жойылып кетеді.
Негізгі ой
Антропогендік стрессорлар тудыратын деградацияны уақытында анықтау — табиғи жүйелерді сақтаудың шешуші шарты.
Адам–табиғат байланысы және алдын ала бағалаудың рөлі
Адам тіршілігі үшін маңызды экологиялық көрсеткіштердің қайтымсыз өзгеріске ұшырауы үлкен қауіп тудырады. Себебі адам биотикалық ортамен тығыз байланыста: денсаулық, азық-түлік, су ресурстары және өмір сүру сапасы табиғи жүйелердің тұрақтылығына тәуелді.
Адамзат биоалуантүрлілікті сақтап, табиғи тепе-теңдікті бұзбай, оны болашақ ұрпаққа жеткізуге міндетті. “Табиғат–адам–өндіріс” жүйесінде адам негізгі тұлға болғандықтан, экология ғылымы бақылау, тәжірибе және ғылыми зерттеу арқылы табиғатпен өзара қатынасты дұрыс ұйымдастырудың, өндірісті қоршаған ортаға барынша зиянсыз жүргізудің жолдарын ұсынуға тиіс.
Осы міндеттердің ішінде қоршаған орта өзгерістерін алдын ала болжау және оларды дер кезінде анықтау ерекше орын алады.
Биоиндикация: мәні, анықтамасы және практикалық құндылығы
Соңғы жылдары ғалымдар қоршаған ортаның өзгерістерін биологиялық жүйелердің күйі және олардың реакциясы арқылы анықтауды тиімді тәсілдердің бірі ретінде қарастырып келеді. Бұл бағыттағы әдістер жиынтығы биологиялық индикация деп аталады.
Анықтама
Биоиндикация — қоршаған ортаның абиотикалық және биотикалық факторларының ықпалын биологиялық жүйелер арқылы бағалау әдісі.
Терминнің шығуы
“Indicare” (лат.) — “көрсету”. Яғни биоорганизмдер ортадағы өзгерістерді өз реакциясымен “көрсетеді”.
Тіршілік әрекеті қоршаған ортаның белгілі бір факторларымен тығыз байланыста болғандықтан, сол ортаның жағдайын бағалауға мүмкіндік беретін организмдер немесе организмдер қауымдастықтары биоиндикаторлар деп аталады. Өнеркәсібі жоғары дамыған мемлекеттер бұл тәсілді қоршаған ортаны бақылау тәжірибесіне белсенді енгізіп келеді.
Халықаралық деңгейдегі назар және 1982 жылғы Оттава ассамблеясы
Табиғатты қорғау мәселелері кеңейген сайын биоиндикация ғылымына халықаралық деңгейде қызығушылық артты. Қоршаған ортаны қорғау және мониторинг жүйесіндегі биоиндикациялық бағыттағы жұмыстарды жетілдіру мақсатында 1982 жылы Оттава қаласында Биология ғылымдары халықаралық кеңесінің 21-ассамблеясы өтті. Сол жиында “Биоиндикаторлар” бағдарламасы қабылданды.
Бағдарламаның басты принциптері
- Зерттеу әдістерінің стандарттарын әзірлеу.
- Аймақтық және ұлттық экологиялық мәселелерді шешуге бағытталған тәсілдерді дамыту.
- Биоиндикация саласында мамандар даярлау жүйесін қалыптастыру.
- Қоршаған ортаның мониторингінде биоиндикациялық зерттеулерді кеңейту.