Қаржы тұрақтылық коэффициенттері
Компанияның қалыптасуы және алғашқы серпіліс
«ФудМастер» компаниясының тарихы 1995 жылдан басталады. Сол кезде жас кәсіпкерлерді бір ой мазалады: сүтке бай Қазақстан өңірінде неге йогурт сияқты керемет өнім кеңінен танымал емес?
Дәл сол жылы компания Есік қаласындағы сүт зауытының цехын жалға алып, үлкен стакандарға құйылған Crystal Lake йогуртын өндіруге кірісті. Нарықтың өнімді жылы қабылдағанын көрген кәсіпкерлер сүт саласының өзге сегменттерін де игеруге бел буды және қазақстандық нарықта жетекші орын алуды мақсат етті.
Мақсат
Қазақстан нарығында алдыңғы қатарлы орынды иелену және сапа стандарттарын тұрақты көтеру.
Негіз
Сүтке бай аймақтардың әлеуетін өндіріс пен логистика арқылы тиімді пайдалану.
Ұстаным
Сапаны бірінші орынға қою және тұтынушы сенімін ұзақ мерзімді құндылыққа айналдыру.
Өндірістік база және шикізатпен қамту жүйесі
Компанияның меншігінде 6 зауыт және 1 сүт-тауарлық ферма бар. Сонымен қатар «ФудМастер» Жамбыл, Алматы, Оңтүстік Қазақстан және Ақмола облыстарында сүт қабылдау тораптарын ұйымдастырды.
Бұл нүктелер шведтік сүт қабылдау резервуарларымен және алынған сүтке экспресс-талдау жүргізетін жабдықтармен жарақталды. Шаруаларға көлікпен қамтамасыз ету, сондай-ақ бұзау сатып алуға кредит беру сияқты қолдау шаралары енгізілді (қарыз сүтпен қайтарылды). Нәтижесінде зауыттарға тұрақты түрде сүт жеткізу жолға қойылып, уақыт өте шикізаттың сапасын біріздендіруге қол жеткізілді.
Инфрақұрылымның негізгі ерекшеліктері
- Сүт қабылдау тораптары арқылы тұрақты логистика және сапа бақылауы.
- Экспресс-талдау жабдықтары арқылы жедел сапа валидациясы.
- Шаруаларға қаржылық және ұйымдастырушылық қолдау: кредит, көлік, мал басын жаңарту.
Алғашқы зауыттар: Есік пен Астана тәжірибесі
«ФудМастер – Алматы» (Есік)
«ФудМастер» компаниясының алғашқы өндірістік алаңы Алматы облысының Есік қаласында 1995 жылы «ФудМастер – Алматы» кәсіпорны ретінде құрылды. Есік зауытындағы алғашқы нәтижелер Қазақстанда сүт өнімдерін өндіру тиімді екенін дәлелдеді.
Білікті мамандар тобы кәсіпорынды нарықтағы алдыңғы орындарға шығарды. Зауыт тәулігіне 100 тоннаға дейін сүт өнімдерін өндіре алады. Жылдар бойы өндіріс қазіргі талаптарға сай жаңартылып, бүгінгі күні жабдықталуы жағынан еуропалық кәсіпорындардан кем түспейді.
- Құрылған жыл
- 1995
- Қуаттылығы
- тәулігіне 100 т дейін
«ФудМастер – НС Астана»
«ФудМастер – НС Астана» ЖШС 1997 жылғы қаңтарда құрылды. Негізгі міндет — жаңа астананы сапалы және Алматыда кеңінен танылған «ФудМастер» сүт өнімдерімен қамтамасыз ету.
Бұрынғы қалалық сүт зауытының тәжірибелі қызметкерлерінен құралған команда қысқа мерзімде негізгі ассортиментті өндіріп, өткізуге шығарды. Жоғары сапа мен өнімдік жаңашылдық тұтынушылар сенімін нығайтты.
Маман кадрлардың едәуір бөлігі Еуропа мен АҚШ-тағы жетекші азық-түлік кәсіпорындарында тәжірибеден өтті. Зауыт күніне 30 тонна сүт өңдейді; жұмсақ қышқылтым және балқыған ірімшік, сондай-ақ сүзбе өнімдерін шығарады. «Хугарт» және «Роверс» технологиялық желілері заманауи талапқа сай өнім алуан түрлілігін қамтамасыз етеді.
- Құрылған жыл
- 1997
- Қуаттылығы
- күніне 30 т
«ФудМастер – Агро» фермасы: өнімділік пен цифрландыру
Сатып алынған шаруашылықта жаңғырту жұмыстары жүргізілді: асыл тұқымды мал тобы қалыптастырылды, малдар өндірушілік мүмкіндігіне қарай топтастырылды, компьютерлік жабдықтауларға негізделген сараптау және жем өндіру мен жем беру жүйелері енгізілді.
Компания АҚШ, Израиль, Голландия, Ресей және Қазақстандағы мал шаруашылығы тәжірибелерін қолданады. Ферма мамандары Кохран (АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі), МАШАВ (Израиль үкіметінің даму орталығы), Эколинкс (USAID), ПСО-центр (Нидерланд үкіметінің даму бағдарламасы) сияқты ұйымдардың оқыту бағдарламаларына тұрақты қатысып отырады.
«ФудМастер – Агро» сүт-тауарлық фермасы орташа сауымда бір сиырдан 4800 литр сүт алып, тәулігіне шамамен 78 тонна сүт өндіреді. Табындағы негізгі тұқым — алатаулық, сондай-ақ голштино-фриздік мал түрі де бар.
Рационды дәл жоспарлау үшін компания Данияда шығарылған шағын құрамажем зауытын сатып алды. Миксерлік техника арқылы микроэлементтер мен дақылдардың арақатынасы жоғары дәлдікпен сақталады. Фермада израильдік серіктестер ұсынған мал ұстау процестерін басқару бағдарламалары (ГАВИШ) қолданылып, әр малдың тарихы, шығу тегі, дамуы және азықтандыру есебі жүйелі түрде бақыланады.
Сапа менеджменті және автоматтандырылған өндіріс
ISO 9001:2000 сертификаты «ФудМастер» өнімінің ғана емес, өндіріс жүйесі мен менеджментінің де халықаралық стандарттарға сай екенін дәлелдейді. ISO 9001 қағидаттарына сәйкес процестер арқылы басқару жүйесінде әр қызметкер үшін басты міндет — сапа.
Айрықша жайт: TUV Rheinland InterCERT сияқты беделді ұйым (соның ішінде Mercedes-Benz өндірісін сертификаттайтын құрылым) сертификаттаған Қазақстандағы алғашқы компаниялардың бірі — «ФудМастер».
Компаниядағы технологиялық үдеріс толық автоматтандырылған: конвейер бойында өнімге адам қолы тимейді, операторлар жүйеге бағдарлама енгізіп, ал температуралық режим мен параметрлер автоматты түрде бақыланады. Бұл тәсіл компоненттерді дайындаудан бастап аппараттық цехқа, су дайындау бөліміне, CIP-жуу цехына, мұздатқыш камераларға және өлшеп-бөлшектеу учаскесіне дейін қолданылады.
Зауытта заманауи зертхана жұмыс істейді: дайын өнімнің, балмұздақ компоненттерінің және қаптаманың физика-химиялық әрі бактериологиялық көрсеткіштері тексеріледі.
Компания миссиясы
Тұтынушының жоғары талабы мен күтіміне сай келетін сапалы өнімді өндіру.
SWOT талдау және маркетингтік бағдар
SWOT талдау
Күшті жақтары
- Жоғары сапа
- Кең ассортимент
- Қаптаманың тартымдылығы
Әлсіз жақтары
- Тұтынушылық сұраныстың маусымдылығы
Мүмкіндіктер
- Өткізу нарығын кеңейту
- Экспортқа шығу
Қауіп-қатер
- Импорттық ингредиент жеткізіліміне кепілдіктің болмауы
- Әлемдік нарықтағы баға құбылмалылығы
Маркетингтік жоспардың мақсаттары
- Қазақстан нарығында жаңа бірегей өнімді орнықтыру.
- Мақсатты нарық сұранысын қанағаттандыру.
- Тұтынушыларға сапалы және уақытылы қызмет көрсету.
Сату географиясы
«ФудМастер-Айс Крим» өнімдері Қазақстанның көптеген өңірлерінде сатылады: Астана, Қарағанды, Өскемен, Қостанай, Шымкент, Талдықорған, Алматы және басқа қалалар.
Негізгі міндет
Қазақстанда сүт өндірісін тұрақты дамыту арқылы тұрғындарды әлемдік сапа стандарттарына сай, табиғи ингредиенттерден жасалған өніммен қамтамасыз ету.
Компания құндылықтары
1) Нақтылық және сабақтастық
- Алысты болжау және тұрақты даму бағытын сақтау.
- Корпоративтік мәдениеттің барлық деңгейде орнығуы.
- Жетістіктерді енгізу және үнемі жақсарту стратегиясы.
- Туған өңір мәдениетімен тығыз байланыс.
2) Құзыреттілік және кәсібилік
- Өндірістің әр деңгейін сараптау тұрғысынан терең білу.
- Технологиялар мен әдістерді толық меңгеру.
- Аймақтарға бейімделген интеграцияланған бизнес-үлгі.
- Нарықты терең білу арқылы серіктестермен және тұтынушылармен тығыз байланыс.
- Қызметкерлердің білімін үздіксіз жетілдіру және кәсіби деңгейін арттыру.
3) Жауапкершілік және ұқыптылық
- Өз жұмысына, өзіне және әріптестеріне адалдық.
- Корпоративтік мәдениет қағидаларын сақтау.
- Қоғамға және қоршаған ортаға жауапты көзқарас.
- Компания өміріне белсенді қатысу, кәсіпкерлік рух және тәуекелге бара білу.
- Әрекет еркіндігі мен бағыныштылық теңгерімі; жеке қасиет пен құзыретке негізделген тіл табысу.
4) Прагматизм
- Аймақтарда бірізді ұйымдастыру құрылымдарын сақтау.
- Басқаруда қарапайымдылық және тиімділік.
Технико-экономикалық көрсеткіштер (2010–2011)
Төмендегі деректер кәсіпорынның негізгі қаржылық және өндірістік индикаторлары бойынша динамиканы көрсетеді.
| № | Көрсеткіш | Өлшем бірлігі | 2010 | 2011 | Ауытқу | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Өткізілген өнімнен түскен түсім | мың тг | 515 581,26 | 705 977,42 | 190 396,16 | 136,93 |
| 2 | Өткізілген өнімнің өзіндік құны | мың тг | 368 255,18 | 460 282,83 | 92 027,65 | 124,99 |
| 3 | Жалпы табыс | мың тг | 147 326,08 | 245 694,59 | 98 368,51 | 166,77 |
| 4 | Кезең шығындары | мың тг | 217 311,13 | 179 610,30 | -37 700,83 | 82,65 |
| 5 | Негізгі қызметтен түскен түсім | мың тг | -69 985,05 | 66 084,29 | 136 069,34 | 94,43 |
| 8 | Таза табыс | мың тг | -23 673,90 | 39 671,77 | 63 345,67 | — |
| 13 | Жұмыскерлер саны | адам | 189 | 238 | 49 | 125,93 |
| 21 | Негізгі құралдардың орташа жылдық құны | мың тг | 547 824 | 591 867 | 44 043 | 108,04 |
| 26 | Амортизация сомасы | мың тг | 105 834 | 91 431 | -14 403 | 86,39 |
Ескертпе: көрсеткіштер бастапқы статистикалық мәліметтер негізінде берілген.
Қысқаша талдау
2011 жылы өткізілген өнімнен түскен түсім 2010 жылмен салыстырғанда 190 396,16 мың теңгеге өсті. Бұл өсім жаңа балмұздақ түрлерінің нарыққа шығуы, өнім сапасының жақсаруы және сату көлемінің артуымен түсіндірілуі мүмкін.
Өзіндік құнның өсуі (шикізат шығындарының артуы) қысым факторы болуы ықтимал. Дегенмен кезең шығындарының қысқаруы жалпы және әкімшілік шығындарды басқарудың жақсарғанын көрсетеді.
Таза табыс 2010 жылы теріс мәннен 2011 жылы оң нәтижеге өтті, бұл кәсіпорынның қаржылық нәтижесінің жақсарғанын білдіреді. Негізгі құралдар құнының өсуі техникамен жаңару барысын, ал қор қайтарымдылығының артуы активтерді тиімдірек пайдалануды меңзейді.
Қаржы-экономикалық тұрақтылық көрсеткіштері
Кәсіпорынның қаржы-экономикалық тұрақтылығы — ақша қаражаттарын еркін орын алмастыра отырып тиімді пайдалану арқылы өндіріс пен сатудың үздіксіздігін қамтамасыз ете алатын қаржы ресурстарының жағдайы. Ол қарыз міндеттемелерін уақытылы өтеу үшін қажетті ресурстардың жеткіліктілігін де сипаттайды.
Қаржылық тұрақтылықтың мәні қаржы ресурстарын тиімді қалыптастыру, тарату және пайдаланумен анықталады. Бұл тұрғыда табыстылық коэффициенттері кәсіпорын табысын қалыптастыратын факторлық ортаны сипаттайтын міндетті талдау элементі болып саналады.
| № | Көрсеткіш | 2010 | 2011 | Ауытқу |
|---|---|---|---|---|
| 1.1 | Өткізілген өнімнің рентабельділік коэффициенті | — | 0,08 | — |
| 1.2 | Сату көлемінің табыстылығы коэффициенті | 1,18 | 0,99 | -0,19 |
| 1.3 | Қордың рентабельділік коэффициенті | 1,52 | 2,60 | 1,08 |
| 2.1 | Тәуелсіздік коэффициенті | -0,04 | 0,12 | 0,16 |
| 3.1 | Капиталдың жалпы айналымдылық коэффициенті | 1,09 | 2,16 | 1,07 |
| 4.1 | Абсолютті өтімділік коэффициенті | 0,37 | 0,83 | 0,46 |
| 4.3 | Ағымдағы өтімділік коэффициенті | 0,36 | 0,48 | 0,12 |
| 4.4 | Меншікті өтімділік коэффициенті | 0,02 | 0,41 | 0,39 |
Ескертпе: көрсеткіштер кәсіпорын мәліметтері негізінде есептелген.