Үлгі шкаласын немесе салыстырмалы үлгі шкаласын дайындау
Қозғалмалы калийді анықтау
Қозғалмалы калий калий фосфатынан қалған сүзінді ерітіндіден алынып, фотометриялық әдіспен анықталады. Ол үшін сүзінді ерітіндіден 5–7 см³ стаканға құйылып, фотометрде 766,5 және 766,9 нм толқын ұзындықтарында өлшенеді.
Үлгі (салыстырмалы) шкаласын дайындау
Бастапқы ерітіндіні дайындау
- Калий хлориді (KCl) тұзынан 0,792 г өлшеніп алынады.
- 1 литрлік колбаға салынып, 0,5 М сірке қышқылында ерітіледі.
- Дайын ерітіндідегі K2O мөлшері 0,5 г/л болады.
Салыстырмалы шкаланы құрастыру
Дайындалған ерітіндіден салыстырмалы үлгі шкаласы жасалады. Ол үшін 250 см³ өлшеу колбасына төмендегі кестеге сәйкес KCl ерітіндісінің белгілі көлемдері алынады.
| Үлгі № | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Алынған KCl ерітіндісі, см³ | 0 | 0,5 | 1,0 | 2,0 | 4,0 | 8,0 | 12,0 | 16,0 |
| K2O ерітіндісінің салыстырмалы мөлшері, мг/1000 см³ | 0 | 1,0 | 2,0 | 4,0 | 8,0 | 16,0 | 20,0 | 32,0 |
| K2O топырақтағы мөлшері, мг/кг | 0 | 25 | 50 | 100 | 200 | 400 | 600 | 800 |
Есептеу тәртібі
Топырақтағы калий мөлшері төмендегі формула бойынша есептеледі:
- C
- K2O концентрациясы (100 см³), салыстырмалы шкала бойынша анықталады.
- V
- Талдауға алынған сүзінді ерітіндінің көлемі.
- 1000
- 1 кг топыраққа қайта есептеу коэффициенті.
- m
- Топырақтың массасы.
- V1
- Колориметрлеуге (өлшеуге) алынған колбадағы ерітінді көлемі.
Топырақ үлгісінің қысқаша сипаттамасы
Тәжірибе алқабынан тәжірибе жүргізілгенге дейін алынған топырақ үлгілерінің талдау нәтижелеріне сүйенсек, топырақта фосфор мөлшері жеткілікті, ал калий мөлшері орташа. Сонымен қатар мыс жеткіліксіз, топырақ орташа сорланған және құнарлылығы төмен деп сипаттауға болады.
Чирикова әдісі бойынша қозғалмалы фосфор мен калийді анықтау
Әдістің мақсаты
Бұл әдіс бір топырақ үлгісінен фосфор мен калийді 0,5 М сірке қышқылы көмегімен бөліп алып, олардың қозғалмалы (қолжетімді) түрлерін анықтауға мүмкіндік береді.