Шығындарды тиімді басқару арқылы кәсіпорында үлкен нәтижеге қол жеткізу, пайданы максималдау және өндірістің тиімділігін арттыру
Кіріспе
Қазіргі нарықтық экономика жағдайында басқаруды жетілдіру және кәсіпорын дамуы үшін жаңа стратегиялар қалыптастыру барысында бухгалтерлік есептің маңызы мен рөлі арта түсуде. Экономиканың нарықтық қатынастарға өтуімен кәсіпорындардың дербестігі күшейіп, олардың экономикалық және құқықтық жауапкершілігі ұлғаяды. Осыған байланысты шаруашылық жүргізуші субъектілердің қаржылық тұрақтылығы мен бәсекеге қабілеттілігі ерекше мәнге ие болды.
Бәсеке және шығындарды басқарудың маңызы
Қатаң бәсекелестік кәсіпорындарды шығындарды басқару процесін жүйелеуге, шығындарды есептеу мен мониторинг жүргізуді жетілдіруге итермелейді. Шығындарды басқаруды дұрыс ұйымдастыру шығындардың жалпы деңгейін төмендетуге мүмкіндік береді және кәсіпорынға қосымша бәсекелік артықшылық қалыптастырады.
Нәтиже
Тиімді шығын менеджменті арқылы өндіріс тиімділігін арттыру және пайданы ұлғайтуға болады.
Басымдық
Шығындарды төмендету — нарықтағы тұрақтылықты сақтаудың және бағалық қысымға төтеп берудің негізгі тетігі.
Пайда: өсіру жолдары және шектеулер
Кәсіпорын қызметінің негізгі қаржылық нәтижесі — пайда. Ол компанияның болашақтағы дамуының негізі әрі қаражат көзі ретінде қызмет етеді. Пайданы өндіріс көлемін арттыру немесе өнім бағасын көтеру арқылы өсіруге болады, алайда бұл әрдайым мүмкін емес және әркез мақсатқа сай келе бермейді.
Негізгі тұжырым
Пайданы арттырудың ең тұрақты шарты — өндіріс және өткізу шығындарын төмендету, соның ішінде өнімнің өзіндік құнын азайту.
Калькуляциялау және өндірістік шығындар есебі
Бухгалтерлік есептің маңызды бағыттарының бірі — өндірілетін өнімнің, орындалатын жұмыстардың және көрсетілетін қызметтердің өзіндік құнын калькуляциялау, сондай-ақ өндірістік шығындар есебі. Нарықтық экономикасы дамыған елдер тәжірибесінде бұл бағыттар өндірістік есеп жүйесінде кеңінен көрініс табады.
Елде нарықтық қатынастардың қалыптасуы жағдайында бухгалтерлік есепті жетілдіру, әсіресе өндіріске кететін шығындар есебі мен өзіндік құнды калькуляциялаудың сапасын арттыру өзекті. Кәсіпорындардың дербестігі өскен сайын сұраныс пен ұсынысты ескере отырып баға қалыптастыру тәжірибесі де өзгеріп, калькуляциялауға қойылатын талаптар күрделене түсті.
Калькуляция: мәні мен қолданылуы
Калькуляция (латын тілінен — «есептеу», «санау») — кәсіпорын өндірген өнімнің немесе көрсеткен қызметтің жалпы көлемі бойынша бірлік құнын анықтауға мүмкіндік беретін есептеу рәсімі. Оның негізінде кәсіпорын жоспарлы және нақты өзіндік құнды есептейді.
Калькуляциялаудың басты міндеті — нарықта табысты жұмыс істеуге көмектесетін негізделген өзіндік құн деңгейін есептеу және оны жүйелі түрде төмендету мүмкіндігін анықтау. Бұл үшін өндірісті дұрыс ұйымдастыру, ресурстарды ұтымды пайдалану және шығындарды бақылау қажет.
Ішкі өндірістік есептің рөлі
Қазіргі таңда кәсіпкерлер мен меншік иелері материалдар мен шикізатты үнемді пайдалануға, өндірістік қалдықтарды барынша азайтуға, сапалы әрі бәсекеге қабілетті өнім өндіруге және өнімнің өзіндік құнын төмендетуге мүдделі болуы тиіс. Осы міндеттерді орындауда шығындарды басқаруға қажет ақпаратпен қамтамасыз ететін ішкі жедел есептің артықшылығы айқын.
Ішкі өндірістік есеп басқару процесінің құрамдас бөлігі ретінде компанияның ағымдағы қызметін бақылауға, стратегиясын жоспарлауға, ресурстарды тиімді пайдалануға, нәтижелерді бағалау мен талдауға қажетті ақпаратты уақытылы ұсынады.
Маңызды құрамдас бөліктер
- Шығындар есебін жүргізу;
- Өнімнің (жұмыстар мен қызметтердің) өзіндік құнын калькуляциялау;
- Бақылау және талдау арқылы басқарушылық шешімдерді қолдау.
Тиімді ұйымдастырудың өзекті міндеттері
Шығындар есебін тиімді ұйымдастырудың негізгі мәселесі — басқару жүйесін жақсартумен тығыз байланысты түрде есептің дұрыстығын, жеделдігін және талдамалылығын арттыру, сондай-ақ бақылау қызметтерін күшейту.
Дәлдік
Шығындарды дұрыс жіктеу және есептеу қателіктерін азайту.
Жеделдік
Басқару шешімдері үшін деректерді уақытылы ұсыну.
Талдау
Нақты шығындар динамикасын бағалау және ауытқуларды бақылау.
Бұл міндеттерді жүзеге асыру үшін кәсіпорынның қазіргі жағдайы мен даму бағытын талдау, саланың өндірістік ерекшеліктеріне қарай шығындардың қалыптасуын анықтау, есепті ұйымдастыруды және калькуляциялау рәсімдерін жетілдіру, жұмсалған шығындарға ішкі аудит пен талдау жүргізудің ерекшеліктерін айқындау, сондай-ақ өзіндік құнды төмендету жолдарын жүйелі іздестіру қажет.
Курстық жұмыстың мақсаты
Курстық жұмыстың мақсаты — калькуляциялау ұғымын ашу, кәсіпорында калькуляциялауды жүргізудің мәнін, әдістерін және атқаратын қызметін айқындау, сондай-ақ практикалық мысалдар арқылы түсіндіру.
Негізгі бөлім
1.1. Калькуляциялау түсінігі, түрлері және калькуляциялық бірліктері
Калькуляцияның анықтамасы, өндіріс ерекшелігіне байланысты қолданылатын түрлері және есептеудің өлшем бірліктері.
1.2. Калькуляциялау принциптері, объектісі және тәсілдері
Есеп жүргізудің негізгі қағидаттары, калькуляция объектісі және шығындарды жинақтау мен бөлу тәсілдері.
1.3. «ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ-ның қаржылық-шаруашылық жағдайына сипаттама
Компания қызметін бағалауға арналған қаржылық-шаруашылық көрсеткіштер мен жалпы сипаттама.
2-бөлім. Кәсіпорындағы өнімнің (жұмыстар мен қызметтердің) өзіндік құнын калькуляциялау әдістерін ұйымдастыру
Шығындарды есепке алуды ұйымдастырудың құрылымы және өндіріс түріне қарай әдісті дұрыс таңдау.
2.1. Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялаудың ерекшеліктері
Өндірістік цикл, технология және шығындардың мінез-құлқы сияқты факторлардың калькуляцияға әсері.
2.2. Қарапайым (процесстік) әдіс: калькуляциялау және шығындарды есепке алу
Үздіксіз өндіріс жағдайында шығындарды кезеңдер бойынша жинақтап, өнім бірлігіне бөлу логикасы.
2.3. Бөлістік әдіс: калькуляциялау және шығындарды есепке алу
Өндірісті бөлістерге (кезеңдерге) бөлу арқылы шығындарды нақтылау және өзіндік құнды есептеу тәсілі.
Қорытынды
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігі мен қаржылық тұрақтылығы көбіне шығындарды басқару сапасына байланысты. Өнімнің өзіндік құнын дәл есептеу және оны төмендету мүмкіндіктерін жүйелі талдау — пайданың өсуіне және өндіріс тиімділігінің артуына алып келетін негізгі басқарушылық тетік.
Пайдаланылған ақпарат көздері
Бұл бөлімде курстық жұмыста пайдаланылған нормативтік-құқықтық актілер, оқулықтар, ғылыми мақалалар және ресми дереккөздер тізімі беріледі.