Генри Гудзон туралы қазақша реферат
Генри Гудзон және Солтүстік-Батыс теңіз жолын іздеу
Ағылшындар Кабот пен Дэвис экспедицияларының нәтижелерін саралай отырып, Солтүстік-Батыс теңіз жолын іздеуді тоқтатпады. Негізгі мақсат — осы жолды ашып, Испания мен Португалияның отарлық аймақтарына соқпай-ақ Қытайға, Үндістанға және Жапонияға теңіз арқылы тікелей жету еді.
Басты идея: Солтүстік бағыт арқылы Азияға шығатын қысқа әрі қауіпсіз теңіз жолын табу Еуропаның сауда мүдделері үшін стратегиялық мәнге ие болды.
1607 жылғы алғашқы жүзу
Солтүстік-Батыс жолын іздеуге теңізші Генри Гудзон белсенді кірісті. Алдымен ол Мәскеу сауда компаниясымен келісім жасап, 1607 жылдың 1 мамырында Англия жағалауынан аттанды. 13 маусымда ол Гренландияның солтүстік жағалауына, шамамен 70° солтүстік ендікке жетті. Кейіннен 80°23′ ендікке дейін барып, Солтүстік Американың солтүстік жағалауын өте ауыр жағдайда зерттеді.
Осы зерттеулердің нәтижесінде кейін Гудзон бұғазы мен Гудзон шығанағы деп аталған өңірлер географиялық айналымға кеңінен енді.
Екінші жүзу және қолдаудың әлсіреуі
Келесі сапарында Гудзон Шпицберген аралына жетті, алайда одан әрі Азияға өте алмай, Англия жағалауына қайтып оралды. Осыдан кейін ағылшын көпестері оның Солтүстік-Батыс жолын ашатынына сенімсіздік танытып, қаржылай қолдау көрсетпеді.
1609 жыл: Голландия қызметіндегі экспедиция
Бұдан соң Гудзон Голландияның сауда кемесіне қызметке орналасады. Оған солтүстік-батыс немесе солтүстік-шығыс бағытпен жүзіп, Жапонияға, Үндістанға және Қытайға теңіз жолын іздеп бару тапсырылды.
1609 жылы Голландиядан шыққан Гудзон кемесі Шпицберген мен Жаңа Жер аралдарына барып, бұл аймақтарды зерттеді. Ол әрі қарай солтүстік құрлықты жағалай жүзіп, Қытайға өтуді көздеді. Алайда кейін Беринг анықтаған Азия мен Америка арасындағы бұғаз сол кезеңдегі дүниежүзілік география ғылымына әлі белгісіз еді, ал суық Қар теңізі оның шығысқа өтуіне мүмкіндік бермеді.
Тарихи контекст
Сол дәуірде Арктика аймақтарындағы теңіздер туралы дерек аз болды. Мұз жағдайы, навигация құралдарының шектеулілігі және карталардың дәл еместігі экспедициялардың бағытын түбегейлі өзгертіп отырды.
Солтүстік Америка жағалауын зерттеу және Жаңа Амстердам
Гудзон Солтүстік Американың жағалауын шамамен 40°13′ ендікке дейін зерттеді. Сондай-ақ ол Жаңа Амстердам қаласының іргесін қалауға ықпал етті. Бұл қала кейін Нью-Йорк деп аталды.
Кейінірек Гудзон Гренландия мен Солтүстік Американың жағалауларын мұқият зерттеп, карталарға түсіргені айтылады.
Қайғылы аяқталу және кейінгі іздеу жұмыстары
Экспедиция барысында Гудзонға бастаптан қарсы болған матростар көтеріліс жасап, оны баласымен және жақын жолдастарымен бірге ашық теңізге тастап кеткен.
1612 жылы ағылшын көпестері Солтүстік-Батыс теңіз жолын ашуға жаңа экспедиция ұйымдастырып, Гудзонды іздеді. Кейін ағылшындар бұл жолды табу үшін тағы да экспедициялар жіберді, бірақ олар жолды толық аша алмады. Дегенмен солтүстік жағалауларды зерттеп, шамамен 70°–75°40′ солтүстік ендікке дейінгі аймақтарға қатысты мәліметтерді толықтырды.
Осы оқиғалар Генри Гудзон есімін Арктиканы зерттеу тарихындағы маңызды тұлғалардың қатарына қосты: оның сапарлары Солтүстік Атлантика мен Солтүстік Американың солтүстік аймақтары туралы білімнің кеңеюіне әсер етті.