Қазақша рефераттар

Балшықты минералдар

Сабақтың мақсаты

Топырақтың минералогиялық құрамымен, оның түзілу жолдарымен және физикалық құрылыс ерекшеліктерімен танысу. Минералдардың шығу тегі мен қасиеттерін түсіндіру арқылы топырақтың құрамы, тұрақтылығы және құнарлылығы туралы жүйелі көзқарас қалыптастыру.

Әдістемелік нұсқаулар

Топырақ минералдарының тегін, құрамын және қасиеттерін терең ұғыну үшін топырақтың минералдық құрамын зерттеуге елеулі үлес қосқан ғалымдардың еңбектерімен танысу ұсынылады: К.Д. Глинка, Б.Б. Полынов және неміс ғалымы Х. Гарассовиц.

Минералдар — табиғи химиялық қосылыстар. Олардың құрамы, қасиеті, түзілуі, құрылыс ерекшеліктері мен заңдылықтарын геологияның ежелгі саласы минералогия ғылымы зерттейді.

Топырақ минералдарының негізгі топтары

1) Алғашқы (біріншілік) минералдар

Алғашқы минералдар жер қойнауында қалыптасып, массивті-кристалды тау жыныстарынан топырақ құрамына көшеді. Олар көбіне магмалық және метаморфтық жыныстармен байланысты.

Құрамына жиі енетін қосылыстар:

  • Тотықтар
  • Силикаттар
  • Алюмосиликаттар
  • Сульфиттер
  • Фосфаттар

2) Екінші (екіншілік) минералдар

Екіншілік минералдар алғашқы минералдардың үгілуі нәтижесінде түзіледі. Негізгі үрдістер: гидраттану, тотығу, гидролиз. Бұл топтың маңызды бөлігі — балшықты минералдар.

Мысалдар:

  • Лимонит
  • Бейделит
  • Каолинит
  • Монтмориллонит

Талқылауға ұсынылатын мәселелер

Үгілу және синтез

Үгілу құбылыстары және үгілу өнімдерінен екіншілік минералдардың синтезделуі арқылы балшықты минералдардың түзілуі.

Коллоидтық қасиеттер

Коллоидтардың катиондарды жұтып алу қабілеті және оның топырақ қасиеттеріне ықпалы.

Тұрақтылық

Екіншілік минералдардың үгілуге және еруге төзімділігі; олардың мөлшері артқан сайын төзімділіктің күшею себептері.

Маңызын түсіндіру

Алғашқы және екіншілік минералдардың топырақтың физикалық құрылысы мен құнарлылығын қалыптастырудағы рөлі.

Әдебиеттер

  • Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Жалпы топырақтану және топырақ географиясы. Алматы, 2000. ҚҰУ.
  • Глазовская М.А. Общее почвоведение и география почв: учебник. Высшая школа, 1981. 400 с.
  • Качинский Н.А. Топырақ, оның қасиеттері. Алматы, 1959. 310 бет.
  • Герасимов И.П. Абсолютный и относительный возраст почв. Почвоведение, 1969, №5.
  • Бигалиев А.Б., Жамалбеков Е.Ү., Білдебаева Р.М. Қазақстанның топырағы және оның экологиясы. Алматы: Санат, 1995. 132 бет.

Реферат тақырыптары

  1. Минералдардың топырақ құнарлылығын қалыптастырудағы рөлі.
  2. Балшықты минералдардың емдік қасиеттері.
  3. Екіншілік минералдардың топырақ түзілуіндегі рөлі.