Оқушылардың шығармашылық белсенділігін қалыптастырудың ерекшеліктері
Кіріспе
Курстық жұмыстың өзектілігі Қазақстан Республикасының білім беру кеңістігіндегі стратегиялық міндеттермен тығыз байланысты. Елдің әлеуметтік-экономикалық дамуына серпін беретін басты күш — адамдардың еркі, жігері, табандылығы және білімі. Осыған орай, оқушы жастардың шығармашылық әлеуетін жан-жақты дамытуға жүйелі түрде көңіл бөлу қажеттілігі арта түседі.
Қазақстанның орта білім беру жүйесінің алдына бүкіладамзаттық құндылықтарға, ұлттық рухани мұраларға, адамгершілік пен ізгілікке, елжандылыққа сүйенетін, тәні мен жаны үйлесімді, өзіне сенімді, ғылыми-теориялық білімі мен практикалық қабілеті арқылы күрделі әлемдік және әлеуметтік кеңістікке еркін кіріге алатын дарынды тұлға тәрбиелеу міндеті қойылып отыр.
Маңызды ұстаным
Әрбір оқушының еркін дамуы, оның даралық және дарындылық мүмкіндіктерінің ашылуы, сондай-ақ педагогтердің шығармашылықпен нәтижелі жұмыс істеуі үшін мектепті басқару жүйесі демократиялық және ізгілік қағидаттарына негізделуі тиіс.
Білім беру жүйесіндегі бағдарлар
Білім беру жүйесінде оқыту мен тәрбиелеу тұжырымдамаларын «адамның күні адаммен емес, адамның күні адамзатпен және табиғатпен» деген идеяға сай жаңғырту өзекті. Осы ұстанымға сәйкес төмендегі бағыттар айқындалады:
- Оқушыларды бүкіладамзаттық даму үдерісіне, білім мен ғылымның және технологияның даму бағыттарына бағдарлау, олардың осы өзгерістерге бейімделуіне жағдай жасау.
- Нарықтық экономика жағдайында интеллектуалдық, экономикалық және әлеуметтік бәсекеге қажетті іскерлік қабілеттер мен қасиеттерді қалыптастыру; ақпараттық технологиялар, халықаралық экономикалық және құқықтық қатынастар, сондай-ақ білім-ғылым салалары бойынша кең ауқымды білім мен тәжірибелік дағдыларды дамыту.
- Жаһандану дәуірінде ұлттық рухани қазыналарды, ұлттық қасиеттерді, тіл мен ділді сақтауға тәрбиелеу.
Қазіргі жағдай және өзектілік
Қазіргі кезеңде рухани құндылықтардың теріске шығарылуы, оқушылардың сана-сезімі мен моральдық бейнесіне әсер ететін қатыгездік пен азғындаушылықты насихаттайтын ақпараттық қысым — тәрбиелік жұмыстың сапасына тікелей ықпал етеді. Мұндай жағдайда оқушылардың санасы мен ой-өрісінде жалпы азаматтық және адамзаттық рухани құндылықтарды, жоғары адамгершілік қасиеттерді орнықтыру — ерекше маңызға ие.
Сонымен қатар оқушы тұлғасының даму барысын психологиялық тұрғыдан жан-жақты әрі үздіксіз зерттеу, даралық ерекшеліктерін ескере отырып дұрыс бағытта дамыту, әртүрлі әлеуметтік және моральдық-психологиялық жағдайларда қолдау көрсету — білім беру ұйымдары үшін көкейкесті міндетке айналып отыр.
Назардағы құндылықтар
- Адамгершілік және ізгілік
- Елжандылық және азаматтық жауапкершілік
- Ұлттық рухани мұра және мәдени сәйкестік
Педагогикалық басымдық
- Даралықты тану және дамыту
- Шығармашылыққа ынталандыру
- Қолдау көрсету мәдениеті
Зерттеудің мақсаты
Курстық жұмыстың мақсаты — педагогикалық үдерісте оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту мен оны анықтауда мұғалімнің рөлін жүйелі түрде қарастыру. Бұл мақсат төмендегі бағыттар арқылы нақтыланады:
- 1 Оқушыларды жеке тұлға ретінде қалыптастыруда мұғалімнің қызметі мен маңызын айқындау.
- 2 Шығармашылық белсенділікті дамыту — мұғалімнің басты міндеттерінің бірі екенін негіздеу.
- 3 Оқушылардың шығармашылық белсенділігін анықтаудың ерекшеліктерін сипаттау.
- 4 Оқушылардың шығармашылық белсенділігін қалыптастыру жолдарын көрсету.
Зерттеу нысаны мен пәні
Зерттеу объектісі
Педагогикалық процесте оқушылардың шығармашылық белсенділігін анықтауды ұйымдастыру жүйесі.
Зерттеу пәні
Оқушылардың шығармашылық белсенділігін анықтаудағы мұғалімнің қызметтері мен мақсаттары.
Зерттеу міндеттері
Зерттеу міндеттері мұғалім қызметінің тиімділігін арттыруға бағытталады және төмендегі тармақтарды қамтиды:
- «Шығармашылық белсенділік» ұғымына анықтама беру.
- Оқушы тұлғасын қалыптастырудағы мұғалімнің маңызын айқындау.
- Шығармашылық белсенділікті дамытудың жолдарын сипаттау.
- Оқушылардың шығармашылық белсенділігін қалыптастырудың ерекшеліктерін көрсету.
Зерттеу көздері
Зерттеу мәселесі бойынша педагог-ғалымдардың, әлеуметтанушылардың және психологтардың еңбектері, сондай-ақ төмендегі нормативтік және тұжырымдамалық құжаттар негізге алынады:
Нормативтік құжаттар
- ҚР «Білім туралы» Заңы
- ҚР этномәдени білім беру тұжырымдамасы
- «Қазақстан — 2030» стратегиялық үндеуі
- 2015 жылға дейінгі білім беруді дамыту тұжырымдамасы
Ғылыми негіздер
- Педагогика және жас ерекшелігі психологиясы теориялары
- Ұлттық тәлім-тәрбие жөніндегі ғылыми зерттеулер
- Теориялық-әдістемелік әдебиеттер
Зерттеу әдістері
Тақырыпты зерттеу барысында педагогикалық және психологиялық әдебиеттерге, ғылыми мерзімді басылымдарға талдау жасалып, сондай-ақ тәжірибелік жұмыс аясында педагогикалық эксперимент, анкета және интервью әдістері қолданылды.