Бірлесіп әрекеттесу стилі туралы қазақша реферат
Бірлесіп әрекеттесу стилі: мәні және ерекшелігі
Негізгі кикілжіңді шешу тәсілдерінің бірі — бірлесіп әрекеттесу стилі. Бұл стильде адам кикілжіңді шешуге белсенді қатысады: өз мүддесін дәлелдей отырып, қарсы тараппен бірлесіп әрекет етуге ұмтылады. Мұнда мақсат — біреудің есебінен ұту емес, екі жаққа да қолайлы шешім табу.
Бұл стиль басқа тәсілдерге қарағанда көбірек еңбекті қажет етеді: алдымен екі жақтың да қажеттілігі мен қызығушылығы ашық айқындалады, содан кейін ғана олар талқыланып, ортақ шешім құрастырылады.
Егер уақытыңыз жеткілікті болып, мәселенің шешімі сіз үшін маңызды болса, бірлесіп әрекеттесу стилі барлық тараптың мүддесін қанағаттандыру және екі жаққа да нәтижелі шешім іздеудің ең жақсы жолдарының бірі бола алады.
«Екі жақ та ұтады» қағидасы
Бірлесіп әрекеттесуде екі тарап та өздерін «ұттым» деп сезіне алады. Кейде бұл — қарым-қатынасты сақтап қалу, кейде — бастапқыда байқалмаған жаңа мүмкіндіктерді табу арқылы іске асады. Ең маңыздысы: күшпен емес, түсіністікпен келісімге келу.
Мысал 1: ерікті келісім және қатынасты сақтау
Кей жағдайда бір адам екінші тарапқа қарым-қатынасы жақсы болғандықтан, оған ешқандай міндеттемесі болмаса да, өз еркімен келісім береді. Нәтижесінде адамдар арасындағы байланыс сақталып қана қоймай, одан әрі нығаяды. Жақсы адамға жақсылық жасау — сенімді қатынастың табиғи бөлігі.
Мысал 2: конструктивті идеяның пайда болуы
Екі адам бір мезетте теледидардан екі түрлі арнаны көре алмайтынын түсінді делік. Сол кезде біреуі: «Одан да қонаққа, театрға немесе кафеге барайық», — деп ұсынады. Бұл жоспарланбағанымен, конструктивті кикілжің нәтижесінде пайда болған жақсы балама шешім болуы мүмкін. Соның арқасында адамдар көбірек пайда алып, қарым-қатынасын жақсартады.
Дегенмен, күрделі жағдайлардан шығу әрдайым оңай емес. Соған қарамастан, маңызды әрі терең кикілжіңдерде бірлесіп әрекеттесу жиі түрде ең сенімді нәтижеге жеткізетін тәсілдердің бірі болады.
Жасырын қажеттіліктерді ашу: мәселенің түбіне түсу
Бұл стиль әсіресе екі жақтың жасырын қажеттіліктері әртүрлі болғанда өте тиімді. Мұндай кезде қанағаттанбаушылықтың нақты қайнар көзін бірден табу қиын: сыртқы көріністегі дау бір нәрсені көрсеткенімен, оның түбінде басқа себеп жатуы мүмкін.
Кикілжіңнің шынайы себептері көбіне декларацияланған позициялар мен нақты қызығушылықтар және қажеттіліктер арасындағы айырмашылықтан шығады. Сыртқы белгілермен ғана жұмыс істеу мәселені уақытша «әрлеу» сияқты: түбірі өзгермесе, нәтиже ұзаққа бармайды.
Мысал: жұмыс орнындағы «баяулықтың» астарындағы себеп
Жұмысшының баяу әрекеті кикілжіңнің себебі болып көрінуі мүмкін. Бірақ оның баяулығы шын мәнінде жұмысына қанағаттанбаушылықтың белгісі болуы ықтимал: құрметтің жетіспеуі, жауапкершіліктің әділ бөлінбеуі немесе еңбегінің жеткіліксіз бағалануы.
Егер тек сыртқы көрініске әсер етсе, қызметкер уақытша жылдамдауы мүмкін, бірақ ішкі наразылық сақталады. Кейде ол өзіне «өтемақы» ретінде артық үзіліс жасап, жұмыс орнын жеке мақсатта пайдаланып, саналы не санасыз түрде саботажға баруы да мүмкін.
Бірлесіп әрекеттесудің артықшылығы
Бірлесіп әрекеттесу стилі тараптарға өз қалауы мен қажеттілігін ашық талқылауға мүмкіндік береді. Жоғарыдағы мысалда қызметкер басшысына: «Менің еңбегімнің бағаланғанын және құрмет көрсетілгенін қалаймын», — деп тікелей айтуы мүмкін. Басшы мұны түсініп, келісімге келсе, қызметкердің баяулық мәселесі де шешіліп, жұмысқа жауапкершілігі артады. Осылайша бір мәселе қосымша оң әсермен бірге шешіледі.
Қалай іске асады: ортақ шешімге келу логикасы
Бірлесіп әрекеттесу стилін табысты қолдану үшін екі тарап та жасырын қызығушылықтар мен қалауларды анықтауға уақыт бөліп, шынайы қажеттіліктерді нақтылап алуы тиіс. Кикілжің себебі түсінікті болғанда, тараптар бірігіп жаңа баламаларды іздей алады немесе екі жаққа да келетін ымыралы шешімдерді жетілдіреді.
Қажет болатын шарттар
- Тараптардың өз қалауы мен қажеттілігін түсіндіруге дайындығы.
- Бір-бірін тыңдай білу және қарсы пікірді құрметтеу.
- Альтернативті нұсқаларды бірлесіп іздеу және талқылау.
Маңызды ескерту
Егер осы элементтердің бірі болмаса (мысалы, бір тарап тыңдауға дайын емес немесе уақыт бөлмесе), бірлесіп әрекеттесу стилі күткен нәтиже бермеуі мүмкін.
Жалпы алғанда, бұл — кикілжіңді достық әрі сабырлы түрде шешіп, екі жақтың да қызығушылығын қанағаттандыруға бағытталған қолайлы тәсіл. Дегенмен, ол белгілі бір талпыныс пен еңбекті талап етеді: уақыт бөлу, ашық сөйлесу, мұқият тыңдау және бірлесіп шешім құрастыру.
Қорытынды
Бірлесіп әрекеттесу стилі — барлық стильдердің ішінде ең күрделілерінің бірі. Бірақ дәл осы тәсіл күрделі әрі маңызды кикілжің жағдайларында екі тарапқа да ең дұрыс шешімді табуға көмектеседі: мәселені үстірт жаппай, түпкі себептерді ашып, ортақ мүддеге негізделген тиімді келісімге келуге мүмкіндік береді.