Балалардың ырғақтық суретсезімі баяу дамиды, ауырлау
Баланың музыкалық ырғақ сезімінің қалыптасуы
Ізденіс жұмыстарының нәтижесінде балада музыкалық ырғаққа қатысты сезім өте ерте қалыптасатыны байқалады: 9–10 айда (Б. М. Теплов). Ырғақтың алғашқы элементтері баланың дене қимылынан басталып, біртіндеп музыканың ырғақтық екпінімен үйлеседі.
Г. А. Ильиннің пікірінше, баланың музыка туралы ең алғашқы түсінігі — ырғақты қабылдау.
Жас ерекшеліктеріне қарай ырғақты қабылдау
2,5–3 жас — бала музыкадағы уақыттың теңдігін аңғарып, қарапайым ырғақтарды қабылдайды: екі қысқа ұзақтық және бір ұзағырақ ұзақтық.
3–5 жас — ән айтқанда ырғаққа сай қимылмен бірге жүру дағдысы күшейеді.
6–7 жас — бала ең алдымен музыканың әсерлік (динамикалық) жағын және ырғақты жақсы сезінеді; ал әуен мен гармонияны салыстырмалы түрде әлсіз қабылдайды.
Музыкалық-ырғақтық үлгілер және негізгі ұғымдар
Музыкалық ырғақ сезімі музыкалық-ырғақтық үлгілер жүйесі арқылы дамып, біртіндеп бекітіледі. Бұл жүйеде екпіннің үш негізгі түрі ажыратылады: жай, орташа және жылдам.
Екпін
Дыбыс қатарларының жүрісін қабылдау; жай, орташа, жылдам екпіндер арқылы сезіледі.
Метр
Ырғақ өлшемдері арқылы танылады: 2/4, 4/4, 3/4.
Ырғақтық сурет
Балаларда бұл сезім баяу дамиды және көбіне күрделірек қалыптасады.
Екпін, метр және ырғақтық сурет — музыканың сипатын айқындайтын негізгі құрамдастар (әсіресе 6–7 жастағы балаларда бұл айқын байқалады).
Музыкалық жүріс: ырғақ сезімін дамытудың жетекші бағыты
Балалардың музыкалық әрекетінде ең басты және ең жылдам дамитын бағыттардың бірі — музыкамен қозғалыс, яғни музыкалық жүріс. Бұл — музыкалық қабілеттердің тұтас жүйесін дамытатын ерекше әрекет; оның ішінде ырғақ сезімі жетекші орын алады.
Халықтық би
Табиғи қимыл мен ырғақтың үйлесімін қалыптастырады.
Тұрмыстық би
Күнделікті қозғалыс мәдениеті арқылы ырғақты сезінуді бекітеді.
Сахналық би
Дәлдік, мәнер және динамиканы музыкамен сәйкестендіреді.
Ырғақтық гимнастика, аэробика
Екпін мен метрді дене қозғалысы арқылы сезінуді күшейтеді.