Сауықтырудың көп таралған түрлері
Сауықтырудың кең таралған түрлері
Сауықтырудың бағыттары көп, ал олардың бір бөлігі күнделікті өмірде оңай қолдануға келеді. Төменде кең таралған тәсілдер жүйеленіп берілді.
Негізгі бағыттар
- 1 Психофизикалық жаттығулар: ци-гун терапиясы, психикалық медицина.
- 2 Қимыл белсенділігі
- 3 Тыныс алу гимнастикасы
- 4 Өзін-өзі уқалау, сипау, массаж: дене сегменттері мен нүктелеріне, соның ішінде биологиялық белсенді нүктелерге әсер ету.
- 5 Шипалы өсімдіктермен емдеу (фитотерапия).
- 6 Музыкалық терапия және вокал терапиясы (ән айту арқылы).
- 7 Рефлексотерапия: рефлексопрофилактика, аурикулотерапия, Су-Джок.
- 8 Медитациялар
- 9 Организмді шынықтыру негіздері: табиғи шынығу (күн, ауа), сумен сүртіну, шомылу, душ, жүзу, қысқы жүзіс, монша, сондай-ақ П. К. Ивановтың «Қарғаш» сауықтыру жүйесі.
- 10 С. А. Назарбаеваның «Өзіңе-өзің сену» әдістемесі
Осы тізімдегі барлық тәсілдерге бірдей кең тоқталмай-ақ, практикалық маңызы ерекше бірнеше бағытты бөліп қарастырайық.
1) Дәрілік өсімдіктердің шипалық қасиеті
Қазақстан аумағында аса құнды дәрілік өсімдіктер өседі. Кейбір түрлері тек қазақ жеріне ғана тән (эндемик өсімдіктер), олардың саны жүзден асады.
Дәрілік өсімдіктердің көп бөлігі Шығыс Қазақстан облысының таулы аймақтарында таралған. Ал дермене жусан Оңтүстік Қазақстан өңірлерінде өседі және жер шарының басқа аймақтарында кездеспейді.
Дермене жусаннан өте бағалы дәрі өндіріледі: ол ішектегі құрттарды жоюға көмектеседі.
2) Адаптогендік өсімдіктер
Кейбір өсімдіктердің адаптогендік қасиеті болады. Мысалы, женшень. Сондай-ақ қызғылт родиола, қытай лимоны, левзея, аралия және басқа да түрлер аталады.
3) Жалпы нығайтатын және жергіліктендіретін өсімдіктер
Қазақ жерінде жалпы нығайтатын, сондай-ақ жергіліктендіретін қасиеті бар өсімдіктер өте көп. Мысалы, мия Қазақстанның барлық аймақтарында өседі. Бұған қоса жоңышқа, құлмақ (хмель), бақбақ сияқты өсімдіктер де кең таралған.
4) Вокалотерапия және музыкалық терапия
Вокалотерапия мен музыкалық терапия ерте дәуірден-ақ қолданылып келген. Ежелгі Қытайда музыка кең көлемде пайдаланылған, ал дыбыстың адамға әсері емдік құрал ретінде қарастырылған.
Кей деректерде дәрігер-психотерапевттердің сыбызғы сияқты үрмелі аспаптарды емдік мақсатта қолданғаны да айтылады.
5) Медитация
Медитацияның мақсаты тыныс алу жаттығуларының мақсаттарымен өзара үйлеседі: зейінді тұрақтандыру, ішкі күйді реттеу және ми қызметін жақсартуға ықпал ету.
Медитацияның негізгі түрлері
- Вербалды (қауышу) медитация: оқытушы белгілі бір жүйемен жүргізетін жетекші медитация.
- Шоғырлану (концентрация) медитациясы: медитация кезінде белгілі бір нысанға, жағымды образға немесе назарды ұстап тұратын құбылысқа көңіл бөлу.
Бұл тәсілдердің барлығы өзара толықтырып, адамның жалпы саулығын қолдауға бағытталады. Ең маңыздысы — жүйелілік, қауіпсіздік және жеке ерекшеліктерді ескеру.