Сұраныс пен ұсыныс
Жоспар
-
1
Сұраныс пен ұсыныс теорияларының негіздері
- Сұраныс заңы. Сұраныстың бағаға қатысты емес факторлардың әсерінен өзгеруі
- Ұсыныс заңы. Ұсыныстың бағаға қатысты емес факторлардың әсерінен өзгеруі
-
2
Сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекеті және нарықтық тепе-теңдік
- Нарықтық тепе-теңдік
- Сұраныс пен ұсыныс икемділігі
- Ұсыныс пен сұраныстың нарықтық экономиканы талдаудағы рөлі
-
3
Қорытынды
-
4
Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Қазақстан Республикасының Президентінің «Қазақстан — 2030» бағдарламасында елдің әлеуметтік-экономикалық дамуындағы негізгі мақсаттар ретінде тұрақты экономикалық өсуді, халықтың өмір сүру деңгейі мен әл-ауқатын арттыруды, сондай-ақ жоғары индустриялы қоғамды қалыптастыруды қамтамасыз ету міндеттері айқындалған.
Тауар өндірісі жағдайында нарықтық байланыстар экономикалық қатынастар жүйесінің барлық буындарын және барлық қатысушыларын қамтиды. Нарыққа өз жұмыс күшін ұсынатын еңбеккерлер де, кәсіпкерлер де, соңғы тұтынушылар да, қарыз капиталының және бағалы қағаздардың иелері де кіреді.
Нарық механизмінің өзегін сұраныс пен ұсыныс құрайды. Сұраныс — бұл төлем қабілеті бар қажеттілік, яғни тұтынушылардың қажетті тауарлар мен қызметтер үшін төлей алатын ақшалай мүмкіндігі. Ұсыныс — белгілі бір баға деңгейінде сатуға шығарылатын тауар саны.
Сұраныс пен ұсыныс арақатынасының өзгеруі бағаның өз құны төңірегінде ауытқуына әкеледі. Дәл осы ауытқулар арқылы сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдігі, түптеп келгенде өндіріс пен тұтынудың тепе-теңдігі қалыптасады. Нарықтағы тепе-теңдікті орнатуға көмектесетін экономикалық құралдардың ішінде баға сигналдары ерекше орын алады.
Салыстырмалы бағалардың өзгеруі өндірушіге өндіріс көлемін түзету қажеттігін көрсетеді және технология таңдауына ықпал етеді. Ал бағалар, өз кезегінде, табыстың белгілі бір деңгейінде өнімді кімдер тұтынатынын алдын ала айқындайды.
Нарықтағы бәсеке және баға динамикасы
Ұсыныс сұраныстан жоғары болғанда
Егер белгілі бір тауар бойынша ұсыныс сұраныстан артық болса, сатушылар арасындағы бәсеке күшейеді. Әрбір сатушы тауарын өткізу үшін бағаны төмендетуге ұмтылады. Нәтижесінде баға төмендеп, бұл ұзақ мерзімде сол тауардың өндіріс көлемін қысқартуға ынталандырады.
Сұраныс ұсыныстан жоғары болғанда
Ал егер сұраныс ұсыныстан артық болса, сатып алушылар арасында бәсеке артады. Тапшы тауарды сатып алу мүмкіндігі үшін тұтынушылар жоғарырақ баға ұсынуға тырысады. Бұл бағаның өсуіне алып келеді, ал бағаның өсуі өндірушілерді ұсынысты ұлғайтуға ынталандырады.
Кәсіпкердің мақсаты және нарықтық күрес
Әрбір кәсіпкердің негізгі мақсаты — пайданы барынша ұлғайту. Осы мақсат шаруашылық қызмет ауқымын кеңейтуге итермелейді. Мұның нәтижесінде өндірістің тиімді жағдайлары үшін кәсіпкерлер арасында өзара бәсеке қалыптасады: нарық қатысушылары бір-біріне қарсыластар ретінде әрекет етеді.
Тақырыптың өзектілігі
Бұл тақырыптың өзектілігі сұраныс пен ұсыныс заңдарының мәнін ашып, оларға әсер ететін факторларды талдаумен байланысты. Нарық моделінің көмегімен экономикалық ортадағы өзгерістердің бағаға және сатып алынатын тауар көлеміне қалай ықпал ететінін болжауды дамыту маңызды. Сондай-ақ сұраныс пен ұсыныс теориясы негізінде нарықтық тепе-теңдіктің қалыптасу себептерін және оның өзгеру логикасын түсіндіру қажет.
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
Бір-бірімен бәсекелес көптеген сатушылар мен сатып алушылар әрекет ететін нарықтың қызмет ету механизмін талдау.
Міндеттері
- Сұраныс пен ұсыныс ұғымдарына теориялық сипаттама беру.
- Нарықтық тепе-теңдікті және сұраныс пен ұсыныстың өзара әрекетін анықтау.
- Ұсыныс пен сұраныстың нарықтық экономикадағы рөлін талдау.
Зерттеу пәні мен объектісі
Зерттеу пәні
Сұраныс пен ұсыныстың әртүрлі факторлардың әсерінен өзгеруі, олардың икемділігі және нарықтық тепе-теңдікке жету жолдарын талдау.
Зерттеу объектісі
Микроэкономикалық теориядағы сұраныс пен ұсыныстың икемділік концепциясы және оның теориялық әрі практикалық маңызы.
Жұмыстың құрылымы
«Нарықтық жүйе: сұраныс пен ұсыныс» тақырыбындағы курстық жұмыста еліміздің экономикалық өсуі жағдайындағы сұраныс пен ұсыныстың қажеттілігі, өзара байланысы және экономикалық тиімділігі қарастырылады. Жұмыстың көлемі — 22 бет.