Қазақстан Республикасының үлесі
Геологиялық барлау және іздестіру жұмыстары: ҚҚС қолдану тәртібі
Салық кодексінде геологиялық барлау және геологиялық-іздестіру жұмыстарын ҚҚС-пен салық салу тәртібі көзделген. Атап айтқанда, геологиялық барлау және геологиялық-іздестіру жұмыстары бойынша айналымдар ҚҚС-тан босатылады.
Анықтама
Геологиялық барлау және геологиялық-іздестіру жұмыстары деп көмірсутегі мен минералдық шикізат кен орындарын (шоғырларын) әзірлеуге қажетті іздестіруді, барлауды, бағалауды және дайындауды қамтамасыз ететін өзара байланысты жұмыстардың жиынтығы түсініледі.
Құрамына кіретін жұмыстар
Геологиялық барлау және геологиялық-іздестіру жұмыстарына, соның ішінде, төмендегі қызмет түрлері жатады:
Мониторинг және болжау
- Жер қойнауының жай-күйіне мониторинг жүргізу
- Сейсмоболжау
Түсіру және зерттеу
- Геологиялық, геофизикалық, гидрогеологиялық, инженерлік-геологиялық, геоэкологиялық түсірулер
- Республика аумағының геологиялық құрылымын кешенді зерттеу (болашақтылықты айқындаумен)
Теңіз және ғылыми жұмыстар
- Теңіз геологиялық-геофизикалық, ғылыми және тақырыптық зерттеулер
- Ғылыми-геологиялық зерттеулер
Картография және барлау
- Мемлекеттік геологиялық карталарды құру
- Кен орындарын іздестіру, барлау және бағалау
Тікелей байланысты ілеспе жұмыстар
- Жұмыстар барысында тікелей пайдаланылатын мүлікті тасымалдау
- Лабораториялық жұмыстар
- Топографо-геодезиялық жұмыстар
- Карта жасау
- Бұрғылау және кен үргілеу жұмыстары
- Әзірлеуге дайындауды қамтамасыз ететін өзге де жұмыстар
Арнайы және қосарлама жұмыстарды қоса алғанда, нақты жұмыстардың тізбесі, көлемі мен құны әрбір объект бойынша жобалық-сметалық құжаттамаға (жұмыс бағдарламасына) сәйкес айқындалады. Бұл ретте жер қойнауы мен қоршаған ортаны қорғау талаптары, геологиялық-әдістемелік нормалар, ғылыми-техникалық мүмкіндіктер, объектінің ерекшеліктері және зерттеу мақсаты ескеріледі.
Маңызды шектеу
Арнайы жұмыстардың жекелеген түрлері (мысалы, сызба-ресімдеу, сараптама және т.б.) басқа мамандандырылған ұйымдармен орындалуы мүмкін. Алайда ҚҚС бойынша жеңілдік жер қойнауын пайдаланушымен осы жұмыстарға шартты тікелей жасаған ұйымдарға ғана қолданылады.
Геологиялық зерттеу шығындары және амортизация
Пайдалы қазбаларды барлау, бағалау және өндіруге дайындау кезеңінде жер қойнауын пайдаланушы шеккен шығыстар, сондай-ақ төленген жазылмалы бонус пен коммерциялық табылу бонусы жеке топ құрайды. Бұл шығыстар пайдалы қазбаларды өндіру басталған сәттен бастап амортизациялық аударымдар түрінде жылдық жиынтық кірістен шегеріледі. Амортизацияның шекті нормасы 25%-дан аспайды.
Кірістерді түзету тәртібі
Геологиялық зерттеу мен дайындық кезеңінде келісім-шарт жүзеге асырылатын қызмет бойынша жер қойнауын пайдаланушы алған кірістер тиісті шығыстар сомасына кеміту жолымен түзетілуі мүмкін.
Ерекшеліктер
- Пайдалы қазбаларды сату кезінде алынған кірістер
- Кодекс ережелеріне сәйкес жылдық жиынтық кірістен алып тастауға жататын кірістер
Арнайы салықтар мен жер қойнауын пайдаланушылардың төлемдері
Құрамы
- Үстем пайдаға салық
- Бонустар (жазылмалы, коммерциялық табылу)
- Роялти
- Өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесі
Бонустар: түрлері және төлеу тәртібі
Бонустар — жер қойнауын пайдаланушылардың кесімді төлемдері. Олар жер қойнауын пайдалануға арналған келісім-шартта белгіленген мөлшер мен тәртіпте ақшалай нысанда төленеді:
1) Жазылмалы бонус
Келісім-шарт аумағында жер қойнауын пайдалану қызметін жүзеге асыру құқығы үшін бір жолғы кесімді төлем. Бастапқы мөлшерін ҚР Үкіметі айқындайды, ал соңғы мөлшері келісім-шартта белгіленеді (бастапқы мөлшерден кем емес).
Төлеу мерзімі: келісім-шарт күшіне енген күннен бастап 30 күнтізбелік күннен кешіктірмей.
Декларация: төлем мерзімі басталған айдан кейінгі айдың 15-інен кешіктірмей.
2) Коммерциялық табылу бонусы
Келісім-шарт аумағында әрбір коммерциялық табылу үшін белгіленеді, оның ішінде алынатын қорларды ұлғайтуға әкелетін қосымша барлау нәтижесінде табылған пайдалы қазбалар бойынша да қолданылады. Ал егер барлау одан әрі өндіруді көздемесе, мұндай келісім-шарттарда бұл бонус белгіленбейді.
Есептеу негіздері
- Объект: мемлекеттік орган бекіткен алынатын қорлар көлемі
- База: төлем күніне биржа бағасын ескере отырып айқындалатын құн
- Ставка: келісім-шартта белгіленеді, бірақ 0,1%-дан кем емес
Декларация: төлем мерзімі басталған айдан кейінгі айдың 15-інен кешіктірмей.
Роялти
Роялти төлеушілер — есепті кезеңде сатудың болған-болмағанына қарамастан, мемлекеттік меншіктегі техногендік минералдық құрылымдарды алу мен пайдалы қазбаларды өндіруді жүзеге асыратын жер қойнауын пайдаланушылар. Роялти өндірілетін пайдалы қазбалардың әрбір түрі бойынша бөлек төленеді: өнім өз мұқтажына пайдаланылса да, сатып алушыға сатылса да тәртіп бірдей.
Үстем пайдаға салық
Үстем пайдаға салық төлеушілер — жер қойнауын пайдаланушылар. Бұл қатарға, жалпы таралған пайдалы қазбалар мен жер асты суларын өндіруге арналған, өзге пайдалы қазбаларды өндіруді көздемейтін келісім-шарттар бойынша жұмыс істейтіндер, сондай-ақ өнімді бөлу туралы келісім-шарт бойынша қызмет атқаратындар кірмейді.
Өнімді бөлу туралы келісім-шарт (ӨБК): салықтар және негізгі шарттар
Өнімді бөлу туралы келісім-шарт жер қойнауын пайдаланушының өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесін төлеуін (беруін), сондай-ақ Кодекспен көзделген салықтар мен басқа да міндетті төлемдердің барлық түрлерін төлеуін қарастырады. Дегенмен төмендегілер бұл тізімнен ерекшелік ретінде бөлінеді:
- Шикі мұнайға және басқа да пайдалы қазбаларға акциз
- Үстем пайдаға салық
- Жер салығы
- Мүлік салығы
Бұл төлемдерден толық босату дегенді білдірмейді: аталған төлемдер ӨБК-де Республика үлесінде ескеріледі және республикалық әрі жергілікті бюджеттердің кіріс көзі болып табылады.
Келісім-шартта міндетті түрде болатын шарттар
- Бөлуге жататын өнімнің жалпы көлемі
- Қазақстан Республикасының үлесін және жер қойнауын пайдаланушының пайдасын айқындау
- Пайдалы өнімді бөлу нысаны (заттай немесе ақшалай)
- Өтемақылық өнім ретінде берілетін өндірілген өнім бөлігін айқындау
- Бағаны белгілеу және ақшалай теңгерімде өнім құнын айқындау
Өтелетін шығыстар: шектеулер және құрамы
Негізгі қағида
Өтелетін шығыстар — жұмыстар бағдарламасын орындау кезінде жер қойнауын пайдаланушы нақты шеккен негізделген шығыстар. Оларды өтеуге жіберілетін өнімнің шекті бөлігі әр келісім-шарт бойынша жеке белгіленеді, бірақ есепті салық кезеңінде өндірілген пайдалы қазбалардың жалпы көлемінің 80%-дан аспауы тиіс.
Құрамына енгізілуі мүмкін
- Келісім-шарт күшіне енгенге дейінгі шығыстар: ТЭН дайындау және әзірлеу
- Келісім-шарт күшіне енгенге дейінгі іздестіру, бағалау және барлау шығыстары
- Келісім-шарт күшіне енген күннен бастап қызмет кезеңіндегі өзге де шығыстар (Кодекспен белгіленген шектеулерді ескере отырып)
Өтемақылық өнім есебінен өтелмейтін шығыстар
- Келісім-шарт шегінен тыс қызметке қатысты шығыстар
- Мемлекеттік органдар өндіріп алатын айыппұлдар мен өсімпұлдар
- Саяхаттар мен экскурсияларға жолдамалар құны
- Сот талқылауларына байланысты шығыстар
- Салық төлеушінің міндеттемелерді орындамауына байланысты туындайтын шығыстар
Шығыстарды азайтатын түсімдер
- Келісім-шарт бойынша алынған/құрылған мүлікті жалға беруден түсетін операциялық кірістер (байланысты шегерімдерді алып тастағаннан кейін)
- Келісім-шарт шегіндегі өзге кірістер (айыппұлдар, өсімпұлдар, тұрақсыздық айыптары және т.б.)
Заттай нысанда төлеу: роялти және Республика үлесі
Егер роялти мен өнімді бөлу бойынша Қазақстан Республикасының үлесін заттай нысанда төлеу көзделсе, келісім-шартқа қол қоюға дейін міндетті түрде салықтық сараптама жүргізіледі. Заттай нысандағы төлемнің құны келісім-шартта ақшалай нысан үшін белгіленген төлемге тең болуы тиіс.
Келісімде көрсетілетін деректер
- Мемлекет атынан өнімді қабылдайтын алушы
- Жеткізу пункті және жеткізу шарттары
Мерзімдер және есептілік
Өнімді беру мерзімі ақшалай нысанда төлеу үшін келісім-шартта белгіленген төлем мерзімдеріне сәйкес болуы тиіс. Жер қойнауын пайдаланушы өнімді алушыға төлем мерзімдерінен кешіктірмей береді.
Алушы келісім-шарт жағдайына сәйкес жер қойнауын пайдаланушы есептеген ақшалай нысандағы Қазақстан Республикасының роялти мен үлесін мемлекеттік бюджетке аударады және өнімнің тиісті көлемінің толық әрі уақтылы берілуіне бақылау жүргізеді.
Жер қойнауын пайдаланушы мен алушы салық органына мемлекеттік уәкілетті орган айқындайтын нысан бойынша, келісім-шартта белгіленген мерзімдерде заттай нысанда төлеу (беру) мөлшері мен мерзімі туралы есеп береді. Алушы алынған өнім үшін қаражатты бюджетке аударудың толықтығы мен мерзімдерін бұзғаны үшін заңнамаға сәйкес жауапты болады.