ОТБАСЫНА ЖӘНЕ КӘМЕЛЕТКЕ ТОЛМАҒАНДАРҒА ҚАРСЫ ҚЫЛМЫСТАРДЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
Кіріспе
Қазақ КСР-інің 1959 жылы қабылданған Қылмыстық кодексінің нормалары елімізде орын алған саяси, әлеуметтік және экономикалық өзгерістерге толық сай келмеді. Осыған байланысты 1997 жылғы 16 шілдеде Қазақстан Республикасының жаңа Қылмыстық кодексі қабылданып, 1998 жылғы 1 қаңтардан бастап заңды күшіне енді.
1959 жылғы Қылмыстық кодекс кеңестік идеологияға, әкімшілдік-әміршілдік жүйеге және орталықтандырылған жоспарлы экономика қағидаттарына негізделген еді. Сондықтан уақыттың өзі ескі идеологиядан арылған, нарықтық қатынастар жағдайына бейімделген, сондай-ақ адам құқықтары мен бостандықтарын барынша қамтамасыз ететін жаңа қылмыстық заңның қабылдануын талап етті.
Негізгі акцент
Жаңа қылмыстық заң адам, қоғам және мемлекет мүдделерінің қорғаны болуы тиіс.
Осы бағытта Президент Н. Назарбаев мемлекет өмірінің жаңа талаптарына жауап беретін Қылмыстық кодексті қабылдаудың маңызын атап өтіп, оның адам, қоғам және мемлекет мүдделерін қорғаудағы рөлін күшейту қажеттігіне ерекше назар аударды.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 27-бабында: «Неке мен отбасы, ана мен әке және бала мемлекеттің қорғауында болады», — деп көрсетілген. Қоғамымыздың жаңа мүшелерінің өмірі мен денсаулығын қорғаудың жолдары әртүрлі болғанымен, олардың ішінде құқықтық қорғау айрықша орын алады.
Осындай қорғаудың маңызды құралдарының бірі — отбасы мен кәмелетке толмағандарды қылмыстық-құқықтық қорғау. Бұл ретте мемлекет қылмыстық-құқықтық тетіктер арқылы кәмелетке толмағандардың және отбасы мүшелерінің өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін қоғамдық қауіпті әрекеттермен ымырасыз күрес жүргізеді.
Кәмелетке толмағандардың мүддесін қылмыстық-құқықтық құралдармен қорғау, ең алдымен, олардың дене бітімінің дұрыс қалыптасуына, интеллектуалдық дамуына және адамгершілік тұрғыдан жетілуіне жағдай жасауға бағытталады. Бұл, өз кезегінде, отбасы ішіндегі ахуалдың тұрақтылығына, өзара құқықтар мен міндеттердің сақталуына тікелей байланысты.
Түйінді байланыс
- Кәмелетке толмағандарды қорғау — олардың өмірі мен денсаулығын сақтауға ғана емес, толыққанды дамуына да бағытталады.
- Баланың қауіпсіздігі мен әл-ауқаты отбасы ішіндегі құқықтық және адамгершілік қатынастарға тәуелді.
- Сондықтан кәмелетке толмағандарды қорғау отбасы қатынастарын қорғаумен ажырамас байланыста қарастырылады.
1. Отбасыға және кәмелетке толмағандарға қарсы қылмыстардың жалпы сипаттамасы
Бұл бөлімде отбасы институтын және кәмелетке толмағандарды қылмыстық-құқықтық қорғаудың жалпы негіздері, сондай-ақ мұндай қылмыстардың қоғамға қауіптілік сипаты қарастырылады.
2. Отбасыға және кәмелетке толмағандарға қарсы қылмыстардың жекелеген құрамдары
Бұл бөлімде отбасы мен кәмелетке толмағандардың құқықтары мен заңды мүдделеріне қол сұғатын қылмыстардың жекелеген құрамдары және олардың ерекшеліктері ашып көрсетіледі.
Ескерту
Бастапқы мәтінде «Қорытынды» (25-бет) және «Қолданылған әдебиеттер тізімі» (26-бет) бөлімдері көрсетілгенімен, олардың мазмұны берілмеген. Қажет болса, сол бөлімдердің мәтінін қосып, бір стильде толықтырып шығуға болады.