АҚШ КОНСТИТУЦИЯСЫНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЛАРЫ
Кіріспе
Бұл курстық жұмыстың өзектілігі АҚШ-тың XVIII ғасырдың соңында құрылған жас мемлекет ретінде Батыс өркениетінің тарихи дамуы мен демократиялық құндылықтардың қалыптасу үдерісімен тығыз байланыстылығында. Орта ғасырларда Інжілдің латын тілінен Еуропа халықтарының тілдеріне аударылуы қоғамдық санаға айтарлықтай ықпал етіп, онда жазылған Құдай алдындағы теңдік идеясы біртіндеп адамдардың өзара теңдігі, бостандығы туралы түсініктердің орнығуына жол ашты.
Уақыт өте келе жеке меншік, еркін сауда сияқты демократиялық қоғамға тән негізгі атрибуттар қалыптаса бастады. Жаңа кезеңнің басында Нидерландыда, Англияда және Францияда болған буржуазиялық революциялар мен соғыстар Солтүстік Америкаға феодалдық қатынастардан тыс қалған, ерікті қоныс аударушылардың көбейуіне ықпал етті.
Тарихи түйін
Тәуелсіздік үшін соғыс (1775–1783) барысында отарлар метрополияны ғана емес, сонымен бірге феодалдық тәртіптерді де жеңіп, демократиялық принциптерге негізделген конституциялық модельді алғаш рет жүйелі түрде бекітті.
Құқықтық түйін
Жаңадан құрылған мемлекеттің басшылары әртүрлі ұлттарды біріктіру үшін азаматтық бостандықтарды кеңейтуге міндеттенді; бұл ұстаным кейіннен АҚШ Конституциясында және Тәуелсіздік декларациясының басты қағидаларында көрініс тапты.
Либералдық-демократиялық идеология және қоғамды біріктіру
АҚШ басшылары ұсынған либералдық-демократиялық идеология феодалдық тәртіптен шаршаған көптеген еуропалық қоныс аударушылар үшін тартымды болды. Үкімет экономикалық қызметке қойылған бірқатар шектеулерді жою, еркін кәсіпке жол ашу және басқаруға қатысу құқығын кеңейту арқылы қоғамның ресми билікке қарсы тұруын әлсіретіп, әртүрлі этникалық топтарды бір мемлекетке топтастыруға ұмтылды.
Маңызды ескерту
Дегенмен, бұл құқықтар мен бостандықтарға барлығы бірдей қол жеткізе алмады: жергілікті халықтар мен қара нәсілділер ұзақ уақыт бойы тең құқықтылықтан тыс қалды. Афроамерикандықтарға христиан дінін қабылдағанына қарамастан, «Құдай алдындағы теңдік» қағидасы іс жүзінде толық қолданылған жоқ.
Екіжақты стандарттар туралы мәселе
Бұл қайшылықты кей тұстарда саяси риторика да аңғартты: АҚШ Президентінің ұлттық қауіпсіздік мәселелері бойынша кеңесшісі болған Кондолиза Райс «Негізін қалаушы аталардың “Біз, халық” дегені маған қатысты айтылған жоқ» деп атап өткен деген пікір осы тарихи теңсіздікке байланысты жиі келтіріледі. Осы тұрғыдан алғанда, демократиялық құндылықтарды уағыздаудағы екіжақты стандарттар АҚШ-тың мемлекет ретінде қалыптасуының бастапқы кезеңінен-ақ байқалғанын байқауға болады.
АҚШ-тың өз халқына қатысты идеологиялық ұстанымдарындағы бұл теңсіздік XX ғасырдың 1960-жылдарына дейін сақталды. Құқықтарды заң жүзінде теңестіру әрекеттері болғанымен, ақ нәсілді емес топтарға қатысты ғасырлар бойы жалғасқан қанаушылықтың салдары кей өңірлерде, әсіресе Оңтүстік штаттарда, ұзақ уақыт сезілді.
Экономикалық даму және аймақтық айырмашылықтар
АҚШ құрылғаннан кейінгі экономикалық өрлеуге либералдық құндылықтар айрықша әсер етті. Сонымен қатар метрополиядан қалған техникалық тәжірибе және жергілікті табиғи ресурстардың молдығы жаңа мемлекеттің қалыптасуына қолайлы жағдай жасады. Солтүстікте индустрия мен капиталистік қатынастар күшейсе, Оңтүстікте плантаторлық шаруашылық пен құлдық сақталды.
Индустрия, капиталистік өндіріс, экономикалық әртараптану.
Плантаторлық экономика, құлдық институтының сақталуы.
Солтүстіктің экономикалық тиімділігі мен қуаты азамат соғысы кезеңінде Оңтүстікті жеңуде шешуші факторлардың бірі болды.
Геостратегия және аумақтық кеңею
АҚШ-тың экспансионистік ұмтылыстары мен географиялық орналасуына тән геостратегия мемлекеттің құрылуынан кейін көп ұзамай байқалды. Капиталистік дәуір күшейген сайын үндістерден жерді тартып алу, аумақтарды сатып алу немесе өзге державалардың иеліктерін аннексиялау сияқты әрекеттер жиі орын алды. Мұндай кеңеюдің ірі мысалдары ретінде Техас пен Калифорнияның АҚШ құрамына қосылуын атауға болады.
АҚШ өзінен әлсіз мемлекеттермен көршілес жағдайда дамыды. Осындай ортада шағын тұрақты қарулы күштердің өзі аумақтық тұтастықты сақтауға жеткілікті саналды. Канада мен Мексиканың экономикалық және саяси әлсіздігі АҚШ басшылығының назарын аударып отырды. Алғашқы кеңею көбіне оңтүстік бағытта жүрді: XIX ғасырдың басында АҚШ испан иеліктеріне, кейін тәуелсіз Мексикаға қараған Техасқа демографиялық және экономикалық тұрғыдан ену үдерісін бастады.
Курстық жұмыстың мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
АҚШ Конституциясындағы Құқықтар туралы Билльдің мазмұнын және оны тәжірибеде қолдану ерекшеліктерін айқындау.
Міндеттері
- АҚШ конституциялық дамуының кезеңдерін және оның тарихи маңызын зерттеу.
- Құқықтар туралы Билльдің Конституциядағы орнын және оның тәжірибеде қолданылуын қарастыру.
Қорытынды
Мәтін АҚШ-тың құрылу кезеңіндегі демократиялық идеалдар мен нақты әлеуметтік тәжірибе арасындағы қайшылықтарды, сондай-ақ экономикалық және геосаяси факторлардың конституциялық дамуға ықпалын көрсетеді.
Пайдаланылған әдебиеттер
Әдебиеттер тізімі бастапқы мәтінде келтірілмеген. Қажет болса, дереккөздерді (оқулықтар, монографиялар, мақалалар және нормативтік актілер) стандартты библиографиялық форматпен рәсімдеуге болады.