Тауарлар қозғалысын есептеудің алғышарттары үшін нормативті - анықтамалық ақпарат қажет
Тауарлар қозғалысын есептеудің ақпараттық негізі
Тауарлар қозғалысын дәл әрі толық есептеу үшін нормативті-анықтамалық ақпарат қажет. Қоймадағы запастың жағдайын жан-жақты бақылау, өндіру және жеткізу жоспарларының орындалуын қадағалау, сондай-ақ әр бұйымның атауы, көлемі және сорты бойынша қозғалысын бақылау — есеп жүйесінің ажырамас бөлігі.
Номенклатура: детальды есептің негізі
Есепті осындай деңгейде детализациялау дайын өнімді есепке алу мен оның қозғалысын ұйымдастырудың міндетті алғышарты — номенклатураны жобалау арқылы қамтамасыз етіледі. Номенклатура деп кәсіпорын немесе біртекті кәсіпорындар тобы өндіретін өнім түрлерінің қолданыстағы белгілеу жүйесіне сай өлшем бірлігі көрсетілген жүйелендірілген тізімін айтады.
Негізгі ұғымдар
- Номенклатуралық номер — әр позицияға берілетін код.
- Код құрылымы — мүмкіндігінше қысқа, бірақ барлық ассортиментті қамтуға жеткілікті болуы тиіс.
- Анықтамалық байланыс — код пен сөзбен берілген сипаттаманың арасындағы сәйкестік.
Осындай түрде жасалған номенклатуралық тізім — әр позицияның коды мен мәтіндік түсіндірмесі арасындағы байланысты бекітетін анықтамалық материал. Есепті жеңілдету үшін кейде бір номенклатуралық номерге бағасы бірдей немесе бір-біріне жақын бірнеше өлшем, сорт не түр біріктіріледі. Дегенмен, есеп мәліметтерінің ақпараттылығын арттыру және бақылауды күшейту үшін номенклатураның кеңейтілген (жайылған) түрі тиімдірек.
Есептік баға: тәжірибедегі кең қолданылатын тәсілдер
Көптеген бухгалтериялар есептік баға ретінде кәсіпорынның көтерме бағасын (айналым салығынсыз) қолданады, ал егер бөлшек баға қолданылса — сол бағаны негізге алады. Кейбір кәсіпорындарда есептік баға ретінде өнімнің орташа жылдық жоспарлы өндірістік өзіндік құны қабылданады.
Топтық ассортимент жағдайы
Егер бухгалтерия өнімнің талдамалық есебін нығайтылған топтық ассортимент бойынша жүргізсе, есептік баға сол топ үшін орташа болып есептеледі және нормативті-анықтамалық массивте жеке позиция ретінде қарастырылады.
Қолжетімділік: нормативті-анықтамалық ақпараттың екінші міндеті
Дайын өнім есебін ұйымдастырудың алғышарты тек нормативті-анықтамалық ақпараттың болуы ғана емес, сонымен бірге оған мүдделі тұлғалардың барлығы үшін қолжетімділікті қамтамасыз ету екенін ескеру қажет. Бірнеше дереккөзден жиналатын бұл ақпаратты рационалды түрде ұйымдастыру маңызды: әр массив нақты пайдаланушыға қажет мәліметтерді біріктіруі тиіс.
Материалды-жауапты тұлғаларға
- Номенклатуралық парақ (өнім түрлері)
- Позициялық код
- Өлшем бірлігі
- Есептік баға
Бұл деректемелер өнім қозғалысын көрсететін бастапқы құжаттарды толтырғанда міндетті түрде көрсетілуі тиіс.
Өткізу бөліміне
- Осыған ұқсас номенклатуралық парақ, бірақ сату бағасымен
- Прейскурант позициясы мен номеріне сілтеме (шот-фактураларда белгілеу үшін)
- Сатып алушы және келісім-шарт кодтары бойынша жеткізу міндеттемелері мен жоспарлық тапсырмалар туралы анықтамалық деректер
Рационалды ұйымдастыру және автоматтандыруға дайындық
Нормативті-анықтамалық ақпаратты пайдаланушылар мүддесіне сай ұйымдастырудың рационалды тәсілдері экономикалық ақпаратты механикалық өңдеуді жобалау және басқаруды автоматтандыру жүйелері туралы арнайы әдебиеттерде кең қарастырылады. Алайда бұл тәсілдердің негізгі идеяларын жоспарлық және есептік ақпарат толық компьютерлендірілмеген жағдайда да қолдануға болады.
Компьютерлік өңдеу жағдайындағы алғышарттар
- Нормативті-анықтамалық мәліметтерді техникалық тасымалдаушыларға енгізу
- Деректерді ыңғайлы тәртіппен ұйымдастыру
- Өзгерістер мен толықтырулар қажет болғанда жүйелі әрі уақтылы жаңарту механизмін құру