Психология туралы қазақша реферат
Психология пәні: жан туралы түсініктен ғылыми зерттеуге
Психологияның негізгі мақсаты — адамның ішкі дүниесін ғылыми тұрғыдан зерттеу. Алайда тарихтың белгілі бір кезеңдерінде бұл бағыт әлсіреп, зерттеу орнына «жан деген не», «жанның қасиеттері қандай», «адам өлгенде жан қоса өле ме», «өлмесе қайда барады», «кімнің жаны тозаққа түседі» сияқты нақты тәжірибеге сүйенбейтін, қоғамға пайдасы аз сұрақтарға көбірек көңіл бөлінгені байқалды.
Негізгі қателік
Мұндай түсініктегі психология жанды материямен байланысы жоқ, шексіз әрі өзгермейтін абсолюттік субстанция ретінде қарастырды. Бұл көзқарас адамның психикалық құбылыстарын нақты әрекетпен, орта әсерімен және өмірлік тәжірибемен байланыстыра түсіндіруге мүмкіндік бермеді.
Жеке тұлға және іс-әрекет: мінез бен бағыттың көрінісі
Жеке адамның кісілік қасиеттері мен даралық ерекшеліктері оның іс-әрекеттегі белсенділігінің кеңеюіне ықпал етеді. Адамның белсенді қимылы мен әрекеті мінез-құлқынан, ниет-тілегінен, мақсат-мүддесінен және бағыт-бағдарынан айқын көрінеді.
Ниет пен мақсат қайдан танылады?
Ниет-тілектердің мәні адамның тіршілігінен, іс-әрекет түрлерінен, әлеуметтік ортадағы атқаратын қызметі мен күнделікті істерінен көрінеді.
Ішкі дүние сыртқа қалай шығады?
Жеке адамның ішкі әлемі — жан дүниесінің сыры мен психикасының даралық ерекшеліктері — сөзінен, таңдауларынан, қарым-қатынасынан және әрекет нәтижелерінен байқалып отырады.
Мұқтаждықтар: әрекетті қозғаушы және қоғам дамуының тетігі
Адамның мұқтаждықтары оның әрекетін меңгеріп, бағыттап отырады. Егер мұқтаждық болмаса, адам тіршілік етуге де, әрекет жасауға да ұмтылмас еді. Сондықтан бір мұқтаждық қанағаттанған сайын, оның орнына жаңа мұқтаждықтардың пайда болуы табиғи құбылыс.
Маңызды тұжырым
- Қанағаттандырылған мұқтаждықтардың орнына жаңаларының тууы адам әрекетінің үнемі ілгерілеуіне жағдай жасайды.
- Бұл үдеріс ғылымның, өнердің, мәдениеттің және қоғамдық өмірдің тұрақты дамуын қамтамасыз етеді.
- Егер мұқтаждықтар өзгермей, жаңа қажеттіліктер туындамаса, адамның әрекеті де бірқалыпты болып, тарихи даму баяулар еді.
Демек, тарих пен қоғамның дамуы үшін адамның мұқтаждықтары өзгеріп, өсіп, жаңа мақсаттарға жетелеп отыруы қажет. Қажеттіліктің жаңаруы — адамды әрекетке қозғап қана қоймай, бүкіл әлеуметтік дамудың да негізін қалайды.