Құжаттарды сақтау режімі, шағынфильмдеу туралы қазақша реферат

Құжаттарды сақтау режімі: температура, ылғалдылық және санитарлық талаптар

Құжаттарды сақтаудың оңтайлы жағдайларын қамтамасыз етуде температуралық-ылғалдылық көрсеткіштеріне ерекше мән беріледі. Ақпарат тасымалдаушылардың түріне қарай қажетті ылғалдылық нормалары әртүрлі болады. Ылғалдың жетіспеушілігі де, артық болуы да зиян: жоғары ылғалдылық материалдың сығымдылығына әсер етіп, биологиялық зиянкестердің пайда болуына жол ашады, ал тым құрғақ ауа уақыт өте келе материалды сынғыш етеді.

Ауа тазарту жүйесі бар мұрағат қоймаларындағы нормалар

Ауа тазартқыш жүйелермен жабдықталған мұрағат қоймаларында құжаттарды сақтау үшін ақпарат тасымалдаушысына қарай мынадай температуралық-ылғалдылық режімі белгіленеді:

• Қағаз негіздегі құжаттар

  Температура: +17…+19°C, салыстырмалы ылғалдылық: 50–55%.

• Ақ-қара үлдірдегі құжаттар

  Температура: +15°C, салыстырмалы ылғалдылық: 40–55%.

• Түрлі түсті үлдірдегі құжаттар

  Температура: +2…+5°C, салыстырмалы ылғалдылық: 40–55%.

• Электрондық негіздегі құжаттар

  Температура: +15…+25°C, салыстырмалы ылғалдылық: 40–60%.

Режімді бақылау және өлшеу тәртібі

Ауа райы реттелмейтін мұрағат қоймаларында ғимаратты тиімді тәсілдермен жылыту, желдету және ауаны ылғалдату (немесе құрғату) жүзеге асырылады. Температура мен ылғалдылық арнайы техникалық құралдармен — термометр, психрометр, гигрометр арқылы өлшенеді.

Бақылау-өлшеу аспаптары (термометрлер, психрометрлер, гигрометрлер) жылытқыш және желдеткіш жүйелерден алыс орналастырылады. Сонымен қатар мұрағат қоймаларында шаңнан арылту жұмыстары тұрақты жүргізіледі.

Жарық және санитарлық-гигиеналық талаптар

Құжаттарды сақтау жарық, температуралық-ылғалдылық және санитарлық-гигиеналық режімдерді, сондай-ақ бекітілген нормативтік өлшемдерді қамтамасыз ету арқылы жүзеге асырылады. Мұрағат қоймаларында терезелерге жалюзи, қорғаныш сүзгілер, перделер немесе боялған әйнектер қолдану арқылы тек шашыраңқы жарық түсуіне рұқсат етіледі.

Жасанды жарықтандыру үшін беті тегіс, жабық плафондар ішіндегі лампалар немесе ультракүлгін құраушысы шектелген люминесцентті лампалар қолданылады.

Шағынфильмдеу және қалпына келтіру: сақтаудың шешуші бағыты

Құжаттардың сақталуын қамтамасыз ету жөніндегі шаралар кешенін іске асыру мақсатында 1956 жылы микрофотокөшірме жасау және қалпына келтіру орталық зертханасы ұйымдастырылды. Құжаттың сақталуын қамтамасыз етудегі ең маңызды бағыттардың бірі — шағынфильмдеу және қалпына келтіру.

Шағынфильмдеу дегеніміз не?

Қағаз негізіндегі құжаттарды шағынфильмдеу әлемдік тәжірибеде құжаттық ақпаратты сақтаудың ең тиімді тәсілдерінің бірі ретінде танылады, себебі ол түпнұсқаға тән негізгі элементтердің барлығын сақтайды. Шағынфильмдеу (микрофотокөшірмелеу) — айрықша құнды құжаттардың сақтық қорын жасау, яғни түпнұсқаны, кітапты, қолжазбаны немесе газетті 35 мм үлдір кадрлары бойынша фотоға түсіру тәсілі.

Көшірмелеудің кезектілігі және технологиялық талаптар

Сақтық көшірмелердің кезектілігі бірегей және айрықша құнды құжаттардың физикалық жай-күйіне және олардың қолданылу жиілігіне байланысты белгіленеді. Ең алдымен жиі пайдаланылатын және материалдық негізі мен құжаттық ақпаратында ақауы бар құжаттар көшірмеленеді.

Бірегей және айрықша құнды құжаттардың сақтық көшірмелері технологиялық регламенттерге және қолданыстағы өзге де нормативтік-техникалық құжаттарға сәйкес жасалады. Мемлекеттік мұрағаттардың кинофотоқұжаттармен жұмыс жүргізу ережелеріндегі классификация бойынша мұрағатта негативтер (сақтық қор), контратиптер және позитивтер (пайдалану қоры) сақталады. Олардың ішінде бейненегативтер түпнұсқа (оригинал) болып есептеледі.

Шағынфильмдеудің артықшылықтары

• Қойма көлемін орта есеппен 90%-ға дейін қысқартуға мүмкіндік береді.

• Тарихи немесе көркемдік құндылығы жоғары сирек басылымдарға оқырмандардың еркін қол жеткізуін жеңілдетеді.

• Түпнұсқаларды жиі пайдаланудан болатын бүлінулердің алдын алады және көшірмелерді басып шығаруға қолайлы жағдай жасайды.