Модельдеу ауызша, логикалық, физикалық, математикалық, заттық, белгілік болады
Модельдеу түрлері және оны таңдаудың негіздері
Модельдеу ауызша, логикалық, физикалық, математикалық, заттық және белгілік түрлерде жүзеге асады. Модельдің түрін таңдау танымдық зерттеу объектісінің күрделілігіне тікелей байланысты.
Ауызша модельдеу
Түсіндіру, сипаттау арқылы бейнелеу.
Логикалық модельдеу
Ұғымдар мен байланыстарды қисынды құрылымға келтіру.
Физикалық модельдеу
Нысанды материалдық үлгі арқылы көрсету.
Математикалық модельдеу
Формула, теңдеу, функциялармен сипаттау.
Заттық модельдеу
Құрылымдық немесе функционалдық ұқсастыққа негізделген үлгі.
Белгілік модельдеу
Сызба, таңба, схема сияқты белгілік жүйелер арқылы беру.
Болжау әдісінің қолданылуы
Болжау әдісі зерттеушінің тікелей араласуынсыз педагогикалық немесе білім беру жүйесінің қозғалысын, даму бағытын және ықтимал нәтижелерін сипаттау үшін қолданылады.
Негізгі мақсат
Жүйенің динамикасын бақылау және оның келешектегі күйін ғылыми негізде бағалау.
Деректерді ғылыми тілге айналдыру: абстракцияның рөлі
Зерттеу нәтижесінде алынған нақты ғылыми деректерді сандық көрсеткіштерге, кестелерге, графиктерге, сызбаларға, диаграммаларға, формулаларға, сондай-ақ түсініктер мен заңдарға айналдыру үшін зерттеушінің ойлау абстракциясының жоғары деңгейі қажет.
Нәтижені ұсыну форматтары
- Сандық көрсеткіштер және өлшемдер
- Кестелер, графиктер, диаграммалар
- Сызбалар және формулалар
- Түсініктер мен заңдылықтар
Неліктен абстракция маңызды?
Абстракция деректерді жүйелеуге, маңызды белгілерін бөліп көрсетуге және оларды салыстыру мен дәлелдеуге қолайлы ғылыми модельдерге көшіруге мүмкіндік береді.
Математикалық және статистикалық әдістердің мәні
Математикалық және статистикалық әдістер педагогикалық құбылыстар мен олардың сапалық өзгерістері арасындағы сандық тәуелділікті анықтау үшін қолданылады. Бұл тәсілдер зерттеу деректерін өңдеуге, байланыс пен ықпал ету көрсеткіштерін есепке алуға, өзара тәуелділікті айқындауға және вариативтілік деңгейін бағалауға мүмкіндік береді.
Есептеулер мен көрсеткіштер
Орташа арифметикалық қате
Қателіктің орташа шамасын бағалау.
Дисперсия
Таралу дәрежесін сипаттау.
Орташа квадраттық ауытқу
Шашыраудың типтік деңгейін көрсету.
Әр түрлілік коэффициенті
Вариативтілікті салыстырмалы өлшеу.
Байланыс көрсеткіштері
Өзара ықпал мен тәуелділікті бағалау.
Жиынтықты өңдеу
Деректерді жүйелеу және талдау.
Әдістер жүйесіндегі орны
Жоғарыда аталған ғылыми-педагогикалық зерттеу әдістері — танымдық іс-әрекет құралдарының бір бөлігі ғана. Дегенмен, нақты зерттеу міндеттерін шешуде бұл әдістер негізгі әрі ең жиі қолданылатын тәсілдер қатарына жатады.