Халықаралық тасымалдау шарты, түрлері, нысаны туралы қазақша реферат
Реферат
Халықаралық тасымалдау шарты: түрлері, нысаны және қатысушылары
Тасымалдау шартын жасасудың экономикалық мақсаты — жүктер мен адамдарды бір жерден екінші жерге жеткізу қажеттілігі. Мемлекеттер арасында жүк пен жолаушыларды тасымалдау барысында көлік ұйымдары, жүк жөнелтуші, жүк алушы және жолаушылар арасында туындайтын қатынастар тасымалдау шартына негізделеді және соның арқылы реттеледі.
Шарттың құқықтық негізі
Тараптар арасындағы құқықтық қатынастар ең алдымен олардың өзара жасасқан шартымен, сондай-ақ осы шартты реттейтін заңнама нормаларымен айқындалады. Яғни, тасымалдау шарты — қатынастарды ұйымдастыратын әрі тараптардың міндеттері мен жауапкершілігін нақтылайтын негізгі құқықтық құрал.
Негізгі ой
Халықаралық тасымалдауда құқықтық қатынастар шартпен бекітіледі және оны қолдану тәртібі ұлттық заңнама мен салалық ережелер арқылы нақтыланады.
Нысаны: құжаттар арқылы рәсімдеу
Жолаушы тасымалы
Жолаушыны тасымалдау шарты, әдетте, жол жүру билетімен рәсімделеді.
Теңдеме жүк
Теңдеме жүкті тасымалдау шарты теңдеме жүк түбіртегімен бекітіледі.
Жол жүру билеті мен теңдеме жүк түбіртегінің нысаны көлік туралы заң актілерінде көзделген тәртіппен белгіленеді.
Шарттың жасалу сәті (нақтылығы)
Жүк тасымалына қатысты шарт нақты шарт болып саналады: ол жүк жөнелтуші жүкті белгілі бір мекенге жеткізу үшін тасымалдаушыға берген және тасымалдаушы бұл міндеттемені орындауды қабылдаған сәттен бастап жасалды деп танылады.
Ал жолаушы тасымалы бойынша шарттың қай сәттен бастап жасалғанын анықтау тәжірибеде күрделірек. Құқықтық доктрина мен сот тәжірибесі бірнеше тәсілді ұсынады: билетті сатып алу сәті, көлік құралына отырғызу басталған сәті және өзге де мән-жайлар.
Халықаралық жеке көлік құқығындағы ерекшеліктер
Халықаралық жеке көлік құқығында тасымалдау шарты, әдетте, екі жақты сипатқа ие. Бұл қатынас әрқашан көліктік жабдықтауды қайтарумен байланысты бола бермейді. Сонымен қатар, құқықтық доктрина мен сот тәжірибесінде тасымалдау шартының қайтарымсыз сипаты да аталады.
Сол себепті әр мемлекеттің тасымалдау шартына беретін нақты анықтамасы жалпы ұқсас болғанымен, белгілі бір айырмашылықтарға ие болуы мүмкін.
Субъектілер: кімдер қатысады?
Тасымалдау шартында әртүрлі құқықтық субъектілер қатысады. Халықаралық тасымалдау қатынастарының субъектілері, әдетте, жеке тұлғалар және заңды тұлғалар болып табылады.
Бір тарап
Тасымалдауға мүдделі және осы тасымалдау үшін белгілі бір ақшалай сыйақыны төлеуге дайын тұлға.
Екінші тарап
Көлік құралын иеленетін және белгілі бір сыйақы үшін тасымалдау қызметін жүзеге асыратын тұлға.
«Тасымалдаушы» ұғымының эволюциясы
Тасымалдаушы ретінде шарт бойынша, әдетте, көлік ұйымы танылады. Дегенмен «тасымалдаушы» ұғымының мазмұны уақыт өте өзгеріске ұшыраған. Англосаксон, француз және неміс құқығында дәстүрлі түрде тасымалдаушы ретінде тасымалдау шартын жасасқан көлік құралын меншік иесі қарастырылған.
Француз және неміс құқық жүйелерінде көлік иеленушімен қатар фрахтователь ұғымы да қалыптасты. Мұндай өзгерістер Солтүстік Еуропаның көптеген елдерінде және Нидерландта да байқалды. 1921 жылғы Гаага ережелерінде «тасымалдаушы» термині ресми түрде енгізілді.