Қазақша рефераттар

Мемлекет механизмі және мемлекеттік аппараты

Қоғам және құқық Мемлекеттік басқару Қазақстан

Бұл мәтін мемлекеттік органдардың ұйымдастырылуы мен қызмет ету қағидаларын, мемлекеттік механизм мен аппарат ұғымдарын және кадр саясатының маңызын түсіндіреді. Мақсат — құқықтық мемлекет құру жолындағы негізгі талаптарды айқындау және Қазақстандағы мемлекеттік басқару жүйесінің рөлін ашып көрсету.

Кіріспе

Егемен Қазақстанның құқықтық мемлекет құру жолында мемлекеттік органдар кәсібилік пен демократиялық қағидаларды берік ұстануы қажет. Кәсібилік қағидасы бойынша мемлекеттік қызметші кәсіби даярланған, құзыретті маман болуы тиіс. Мемлекеттік қызметкерлердің кәсібилігі мен этикасы мемлекет құрылған сәттен бастап күн тәртібіндегі маңызды мәселелердің бірі болып келеді.

Қазақстан Республикасының Президенті айқындаған бағыттарға сәйкес, жаңа кадр саясатын жүргізу, жаңа басқару командасын қалыптастыру және мемлекеттік органдарды елдің бүгіні мен болашағына қызмет ететін кадрлармен қамтамасыз ету міндеті алға қойылады.

Басты талап

Мемлекеттік органдар мен билік өкілдері заңдарды терең білуі, сол арқылы бағыныштыларын құқық бұзушылықтан сақтандырып отыруы тиіс.

Заң ғылымы жүйесінде мемлекеттік органдар қызметінің ұйымдастырылуы мен қағидаларын зерттеу — өзекті тақырыптардың бірі. Жақсы, үлгілі мемлекет құру үшін тиімді басқару жүйесінің қажеттілігі туралы идея көне дәуірден-ақ айтылған (Аристотель, Платон және т.б.). Бүгінгі таңда көптеген демократиялық елдер құқықтық мемлекет қағидаларын ұстанады. Ал құқықтық мемлекет жағдайында мемлекеттік органдарға қойылатын талап күшейіп, олардың жауаптылығы артады.

I. Мемлекет механизмі және мемлекеттік аппараты

1.1 Мемлекеттің механизмі: анықтамасы мен түсінігі

Мемлекет — өз аумағындағы халықты құқықтық жүйе арқылы ұйымдастыратын әрі басқаратын күрделі саяси ұйым. Ол қоғамның өкілі бола отырып, арнайы басқару және мәжбүрлеу аппаратына сүйенеді, қоғамдық дамудың қажетті алғышарттарын қалыптастыруға ықпал етеді.

Анықтама

Мемлекеттік механизм — мемлекеттік билікті жүзеге асыратын органдардың, сондай-ақ билікті іске асырудың әдістері мен құралдарының жүйесі.

Құрамына кіреді

  • мемлекеттік билік ұғымы;
  • мемлекеттік аппарат;
  • билікті іске асырудың құралдары мен әдістері.

Мемлекет қоғамды басқаруды жүзеге асырып, барлық мүшелерінің мүддесі үшін тәртіпті қамтамасыз етеді. Сонымен бірге нақты тарихи жағдайларда билік жүргізуші топтардың да мүдделерін қорғауы мүмкін. Осы себепті мемлекеттік биліктің легитимділігі мен тиімділігі тікелей заңдылық, жауаптылық және қоғамдық бақылау деңгейіне байланысты.

1.2 Мемлекеттік аппарат: ұғымы, белгілері, ұйымдастырылуы және қызмет қағидалары

Мемлекет механизмі ұғымымен қатар, теория мен тәжірибеде мемлекеттік аппарат түсінігі де кеңінен қолданылады. Мемлекеттік аппарат — мемлекеттің функцияларын орындауға арналған органдар жүйесі, оның практикалық қызметін қамтамасыз ететін ұйымдастырушылық құрылым.

Биліктің бірден-бір бастауы — халық. Сондықтан мемлекеттік органдар халықтың еркін білдіруге және қоғамдық мүддені ескеруге тиіс. Бұл ерік сайлау, референдум, мемлекеттік қызметке тең қолжетімділік сияқты институттар арқылы жүзеге асады.

Негізгі қағидалар

Адам құқықтарының үстемдігі

Құқықтар мен бостандықтарды тану және қорғау.

Демократизм

Халық еркін білдіру тетіктерін сақтау.

Биліктің бөлінуі

Заң шығарушы, атқарушы және сот билігінің тепе-теңдігі.

Заңдылық

Заңға бағыну және құқықтық тәртіп.

Жариялылық

Ашықтық және есеп берушілік.

Кәсібилік

Құзыреттілік, этика және сапалы басқару.

Мемлекеттік органдарды ұйымдастыру қағидалары туралы ғылыми пікірталастар да бар. Кейбір авторлар аз ғана қағиданы атап өтсе, басқа зерттеушілер кеңейтілген тізім ұсынады: жүйелілік, орталықтандыру мен орталықсыздандырудың үйлесімі, өкілеттіктерді нақты шектеу, кәсібилік, жариялылық, азаматтардың қатысуы және бақылау.

1.3 Мемлекеттік органдар

Мемлекеттік орган — мемлекеттік аппараттың дербес буыны. Ол мемлекет атынан белгілі бір мемлекеттік функцияны жүзеге асыруға бағытталады және өкілеттігі заңмен айқындалады.

Дамудың әр кезеңінде мемлекеттік органдардың атқаратын қызметі өзгеріп отырады. Дегенмен мемлекеттің негізгі міндеті — қоғамға қызмет ету: қоғамның мүдделері мен қажеттіліктерін қанағаттандыруға ықпал ету, тұрақтылық пен тәртіпті қамтамасыз ету және әлеуметтік-экономикалық, рухани дамуға жағдай жасау.

Мемлекеттің басқару әлеуеті

  • материалдық және адам ресурстары;
  • ұйымдастырушылық тетіктер;
  • саяси-идеологиялық әлеует;
  • реттеу және ықпал етудің түрлі құралдары.

II. Қазақстан Республикасының Үкіметі

2.1 Қазақстан Республикасының Үкіметі (министрліктер)

Қазақстан Республикасының Үкіметі атқарушы биліктің жоғары органы ретінде мемлекеттік басқаруды ұйымдастыруға және мемлекеттік саясаттың іске асуына жауапты. Министрліктер — салалық басқарудың негізгі институттары, олардың құзыреті мен қызмет тәртібі заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық актілерде белгіленеді.

Мемлекеттік қызметтің тиімділігі кадр саясатына тікелей тәуелді. Сондықтан азаматтарды мемлекеттік қызметке қабылдау, лауазымдарға тағайындау және ауыстыру, біліктілік дәрежелерін беру мәселелерін іске асыратын уәкілетті органдар мен лауазымды тұлғалар нақты айқындалуы қажет.

2.2 Құқық қорғау органдары: түсінігі мен міндеттері

Құқық қорғау органдары — заңдылық пен құқықтық тәртіпті қамтамасыз ететін, азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға бағытталған мемлекеттік институттар. Олардың міндеттері қоғамдық қауіпсіздікті сақтау, құқық бұзушылықтың алдын алу және заңның үстемдігін қамтамасыз ету сияқты бағыттарды қамтиды.

Зерттеудің мақсаты мен міндеттері

Мақсаты

Мемлекеттік органдардың қызметі мен қызмет ету қағидаларын, сондай-ақ олардың Қазақстандағы қолданылу ерекшеліктерін жан-жақты талдау.

Міндеттері

  1. 1 Мемлекеттік механизм құрылымының жұмысын ашып көрсету.
  2. 2 Мемлекеттік органдарға жалпы сипаттама беру.
  3. 3 Мемлекеттік қызметті жүзеге асыру жолдарын көрсету.
  4. 4 Қазақстан Республикасындағы органдардың қызметіне және олардың ұйымдастырылу қағидаларына жалпы сипаттама беру.

Дереккөздер мен құқықтық негіз

Зерттеу барысында отандық және шетелдік заңгер ғалымдардың еңбектері мен мақалалары пайдаланылды (Е. Баянов, С. Табанов, Т.Н. Радько, В.Н. Хропанюк, М.Н. Марченко, М.И. Абдулаев және т.б.). Сондай-ақ нормативтік құқықтық актілер, оның ішінде Қазақстан Республикасының Конституциясы және мемлекеттік билік органдарының қызметін реттейтін заңдар негізге алынды.

Қорытынды

Құқықтық мемлекет құруда мемлекеттік механизм мен мемлекеттік аппараттың тиімді ұйымдастырылуы шешуші мәнге ие. Мемлекеттік органдардың қызметі заңдылыққа, жариялылыққа, кәсібилікке және халық еркін ескеруге негізделген жағдайда ғана қоғамдық тұрақтылық пен басқарудың сапасы артады.

Мемлекеттік кадр саясаты — мемлекеттік қызметтің институционалдық негізін күшейтетін маңызды құрал. Ол құқықтық нормалармен бекітіліп, нақты уәкілетті органдар арқылы іске асырылғанда ғана мемлекеттік басқарудың нәтижелілігі қамтамасыз етіледі.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі

  • Қазақстан Республикасының Конституциясы.
  • Қазақстан Республикасы Президентінің жолдаулары (кадр саясаты және мемлекеттік басқару мәселелері бойынша).
  • Мемлекеттік билік органдарының қызметін реттейтін нормативтік құқықтық актілер (Парламент, Үкімет, сот жүйесі және судьялардың мәртебесі туралы заңдар және т.б.).
  • Е. Баянов; С. Табанов; Т.Н. Радько; В.Н. Хропанюк; М.Н. Марченко; М.И. Абдулаев және т.б. еңбектері.

Ескерту: бастапқы мәтінде «курстық жұмыс 31 бет» деген мәлімет берілген. Бұл нұсқа мәтін мазмұнын блог пішіміне келтіріп, тілдік қателерін түзетіп ұсынды.