Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің негізгі принциптері
Зейнетақы жүйесін реформалаудың алғышарттары
Қазақстанның зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесінде халық құрылымындағы қарт азаматтар үлесінің артуына байланысты объективті қиындықтар пайда болды. Соның нәтижесінде зейнетақы жүйесін кешіктірмей реформалау қажеттілігі айқын сезілді.
Осыған байланысты 1997 жылғы наурызда ҚР Үкіметі зейнетақымен қамтамасыз ету жүйесін реформалаудың тұжырымдамасын мақұлдады. 1997 жылғы 20 маусымда «Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамтамасыз ету туралы» Заң қабылданды.
Реформаның негізгі өзгерістері
Зейнетақы жасының ұлғаюы
- Ерлер
- 63 жас
- Әйелдер
- 58 жас
1998 жылғы 1 қаңтардан бастап заң күшіне еніп, мемлекеттік зейнетақыға шығу ережелері мен зейнетақы жинақтары жүйесі арқылы зейнетақымен қамсыздандырудың тәртібін реттеді.
Зейнетақымен қамсыздандырудың екі деңгейлі құрылымы
Ортақ (таратушы) жүйе
Зейнетақыны төлеу жөніндегі Мемлекеттік орталық арқылы жүзеге асады. Бұл жүйе республикалық бюджетке түсетін әлеуметтік салық пен өзге де төлемдерге негізделеді.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі
Жинақтаушы зейнетақы қорлары арқылы жұмыс істейді. 1998 жылдан бастап енгізілген бұл жүйе қалыптасқан құқықтық инфрақұрылымның арқасында қазіргі кезеңде қарқынды даму траекториясына шықты.
Жинақтаушы жүйенің ұзақ мерзімді әлеуметтік-экономикалық міндеттері
-
Тиімділік пен әділеттілікті күшейту: салымшылардың кірістерін жалақы деңгейіне, жарналарды төлеу ұзақтығына және жинақтарды инвестициялау тиімділігіне қарай барынша тиімді әрі әділ ұйымдастыру.
-
Демографиялық қысымды азайту: демографиялық жағдай нашарлаған кезде зейнеткерлік жасқа жеткен азаматтарды әлеуметтік қамсыздандыру міндеттемелерінің бір бөлігін мемлекет пен салық төлеушіден алып, жүйенің орнықтылығын арттыру.
-
Экономикаға ұзақ мерзімді капитал ұсыну: ұлттық экономиканың өндірістік базасын жаңғырту және бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін ұзақ мерзімді инвестициялармен қамтамасыз ету.
Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің негізгі принциптері
-
Азаматтардың жинақтаушы зейнетақы қорларын таңдауға құқығын құқықтық тұрғыда қамтамасыз ету
-
Белгіленген ең төменгі зейнетақы мөлшерін қамтамасыз ету жөніндегі тікелей мемлекеттік кепілдік
-
Жұмысқа қабілетті әрбір азаматтың жинақ қалыптастыруға міндетті түрде қатысуы
-
Зейнетақы жинақтарындағы қаржы салымдарының сақталуы мен тиімділігін қамтамасыз ету
-
Жинақтарға азаматтардың мұрагерлік құқығын қамтамасыз ету
-
Азаматтардың зейнетақы жинақтары арқылы экономиканы қаржыландыруға қатысуы
-
Зейнетақы жүйесін мемлекеттік реттеу
Орта мерзімді мақсаттар мен міндеттер
Нарық пен қызмет сапасы
- Жинақтаушы зейнетақы қорлары арасында бәсекелестікті дамыту
- Қазақстан халқы үшін зейнетақы қызметтерінің қолжетімділігі мен сапасын арттыру
Жүйенің тиімділігі мен инвестициялау
- Зейнетақы активтерін инвестициялау мүмкіндіктерін кеңейту
- Міндетті зейнетақы жарналарын төлеу жүйесінің жұмыс істеу тиімділігін арттыру