Әдейі банкроттық

Тектік объект және қылмыс заты

Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстар жасалатын ортада (кәсіпорындар мен ұйымдар қызметінде) сол қызмет процесінде қалыптасатын біртектес қоғамдық қатынастар болады. Осы тарауға кіретін бірқатар қылмыстардың міндетті белгісі — қылмыс затының болуы.

Объективтік жағы: әрекет және әрекетсіздік

Қарастырылатын қылмыстардың көпшілігі әрекет жасау арқылы көрініс табады. Алайда кейбірі әрекетсіздік арқылы да жасалуы мүмкін.

Материалдық құрам және зардаптың болуы

Экономикалық қызмет саласындағы кейбір қылмыстардың міндетті белгісі — заңда көзделген қоғамға қауіпті зардаптардың болуы. Мұндай қылмыстар материалдық құрамға жатады (мысалы, ҚК 192–194, 196–198, 203–205, 215–222-баптарында көзделген құрамдар).

Бланкеттік нормалар

ҚК-тің осы тарауына кіретін бірқатар баптар бланкеттік сипатқа ие, яғни құқық қолдану кезінде өзге нормативтік актілердің талаптарына сүйенуді қажет етеді (мысалы, ҚК 197, 205, 218-баптары).

Субъективтік жағы: кінә, себеп және мақсат

Экономикалық қызмет саласындағы қылмыстардың барлығы субъективтік жағынан, негізінен, қасақана жасалуымен сипатталады. Кейбір құрамдарда кінәнің міндетті белгілеріне себеп пен мақсат та жатады (мысалы, ҚК 192, 193, 198, 204-баптар).

Субъект

Бұл қылмыстардың жалпы субъектісі — қылмыс жасаған кезде 16 жасқа толған, есі дұрыс адам. Ал кейбір құрамдарда арнайы субъект талап етіледі: лауазымды тұлғалар немесе банк қызметкерлері (мысалы, ҚК 189 және 225-баптар).

1) Кәсіпкерлік және өзге де экономикалық қызмет саласындағы қылмыстар

• Заңды кәсіпкерлік қызметке кедергі жасау (ҚК 189-бап)
• Заңсыз кәсіпкерлік (ҚК 190-бап)
• Заңсыз банктік қызмет (ҚК 191-бап)
• Жалған кәсіпкерлік (ҚК 192-бап)
• Заңсыз жолмен алынған ақша қаражатын немесе өзге мүлікті заңдастыру (ҚК 193-бап)
• Монополистік іс-әрекеттер және бәсекені шектеу (ҚК 196-бап)
• Көрінеу жалған жарнама беру (ҚК 198-бап)
• Тауарлық белгіні заңсыз пайдалану (ҚК 199-бап)
• Коммерциялық немесе банктік құпияны құрайтын мәліметтерді заңсыз алу және жария ету (ҚК 200-бап)
• Кәсіптік спорт жарыстарының және ойын-сауықтық коммерциялық конкурстардың қатысушылары мен ұйымдастырушыларын сатып алу (ҚК 201-бап)
• Банкроттық жағдайындағы заңсыз іс-әрекеттер (ҚК 215-бап)
• Әдейі банкроттық (ҚК 217-бап)
• Бухгалтерлік есеп жүргізу ережелерін бұзу (ҚК 218-бап)
• Табиғат жөніндегі заңсыз мәліметтерді тіркеу (ҚК 225-бап)
• Мәміле жасауға немесе оны жасаудан бас тартуға мәжбүр ету (ҚК 226-бап)

2) Ақша-несие саласындағы қылмыстар

• Несиені заңсыз алу және мақсатсыз пайдалану (ҚК 194-бап)
• Несиелік берешекті өтеуден әдейі жалтару (ҚК 195-бап)
• Бағалы қағаздар ұстаушыларының тізіліміне көрінеу жалған мәліметтер енгізу (ҚК 203-бап)
• Бағалы қағаздармен жүргізілетін операциялар туралы көрінеу жалған мәліметтер беру (ҚК 204-бап)
• Бағалы қағаздармен операциялар жүргізу ережелерін бұзу (ҚК 205-бап)
• Жалған төлем карточкаларын және өзге төлем әрі есеп айырысу құжаттарын жасау немесе сату (ҚК 207-бап)

3) Қаржылық қызмет саласындағы қылмыстар

• Акциздік алым маркаларын қолдан жасау және пайдалану (ҚК 208-бап)
• Экономикалық контрабанда (ҚК 209-бап)
• Шетел валютасындағы қаражатты шетелден қайтармау (ҚК 213-бап)
• Кеден төлемдері мен алымдарын төлеуден жалтару (ҚК 214-бап)
• Банк операциялары туралы көрінеу жалған мәліметтер беру (ҚК 219-бап)
• Банктің ақша қаражатын заңсыз пайдалану (ҚК 220-бап)
• Азаматтың салық төлеуден жалтаруы (ҚК 221-бап)
• Ұйымдарға салынатын салықтарды төлеуден жалтару (ҚК 222-бап)

4) Сауда және халыққа қызмет көрсету саласындағы қылмыстар

• Көпшілік сауда-саттықтар мен аукциондарды өткізудің белгіленген тәртібін әдейі бұзу (ҚК 197-бап)
• Тұтынушыларды алдау (ҚК 223-бап)
• Заңсыз сыйақы алу (ҚК 224-бап)

5) Экономикалық қызмет саласындағы өзге де қылмыстар