Қазақша рефераттар

Венчурлік бизнес шетел тәжірибесінде

Кіріспе

Қазақстан экономикасы әкімшіл-әміршіл жүйеден нарықтық экономикаға өту барысында күрделі кезеңдерден өтті. ТМД елдерінің үкіметтері бұл өтпелі кезеңде бірқатар бағыттарды ұстанды: мемлекеттік меншікті жекешелендіру, қаржылық және несиелік саясатты жаңғырту, құнды қағаздар нарығын қалыптастыру, жалпы нарықтық инфрақұрылымды дамыту. Осы шаралармен қатар, кәсіпкерлікті қолдау және шағын әрі орта бизнесті дамыту мәселелері де күн тәртібінен түскен жоқ.

XXI ғасырдың жаһандық тренді — инновациялардың қарқынды дамуы. Дамыған елдердің тәжірибесі инновациялық өнімдер мен технологиялар ЖІӨ өсімінің 70–85%-ын қамтамасыз ететінін көрсетеді. Ал инновациялық экожүйенің жеткілікті деңгейде ұйымдастырылмауы Қазақстанның әлемнің ең дамыған елу елінің қатарына кіру мақсаттарына кедергі келтіруі мүмкін. Соңғы жылдары бұл бағыттағы рейтингтің 65-орыннан 75-орынға төмендеуі мәселенің өзектілігін күшейте түседі.

Инновациялық серпіліссіз, жаңа технологияларсыз және жалпы инновацияға жүйелі екпін бермейінше, бәсекеге қабілетті экономиканы құру мүмкін емес. Әлемдік тәжірибеде бұл міндетті шешудің маңызды құралдарының бірі ретінде венчурлік бизнес алдыңғы қатарға шығады.

Қазақстан үшін өзекті мәселе — шикізатқа тәуелділікті төмендетіп, жоғары технологиялы салаларды дамытуға бағытталған қаржыландыру және басқару тетіктерін күшейту. Алайда венчурлік бизнес елімізде әлі де жеткілікті деңгейде дамымаған. Сондықтан қарастырылып отырған тақырып қазіргі жағдайда ерекше маңызға ие.

Зерттеудің мақсаты мен міндеттері

Жұмыстың негізгі мақсаты — венчурлік бизнестің мәнін талдап, оның Қазақстандағы қалыптасуы мен даму мәселелерін қарастыру.

Нақты міндеттер

  • Оңтайлы венчурлік ортаны қалыптастыру жолдарын айқындау.
  • Қазақстандағы венчурлік индустрияның оң тәжірибесін анықтап, тарату.
  • Алдыңғы қатарлы шетелдік тәжірибені тарту мүмкіндіктерін бағалау.
  • Венчурлік нарық қатысушылары үшін ақпараттық қамтамасыз ету мен коммуникациялық алаң құру.
  • Қазақстанға әлеуетті инвесторлар мен технологияларды тарту тетіктерін қарастыру.
  • Венчурлік компаниялар үшін білікті мамандар пулын қалыптастыру мәселесін талдау.

Венчурлік бизнес: түсінігі және ерекшелігі

Венчурлік бизнес — тәуекелге негізделген, технологиялық жаңалықтарды енгізуге және ғылыми зерттеу нәтижелерін коммерцияландыруға бағытталған кәсіпкерлік қызмет. Бұл сала, әдетте, белгісіздік деңгейі жоғары инновациялық жобаларға инвестиция салумен сипатталады: табыстылық әлеуеті зор болғанымен, сәтсіздік ықтималдығы да едәуір.

Неліктен бұл маңызды?

Инновацияға сүйенген экономикалық модельге көшу — өнімділік өсімін жеделдетуге, жаңа жұмыс орындарын ашуға және ұлттық экономиканың жаһандық бәсекеге қабілеттілігін арттыруға мүмкіндік береді. Осы процесте венчурлік капитал экономиканың «жоғары тәуекел — жоғары мүмкіндік» сегментін іске қосатын негізгі құралдардың бірі болып саналады.

Шетелдік тәжірибе және алынатын сабақтар

Халықаралық тәжірибеде венчурлік қаржыландыруды дамытуда Малайзия, Сингапур, Оңтүстік Корея, Жапония және бірқатар Еуропа елдерінің үлгісі назар аударарлық. Бұл мемлекеттер инновация саласына елеулі көлемде қаржы бөліп, білімге негізделген экономиканы қалыптастыруға басымдық береді. Нәтижесінде жоғары технологиялық сектордың үлесі артып, ұлттық компаниялардың жаһандық нарықтарда бәсекелесу мүмкіндігі кеңейеді.

Индустриялық дамыған елдерде кәсіпкерлікті мемлекеттік деңгейде қолдау инновациялық белсенділікті күшейтумен қатар жүреді. Жалпы алғанда, елдегі инновациялық серпіннің негізгі қозғаушы күші — жоғары технологиялармен қамтамасыз етілу деңгейі және сол технологияларды нарыққа жеткізетін институттардың тиімділігі.

Ғылыми негіз және зерттелу деңгейі

Инновациялық даму мен венчурлік қызметтің теориялық және практикалық қырларын зерттеуге шетелдік ғалым-экономистер елеулі үлес қосты. Олардың қатарында: Н. Леонтьев, И. Перлаки, В. Д. Хартман, Э. Мэнсфилд, Р. Фостер, Б. Твисс, Й. Шумпетер, Э. Роджерс, Ф. Никсон, Б. Санто және басқалары бар.

Қазақстандық ғалымдар да кәсіпкерліктің инновациялық дамуы мәселелерін жан-жақты талдап, қомақты зерттеулер жүргізді. Атап айтқанда: А. Қ. Қошанов, М. Б. Кенжегузин, А. Е. Есентүгелов, О. Сабден, Б. Н. Исабеков, Д. Мұқанов, Т. Исахметов, Р. С. Каренов, С. Шілікбаев, А. Ж. Орманбаев, А. Акчурин, А. Н. Дауренбекова, Н. Урузбаева, О. Қалдыбаев, К. Қажымұрат және басқалары.

Ресейлік зерттеушілер Н. И. Лапин, Д. В. Соколов, А. Б. Титов, М. М. Шабанова еңбектерінде инновация принципиалды жаңа немесе венчурлік қызмет нәтижесінде пайда болған жаңалықтарды жасау мен меңгерудің қорытынды нәтижесі ретінде қарастырылады.

Тәжірибелік өзектілік

Инновациялық қызметтің нақты секторға қызмет көрсету жүйесін жетілдіру, сондай-ақ венчурлік бизнесті реттеудің тиімді тетіктерін анықтау — индустриялық даму жағдайында қолайлы орта құру үшін маңызды. Бұл бағыттар бойынша зерттеулердің жеткіліксіздігі жұмыс тақырыбының өзектілігін айқындайды.

Зерттеу объектісі

Зерттеу объектісі — Қазақстан Республикасының венчурлік қорлары.

Ескерту: бастапқы мәтінде жұмыс көлемі 36 бет деп көрсетілген.