Биржа мүшелерінің құқықтары
Биржа мүшелігі: кім мүше бола алады және қандай мүмкіндіктер береді
Сатып алу, сату және айырбас операцияларын жүзеге асыратын мемлекеттік, кооперативтік, делдалдық (брокерлік) фирмалар, банктер, шетелдік және бірлескен кәсіпорындар, сондай-ақ жергілікті деңгейдегі кез келген заңды тұлға биржа мүшесі бола алады.
Биржадағы мүшелік биржа залында сауда жасауға құқық береді. Сонымен қатар мүшелер комитеттердің жұмысына қатыса алады, түрлі биржалық сайлаулар мен жиналыстарда дауыс беру құқығын пайдаланады.
Мүшелерге қолжетімді ресурстар мен қолдау
Ақпарат пен инфрақұрылым
Биржа мүшелері жан-жақты биржалық ақпаратқа қол жеткізіп, кітапхана мен ақпараттық орталықтың мүмкіндіктерін пайдалана алады.
Оқыту және қайта даярлау
Мүшелер оқыту және қайта даярлау бағдарламаларынан өтіп, өз құзыретін күшейтуге мүмкіндік алады.
Комитеттер жұмысына қатысу
Комитеттердің түрлері әр алуан: дайындау және оқыту комитеттерінен бастап, сауданы реттеу және сауда залының комитеттеріне дейін. Бұл құрылымдар биржалық процестердің тәртібі мен сапасын тұрақты жақсартуға бағытталған.
Мүшелікке қабылдау тәртібі және қаржылық талаптар
Кез келген ұйым биржа мүшесі болу үшін дауыс беру арқылы қабылданады: егер білікті құрылтайшылардың басым бөлігі және биржа мүшелігі бар ұйымдар мен кәсіпорындардың елеулі бөлігі қолдаса, ұйым мүшелікке өте алады.
Сайлау (қабылдау рәсімі) мүшелікке үміткер ұйымның қаржылық жағдайының деңгейін ескере отырып өткізіледі.
Алғашқы салым
Биржа мүшелері алғашқы салым енгізуге тиіс. Егер мүше кейін мүшеліктен шықса, бұл салым оған қайтарылады.
Жыл сайынғы мүшелік жарна
Мүшелер жыл сайын мүшелік жарна төлейді, алайда биржалық саудаға қатысушы ұйымдар мен мекемелер төлейтін ортақ салымдардан босатылады.
Жаңа мүшені қабылдау құрылтайшылар мен биржа мүшелерінің бірлескен жалпы жиналысында жүзеге асырылады.
Биржа мүшелерінің негізгі құқықтары
-
Биржа басқаруына қатысу: жарғыда белгіленген тәртіпке сәйкес.
-
Ұсыныс енгізу: сауданы ұйымдастыруды жақсарту үшін басқару органдарына жаңа бастамалар ұсыну.
-
Шешуші дауыс құқығы: жалпы жиналыстарға қатысып, дауыс беру.
-
Қызметтерді пайдалану: ақпараттық және өзге де биржалық сервистерге қол жеткізу.
Жауапкершілік және жұмыс процесін ұйымдастыру
Мүліктік жауапкершілік
Биржаның шаруашылық қызметіне байланысты биржа мүшелері өз салымдарының көлеміне қарай мүліктік жауапкершілікке ие болады.
Қызметкерлерді жалдау
Мүшелер өз жұмысын жеңілдету үшін қызметкерлерді жалдауға құқылы. Мұндай қызметкерлерге (клерктер мен хатшыларға) сауда залына еркін кіріп-шығуға рұқсат етіледі.
Биржаның басқару органдары мен комиссиялары
Биржа басқарушылары белгілі бір биржалық қызмет саласына жауап беретін арнайы органдарды қалыптастырады. Оларға басқарушылар кеңесі және түрлі комитеттер мен комиссиялар кіреді.
Ревизиялық комиссия
Биржаның қаржылық қызметіне ревизия жүргізеді, құрылтайшылар мен мүшелердің жалпы жиналысына ұсынылатын есепті дайындайды және ұйымдар мен тұлғаларға консультация береді.
Арбитраждық комиссия
Келісімдер бойынша серіктестер арасындағы контрактілерді рәсімдеу мен олардың дұрыс жасалуын қадағалайды. Келісімге отыру және оны орындау барысында биржа мүшелері мен клиенттер арасында туындайтын дауларды қарап, тексеріп, шешім шығарады.
Котировкалық комиссия
Биржалық котировкаларды әзірлеуге және баға қозғалысын талдауға жауап беретін негізгі орган.
Сауда этикасы комиссиясы
Биржада саудалау ережелерінің сақталуын бақылайды.
Биржа мүшелерін қабылдау комиссиясы
Жаңа мүшелердің өтініштерін қарайды және үміткер ұйымның қаржылық жағдайын талдайды.
Іскерлік операциялар жөніндегі комиссия
Биржа мүшелерінің операцияларының адалдығын және рәсімдердің айқындығын бақылайды.
Бөлімшелер мен қызмет бағыттары
Биржалық тауарлар бөлімі
Биржадағы тауарлар бойынша консультация береді.
Экономикалық талдау бөлімі
Өнім нарығының конъюнктурасын бақылап, талдайды.
Әкімшілік-шаруашылық бөлімі
Бухгалтерия, кадр даярлау, қойма және тара мәселелерін жүргізеді.
Ақпараттық орталық
Ақпаратты жинақтап, мүшелерге жедел ұсынады.
Биржалық саудалауды жақсарту бөлімі
Сауда процестерін оңтайландырып, стандарттарды жетілдіреді.
Есеп айырысу бөлімі
Биржалық келісімдер бойынша есептеулерді жүргізеді.
Биржалық мұражай
Биржаның тарихы мен тәжірибесін жүйелейді және таныстырады.
Сауданы ұйымдастыру бөлімі
Сауда залындағы рәсімдер мен тәртіптің орындалуын үйлестіреді.