Халықаралық теңіз ұйымы
Халықаралық туризм және ұйымдардың рөлі
Халықаралық туризм жекелеген елдердің әлеуметтік-экономикалық қатынастарын сипаттайды және бір мезгілде халықаралық қатынастардың құрамдас бөлігі болып табылады. Осы себепті туристік-экскурсиялық қызметтің барлық кешенін ұйымдастыру мен басқару үшін ұлттық деңгейде де, халықаралық деңгейде де алғышарттар қажет. Мұндай алғышарттар көбіне туристік ұйымдарды құру арқылы іске асырылады.
Маңызды түйін
Халықаралық туристік алмасудың тұрақты кеңеюі халықаралық-құқықтық регламентацияны, жаңа құқықтық тетіктерді әзірлеуді және мамандандырылған ұйымдарды құруды талап етті.
Дүниежүзілік туристік ұйым (ДТҰ)
Құрылуы және мәртебесі
ДТҰ 1975 жылғы 2 қаңтарда өкіметтік емес ресми туристік ұйымдардың халықаралық одағының БҰҰ патронажындағы өкіметаралық ұйымға айналуы нәтижесінде құрылды.
Мүшелік және штаб-пәтері
Мүшелері: 105 мемлекет, бірнеше ассоциацияланған және 150-ден астам қосылған мүшелер (туристік фирмалар, авиакомпаниялар, халықаралық ұйымдар). Штаб-пәтері: Мадрид (Испания).
Негізгі кезеңдер
- 1975-09-27
- ДТҰ жарғысы қабылданды.
- 1980 жылдан бастап
- 27 қыркүйек — Дүниежүзілік туризм күні (жыл сайын ұранмен өткізіледі).
- Әр 4 жыл сайын
- Бас ассамблея сессиялары өткізіледі; аралықта Атқарушы комитет жұмыс істейді.
- 1980-09-27
- Манилада туризм бойынша дүниежүзілік конференция өтті.
ДТҰ мақсаттары
- Туризмнің әлемдік деңгейде бейбітшілікке, өзара түсіністікке, денсаулық пен әл-ауқатқа ықпалын жеделдету және кеңейту.
- Саяхат кезінде білім мен мәдениетке қолжетімділікті арттыруға көмектесу.
- Аз дамыған өңірлерде материалдық-техникалық базаны нығайту, өмір сүру деңгейін жақсарту және оларды байланыстыратын көлік жолдарын дамытуға жәрдемдесу.
- Турист қабылдайтын елдердің мүмкіндіктерін кеңейтіп, экономикасына үлес қосуды күшейту.
- Мемлекеттер арасында үйлестіру және ынтымақтастық бойынша халықаралық агенттік рөлін атқару.
- Ұлттық туристік ұйымдарға кеңес беру және салалық мүдделерді жинақтап, отырыстардың тақырыптарын айқындау.
- Туроператорлар бірлестіктері арасында тұрақты байланыс орнатуға ықпал ету.
- Аталған міндеттерді тиімді әрі жеңіл жолмен жүзеге асыруға жағдай жасау.
Қызметінің басым бағыттары
ДТҰ қызметі туризмді ақпараттық ілгерілетуге, оның маңызын түсіндіруге, артықшылықтарын кеңейтуге және жаңа материалдық-техникалық базаны дамытуға бағытталады. Ұйым халықаралық туризмде ортақ қағидаларды әзірлеп, енгізу арқылы әртүрлі елдердің әрекетін үйлестіруге ұмтылады.
Зерттеу және статистика
Маңызды міндеттердің бірі — халықаралық туризм статистикасын талдау, жаңа өлшеу тәсілдерін әзірлеу, болжау, маркетинг және өңдеу бағытындағы зерттеулер. ДТҰ әлемдік туризмнің жағдайы туралы тұрақты есептер жариялап, жетістіктермен қатар кедергілерді де көрсетеді.
Манила конференциясы және декларация
ДТҰ қызметіндегі айтулы оқиғалардың бірі — 1980 жылғы 27 қыркүйекте Манилада (Филиппин) өткен туризм бойынша дүниежүзілік конференция. Шақыру туралы шешім 1977 жылғы мамырда өткен ДТҰ Бас ассамблеясының 2-сессиясында қабылданды.
Талқыланған мәселелер
- Мемлекеттердің туризмді дамытудағы жауапкершілігі (шарттар, мақсаттар, міндеттер, факторлар).
- Адамның өз демалысын ұйымдастырушы ретіндегі рөлі.
- Сұраныс пен ұсынысты реттеу.
- Ғылыми-техникалық ынтымақтастық және кадр даярлау.
Нәтижесі
Қорытынды құжатта бірлесе әзірленген ұсыныстар бекітіліп, ол әлемдік туризм бойынша Манильдік декларация деп аталды. Конференцияға 100-ден астам мемлекеттің өкілдері қатысты.
Әуе көлігінің халықаралық ассоциациясы (ӘКХА)
Әуе көлігінің халықаралық ассоциациясы 1919 жылы құрылып, Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1945 жылы қайта ұйымдастырылды. ӘКХА — халықаралық рейстерді орындайтын авиакомпаниялардың кәсіби ассоциациясы.
Негізгі функциялары
- Халықаралық коммерциялық әуе қатынасын реттеу.
- Бірыңғай ережелер мен процедураларды енгізу.
- Халықаралық маршруттарда жолаушы тасымалы үшін келісімді тарифтерді белгілеу.
- Резолюцияларды билетке ғана емес, жол қағаздары мен жүк құжаттарына да қолдану.
Тарифтерді белгілеудің ерекшелігі
Тарифтерді орнату — ӘКХА жұмысының негізгі бөліктерінің бірі әрі саясат пен тәжірибе тоғысатын сала. Себебі халықаралық авиакомпаниялардың қызметі мемлекеттердің құзыретімен және әуе кеңістігін пайдалануға рұқсат беру шарттарымен тығыз байланысты.
Мүшелік, аймақтандыру және агенттіктер
Мүшелер құрамы
ӘКХА құрамында халықаралық әуе сапарларын орындайтын 259 авиакомпания бар. Олар халықаралық тұрақты әуе қатынасының шамамен 95%-ын қамтамасыз етеді. Мүше болу үшін тұрақты тасымалды растайтын сертификат қажет.
Әлемді 3 аймаққа бөлу
- Солтүстік және Оңтүстік Америка, сондай-ақ халықаралық күн сызығынан шығысқа қарай Тынық мұхит бөлігі.
- Еуропа, Африка және Таяу Шығыс.
- Азия, Австралия және халықаралық күн сызығынан батысқа қарай Тынық мұхит бөлігі.
Турагенттіктердің қатысуы және аккредитация
Туристік агенттіктер ӘКХА қызметіне арнайы бөлімше — авиакомпаниялар агенттіктерінің халықаралық ұйымы арқылы қатысады. Аккредитациядан өткен әрбір турагенттікке нөмір беріледі: ол авиакомпаниялармен және өзге қатысушылармен есеп айырысуда қолданылатын кәсіби сәйкестендіргіш ретінде қызмет етеді.
Азаматтық авиацияның халықаралық ұйымы (ААХҰ)
Азаматтық авиацияның халықаралық ұйымы 1944 жылы Чикаго конвенциясымен құрылды және БҰҰ эгидасымен жұмыс істейді. Оның қызметі әуе көлігі индустриясында мемлекеттер теңдігі қағидатына негізделеді.
Басты міндеті
Халықаралық стандарттар мен нормаларға сүйене отырып, қауіпсіз, мамандандырылған және экономикалық тұрғыдан тиімді халықаралық әуе тасымалы нарықтарын дамыту және қамтамасыз ету.
Мақсаттары
- Халықаралық азаматтық авиацияның өсуі мен дамуын үйлестіру және қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
- Қоршаған ортаны қорғауды ескере отырып, әуе құралдарын құру мен пайдалануды қолдау.
- Әуежайлар мен халықаралық авиацияға қажетті жағдайларды дамытуға жәрдемдесу.
- Негізгі талаптарды орындауды арттыру: қауіпсіздік, қызмет сапасы, сапарларды реттеу, үнемділік.
- Авиакомпаниялар арасындағы негізсіз қақтығыстардың алдын алатын экономикалық шараларды көтермелеу.
- Қатысушы елдердің құқықтарының толық сақталуына және халықаралық авиакомпанияны иелену мен басқару мүмкіндігіне кепілдік беру.
- Қатысушы мемлекеттер арасында дискриминацияны болдырмау.
Мүшелік және серіктестік байланыстар
ААХҰ құрамына 183 мемлекет кіреді. Ұйым бірқатар халықаралық құрылымдармен тығыз жұмыс істейді:
- Халықаралық ақпараттық одақ
- Дүниежүзілік метеорологиялық ұйым
- Электр байланысының (коммуникация) халықаралық одағы
- Дүниежүзілік пошталық одақ
- Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
- Халықаралық теңіз ұйымы
Аймақтық ұйымдар
Экономикалық ынтымақтастық және дамыту ұйымы (ЭЫДҰ)
ЭЫДҰ 1960 жылғы 14 желтоқсанда Парижде бекітілген қаулыға сәйкес құрылды. Ұйым экономикалық өсім, жұмыспен қамту, өмір сүру деңгейін көтеру және әлемдік экономикаға үлес қосу мақсаттарын көздейді.
Негізгі мақсаттары
- Қаржылық тұрақтылық арқылы мүше елдердің тұрақты экономикалық дамуын, жұмыспен қамтуды және өмір деңгейін арттыруды қолдау.
- ЭЫДҰ-ға кіретін және кірмейтін елдердің экономикалық дамуына оң ықпал ету.
- Көпжақты әрі дискриминациясыз негізде әлемдік сауданы дамыту.
Мүшелері
Австралия, Австрия, Бельгия, Канада, Дания, Финляндия, Франция, Германия, Греция, Исландия, Ирландия, Италия, Жапония, Люксембург, Нидерланды, Жаңа Зеландия, Норвегия, Португалия, Испания, Швеция, Швейцария, Түркия, Ұлыбритания, АҚШ.
Туристік комитеті
ЭЫДҰ-ның туристік комитеті туризм мәселелерін зерттеу арқылы ұйым мүшелері мен (сол кездегі) Югославияда туризмді дамытуға ықпал етті. Комитет статистика мен жыл сайынғы есепті әзірлеу әдістемелерін және стандартты анықтамалардың сақталуын қолдайды.
Азиаттық–Тынық мұхит туристік ассоциациясы (АТМТА)
Ассоциация 1951 жылы Азиаттық–Тынық мұхит бағыттарын ілгерілету және өңірлік ынтымақтастықты дамыту үшін құрылды. Құрамына өңірдің 34 елі кіреді. Мақсат — кең ауқымды аймақта туризм мен саяхатты дамытуда тұрақты нәтижелерге қол жеткізу.
Қызмет бағыттары
Жұмыс зерттеу, даму, білім беру және маркетинг бағдарламалары арқылы туризмді ілгерілетуге шоғырланады. Ұйым идеялар алмасуға, проблемаларды шешуге және өңірлік туристік болашақты қалыптастыруға қатысуға мүмкіндік береді.
Ассоциация мүшелерінің жалпы саны шамамен 2 мыңға жуық.
Басқару және бағалау
Ұзақ мерзімді жоспарлар жыл сайынғы конференцияда талқыланып, бағаланады. Менеджмент, маркетинг, өңдеу және зерттеу комитеттері бағдарламаларды іске асырады.
Баспасөз және инфрақұрылым
Баспа қызметі
Баспа бөлімі көптеген есептерді, зерттеу материалдарын және мерзімді басылымдарды жариялайды. Негізгі басылым — «Тынық мұхиттық туристік жаңалықтар»: ай сайын шығатын журнал, 3 аймақтық нұсқасы бар, таралымы шамамен 58 мың дана. Материалдардың едәуір бөлігі аналитикалық деректер мен фотосуреттерден тұрады.
Секретариат және кеңселер
АТМТА Секретариаты Сан-Францискода (Калифорния) орналасқан. Негізгі қызмет көрсету кеңселері: Азиаттық аймақта — Сингапурда, Тынық мұхит аймағында — Сиднейде, Америка–Еуропа бағыты бойынша — Сан-Францискода.
Қорытынды ой
Халықаралық туризмді дамыту ұйымдық құрылымдарға, ортақ стандарттарға, құқықтық регламентке және сенімді деректерге сүйенеді. ДТҰ, ӘКХА және ААХҰ сияқты құрылымдар үйлестіруді күшейтіп, қауіпсіздік пен сапа талаптарын жүйелейді, ал аймақтық ұйымдар маркетинг пен білім беру арқылы туристік әлеуетті ашуға көмектеседі.