Басқару қызметі тек басшы - бағынышты тік қатынастарын ғана қамтымайды
Басқарудың ауқымы: тек «басшы–бағынышты» емес
Басқару қызметі тек басшы мен бағынышты арасындағы тік қатынастармен шектелмейді. Кез келген ұйымда белгілі бір деңгейде өзін-өзі ұйымдастыру да болады: ұжымның ішкі үйлесуі, ережелердің орнығуы, жауапкершіліктің бөлінуі және ортақ шешімдерге келу.
«Өзін-өзі басқару» ұғымы: кең және тар мағына
Кең мағынасы
Кең мағынада өзін-өзі басқару — белгілі бір ұйымдастырушылық жүйенің автономды жұмыс істеуі және өзінің ішкі мәселелеріне қатысты шешімдерді дербес қабылдауға құқылы болуы.
Осы тұрғыдан алғанда, өзін-өзі басқарудың белгілі бір деңгейі кез келген кәсіпорынға, мекемеге және өзге ұйымдарға тән.
Тар (әлеуметтік) мағынасы
Әлеуметтік көзқарас бойынша, яғни тар мағынада, өзін-өзі басқару — бұл ұжымдық басқару: ұйым мүшелерінің басқару органдарының жұмысына қатысуы және орындаушыларды шешім қабылдау үдерісіне белсенді тарту.
- Қатысу мәдениетін қалыптастырады
- Шешімдердің сапасы мен қабылдануын күшейтеді
- Жауапкершілік пен келісімді арттырады
Өзін-өзі басқарудың ықпалы: мүмкіндік те, тәуекел де
Өзін-өзі басқару — бұқаралық, ұжымдық немесе топтық ауқымдағы әлеуметтік ықпалдың нәтижесі. Басқаруда өзін-өзі ұйымдастыруды қолдану басқарудың тиімділігін арттырып, еңбек ұйымдарындағы маңызды даму факторына айналады.
Қос қырлы рөл
Өзін-өзі басқару үдерістері конструктивті де, деструктивті де рөл атқаруы мүмкін. Яғни, ол кейде дезорганизация ретінде байқалып, тәртіптің әлсіреуіне, үйлесімнің бұзылуына әкелуі ықтимал.
Басқару цикліндегі маңызды ұғым: әлеуметтік реттеу
Басқару цикліндегі келесі маңызды ұғым — әлеуметтік реттеу. Ол басқару объектісінің тұрақтылығын сақтау мен оны дамыту арасындағы тепе-теңдікті ұстап тұруға бағытталған мақсатты басқарушылық ықпалды білдіреді.
Не енгізіледі?
Реттеушілер жүйесі: нормалар, ережелер, мақсаттар және байланыстар.
Қалай іске асады?
Әлеуметтік реттеу — жанама басқару. Ол «тікелей» басқарумен қатар қажетті нәтижені айқындап, оған жетудің жолдарын нұсқау арқылы жүзеге асады.
Нәтижесі қандай?
Басқару субъектісі тұрғысынан алғанда, қалаулы мінез-құлықты қалыптастыратын қызмет шектеулері мен мүмкіндіктері пайда болады. Бұл өз кезегінде басқару объектісінің мотивациясын және мақсатты ойлауын күшейтеді.