Қыс туралы әңгімелеу
Тақырыбы: Қыстап қалатын құстар
Мақсаты — балалардың құстар туралы түсінігін кеңейту, табиғат байлығын қорғауға деген жауапкершілік сезімін дамыту.
Негізгі идея
Қыс мезгілінде барлық тіршілік иелері дайындалады: кейбір құстар жылы жаққа ұшады, ал кейбірі қыстап қалады.
Құндылық
Құстарға қамқорлық — табиғатты қорғаудың ең қарапайым әрі маңызды қадамдарының бірі.
Амандасу рәсімі: «Қуаныш шеңбері»
Балалар шеңберге тұрып, бір-біріне жіп лақтырып, тілек айтады:
Тілек мәтіні
Мен өз сүйіспеншілігімді саған білдіремін.
Бүкіл әлемдегі барлық балаларға жақсылық тілеймін.
Қалай өтеді?
- Балалар жіпті бір-біріне лақтырып, әрқайсысы жіптің шетін ұстайды.
- Осылайша тор (өрнек) пайда болады.
- Соңында тор қайшымен қиылады, әр баланың қолында жіптен кішкентай белгі қалады.
Кіріспе: Қыс мезгілі туралы әңгіме
Сұрақ-жауап
- — Балалар, қазір жылдың қай мезгілі?
- — Қыс.
- — Қыс екенін қайдан білдіңдер?
- — Қар жауды, адамдар жылы киінді, күн суытты.
Қыста адамдар да, аңдар да, құстар да дайындалады: кейбір құстар жылы жаққа ұшып кетеді, ал кейбірі қыстап қалады.
Көркем мәтін: «Қайтпай қалған қарлығаш» (Т. Тайбазарұлы)
Әңгімені талдау
— Әңгіме не туралы? — Қарлығаш туралы.
— Неліктен «Қайтпай қалған қарлығаш» деп аталған? — Қарлығаштың қанаты жарақаттанып, жылы жаққа ұша алмай қалған.
Оқиға желісі: Қонақ келді
Есік қағылды
— Балалар, біреу есік қағып тұр. Тыңдаңдаршы. Көрейік, кім келді екен?
Қонақ: Ақшақар
— Мен орманнан келдім. Қыс апаларың сендерге сәлем айтты: «Құстарым орманнан ұшып кетті, оларды ұстауға көмектесіңдер», — деді.
Балалар Қыс апаға көмектесуге келісіп, орманда қандай құстар қыстап қалатынын анықтау үшін ойын ойнайды.
Ойын: Жұмбақ шешейік
Ойынға шақыру
Ал, балалар, ойнайық, ойнайық та ойлайық. Қандай жұмбақ болса да, шешпей оны қоймайық.
Жұмбақ 1
Қонып алып жарға, қарқылдайды.
Жауабы: қарға
Жұмбақ 2
Өзі сақ, өзі ұзын. Құйрығы ұзын, бұтақтан бұтаққа ауысады.
Жауабы: сауысқан
Келесі қадам
Енді торғай, үкі, тоқылдақ туралы тақпақтар айтылады. Айтылған құстардың суреттері магнитті тақтадағы жемсауыттың артына жапсырылады.
Сергіту сәті
Қарға: «қар-қар»
Сауысқан: «саңқ-саңқ»
Торғай: «шиқ-шиқ»
Жапалақ: «ух-ух»
Көкек: «көкек-көкек»
Қимыл: «ұшады екен желпілдеп»
Неліктен құстар бізге ұшты?
Талқылау
— Қалай ойлайсыңдар, құстар орманнан бізге неге ұшып келді?
— Олар жем іздеп келді.
Ендеше, құстарға қамқорлық жасайық: жем берейік. Кітаптағы суреттерге қарап, қыстап қалатын құстың атын дұрыс айтқан бала құстарға жем шашады.
Табиғат тілашары
«Қыс ұясын қарайла, бұзылмасын — абайла».
Қорытынды: Қыс апамен кездесу
Есік қайта қағылады. Бұл жолы Қыс апа өзі келеді:
Қыс апа:
— Сәлеметсіздер ме, балалар! Мен сонау орманнан келдім, құстарымды іздеп келдім.
Балалар: — Біз сіздің құстарыңызға қамқорлық жасадық.
— Жақсы, балалар. Сендер құстар туралы өте жақсы біледі екенсіңдер. Менің сендерге орманнан алып келген сыйлығым бар.
Қыс апа балаларға қарағайдың жаңғақтарын таратады.