Сот билігінің функциялары туралы қазақша реферат
Қысқаша түсіндірме
Сот билігінің функциялары
Қазақстан Республикасында сот билігі құқықтық мемлекеттің негізгі тіректерінің бірі болып табылады. Ол азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын қорғауға, Конституция мен заңдардың үстемдігін қамтамасыз етуге және әділ сот төрелігін жүзеге асыруға бағытталған.
1) Сот төрелігінің ерекше құзыреті
Қазақстан Республикасында сот билігі тек соттарға ғана тиесілі. Сот төрелігін жүзеге асыру құқығы тұрақты судьялар арқылы, сондай-ақ заңда көзделген жағдайларда және тәртіппен қылмыстық сот ісін жүргізуге тартылатын алқа заседательдері арқылы іске асырылады.
Соттың ерекше өкілеттігін басқа органдарға беруді көздейтін заң актілерін шығаруға тыйым салынады. Ешбір орган немесе тұлға судья өкілеттігін иелене алмайды және сот билігінің функцияларын атқара алмайды.
Маңызды қағида
Сот тәртібімен қаралуға тиіс өтініштер, арыздар мен шағымдарды өзге органдардың, лауазымды адамдардың немесе басқа тұлғалардың қарауына беруіне, бақылауға алуына жол берілмейді.
2) Құқықтарды қорғау және заңның үстемдігін қамтамасыз ету
Сот билігі Қазақстан Республикасының атынан жүзеге асырылады және азаматтар мен ұйымдардың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғауға қызмет етеді. Сонымен бірге, Республика Конституциясының, заңдарының, өзге де нормативтік құқықтық актілерінің және халықаралық шарттарының орындалуын қамтамасыз етуге бағытталған.
Әркімге мемлекеттік органдардың, ұйымдардың, лауазымды және өзге де адамдардың Конституция мен заңдарда көзделген құқықтар мен бостандықтарға нұқсан келтіретін немесе оларды шектейтін кез келген заңсыз шешімдері мен іс-қимылдарынан сот арқылы қорғалуға кепілдік беріледі.
Кепілдік
Ешкімді де өз ісін заң талаптары мен әділеттілік сақталған жағдайда құзыретті, тәуелсіз және бейтарап соттың қарауына құқығынан айыруға болмайды.
Сот билігі азаматтық, қылмыстық және заңда белгіленген өзге де сот ісін жүргізу нысандары арқылы жүзеге асырылады.
3) Судья тәуелсіздігі және сот актілерінің міндеттілігі
Судьялар сот төрелігін жүзеге асыру кезінде тәуелсіз және тек Конституция мен заңға ғана бағынады. Судьялардың мәртебесі мен тәуелсіздігіне нұқсан келтіретін заңдарды немесе өзге де нормативтік құқықтық актілерді қабылдауға жол берілмейді.
Сот қызметіне қандай да бір араласуға жол берілмейді; мұндай әрекеттер заң бойынша жауапкершілікке әкеп соғады. Нақты істер бойынша судьялар есеп бермейді.
Орындау міндеті
Сот шешімдері мен судьялардың өз өкілеттіктерін жүзеге асыру кезіндегі талаптарын барлық мемлекеттік органдар, олардың лауазымды адамдары, сондай-ақ жеке және заңды тұлғалар орындауға міндетті. Оларды орындамау заңмен белгіленген жауапкершілікке әкеп соғады.
Қорытынды
Сот билігінің негізгі функциялары — сот төрелігінің ерекше құзыретін сақтау, құқықтар мен бостандықтарды тиімді қорғау, сондай-ақ судья тәуелсіздігін және сот шешімдерінің міндетті түрде орындалуын қамтамасыз ету. Бұл қағидалар қоғамдағы әділдік пен құқықтық тәртіптің тұрақтылығын нығайтады.