Қазақша рефераттар

Гештальт психологиясы

Жоспар

  1. 1 Бихевиоризм
  2. 2 Фрейдизм
  3. 3 Гештальт психологиясы
  4. 4 Жан Пиаженің генетикалық психологиясы
  5. 5 Шетел психологиясының қазіргі жағдайы және дамуының негізгі тенденциялары

Кіріспе

Ғылым мен білімге деген сұраныс күшейген XX ғасырдың басында сананың интроспективтік психологиясы дағдарысқа ұшырады. Интроспективтік психология практикалық өңдеуді қажет ететін мәселелерді шеше алмады: қоғамның қарқынды дамуы туындатқан тәжірибелік сұраныстарды бұрынғы субъективтік әдістер қанағаттандырмады. Сол себепті психологияда жаңа, объективтік әдістерді жасау қажеттілігі айқын көрінді.

Психология ғылымының көрнекті тарихшыларының бірі М. Г. Ярошевский сана психологиясының дағдарысына сол кезеңде Францияда кең таралған невропатология мен психиатрия салаларындағы зерттеулер елеулі әсер еткенін атап өтеді. Бұл зерттеулер кей жағдайларда адам психикасында санадан тыс құбылыстардың бар екенін көрсетті. Санадан тыс құбылыстар аймағы клиникалық әрі эксперименталдық талдаудың нысанына айналды.

Ауқымды зерттеулерді Жан-Мартен Шарко (1825–1893) жүргізді. Оның басшылығымен кейіннен кең танылған француз психологы Пьер Жане (1859–1937) және психоанализдің негізін салушы Зигмунд Фрейд (1856–1939) жұмыс істей бастады.

Сонымен қатар, француз психологы Альфред Бине объективтік әдістерді дамытуға кірісті. Ол балалардың ақыл-ой деңгейін анықтауға арналған тестілерді құрастырды. Мұнда интроспективтік әдіс, балаларға ұсынылған тапсырмалардың шешім нәтижелерін немесе өнімдерін объективтік талдаумен салыстырғанда, екінші кезекке ысырылды.

Дағдарыс нені өзгертті?

Интроспекцияның шектеуі

Субъективтік әдістер тәжірибелік сұраныстарды толық қамтамасыз ете алмады.

Объективтік әдістердің қажеттілігі

Психикалық құбылыстарды өлшеу мен бақылаудың жаңа тәсілдері алдыңғы орынға шықты.

Санадан тыс құбылыстар

Клиникалық және эксперименталдық талдау адамның санадан тыс процестерін зерттеуге жол ашты.

Осылайша, XX ғасырдың басындағы психиканы эксперименталдық зерттеулер психологияны «сана туралы ғылым» ретінде ғана анықтау мүмкін емес деген қорытындыға әкелді. Бұл кезеңдегі психологияның дамуына Чарльз Дарвиннің эволюциялық ілімі де үлкен ықпал етті. Эволюциялық көзқарас психикалық құбылыстарды қоршаған ортадан және тіршілік иесінің бейімделу әрекетінен бөлек қарастыру мүлдем мүмкін еместігін дәлелдеді.

Эволюциялық теорияның ықпалымен жануарлар психикасы мен балалар психикасын зерттеу қарқын алды. Бұл зерттеулер интроспекцияны қолдану мүмкіндігін шектеп, адам психикасына генетикалық және салыстырмалы тұрғыдан қарауды бекітті.

Қорытынды ой

Әртүрлі ғылыми ықпалдардың тоғысуы психологияда жаңа теориялардың пайда болуына негіз қалады. Бұл бағыттардың өкілдері сана психологиясын психиканың жаңа тұжырымдамаларымен алмастыруға немесе толықтыруға ұмтылды.

Ескерту

Мәтін курстық жұмыс құрылымына арналған кіріспе бөлім мазмұны ретінде редакцияланып, тілдік тұрғыдан ықшамдалды.