Қазақстанда халықаралық туризмнің дамуы
Кіріспе
Ғылыми жұмыстың өзектілігі Қазақстан үшін туризмді дамытудың стратегиялық маңызымен айқындалады. Мемлекет басшысы Н.Ә. Назарбаев «Қазақстан–2030» стратегиясы аясындағы Жолдауында туризмді ауыл шаруашылығы, өңдеу өнеркәсібі, тұрғын үй құрылысы және инфрақұрылыммен қатар перспективалы әрі бәсекеге қабілетті бағыттардың қатарына енгізген.
Қазақстан әлемдік көлік-коммуникация жүйесінің ажырамас бөлігі ретінде ұлттық көлік инфрақұрылымын озыңқы қарқынмен дамытуды талап етеді. Көлік инфрақұрылымын серпінді жаңарту — экономикалық өсудің, сауданың ұлғаюының және логистикалық шығындарды төмендетудің маңызды факторы.
Неге көлік шешуші рөл атқарады?
- Қазақстан аумағы бойынша әлемде 9-орында, сондықтан өңірлердің байланысы мен дамуы тасымалға тәуелді.
- Транзиттік әлеуетті дамыту халықаралық көлік жүйесіне интеграцияны жеделдетеді.
- Туризм сұранысын қанағаттандыру үшін тармақталған көлік желісі мен бағыттардың географиясын кеңейту қажет.
Туризм мен көлік байланысы
Қазақстанға келетін туристердің басым бөлігі әуе көлігі арқылы сапарлайды. Ішкі туризмде көбіне автомобиль жолдары қолданылады. Осы себепті келушілер туризмі мен ішкі туризм көлемін арттырудың негізгі шарты — көлік инфрақұрылымын жүйелі түрде дамыту.
Негізгі бағыт
Жолаушылар тасымалының барлық түрлері бойынша қолжетімділікті күшейту және маршруттық желіні кеңейту.
Ғылыми зерттелу деңгейі
Отандық туристік нарықтағы қазіргі жағдай туризм инфрақұрылымын дамытудың ерекшеліктерін нақтылауды және тиімді модельдерін айқындауды талап етеді. Туризмнің теориялық және ғылыми-тәжірибелік аспектілері бірқатар америкалық ғалымдардың еңбектерінде қарастырылған, олардың қатарында Д. Аакер, А. Г. Браймер, Л. Берри, Дж. Боуэн, Ф. Котлер, Р. Оливье, Д. Ратмел, Д. Уокер және басқалар бар.
Сондай-ақ бұл салаға елеулі үлес қосқан алыс және жақын шетел ғалымдары ретінде А. А. Асанова, В. Г. Гуляев, А. М. Голубков, Е. Н. Ильина, В. А. Квартальнов, В. К. Кораблев және өзге зерттеушілерді атап өтуге болады.
Отандық экономикалық әдебиеттерде туризм дамуы мәселелері В. Н. Вуколов, Ғ. М. Дүйсен, Ж. М. Дюсембекова, С. Р. Ердавлетов, О. Б. Мазбаев, Р. Х. Раева, О. Ж. Устенова, М. Р. Смыкова, Ө. К. Шеденов еңбектерінде кеңінен көрініс тапқан.
Дегенмен қолда бар туристік ресурстарды тиімді пайдалану, маркетинг қағидаттарына сүйене отырып бәсекеге қабілетті туристік өнімді әзірлеу және соның негізінде кіру туризмінің үлесін арттыру мәселелері бойынша ғылыми негізделген зерттеулер әлі де жеткіліксіз.
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
Халықаралық туризмдегі көліктің рөлін және оның даму үрдістерін зерттеу, сондай-ақ тәжірибелік маңызы бар ұсыныстар әзірлеу.
Зерттеу нысаны мен пәні
- Зерттеу нысаны:
- туризмдегі көлік инфрақұрылымы.
- Зерттеу пәні:
- халықаралық туризмде көлік қызметін жүзеге асыру барысында туындайтын экономикалық және ұйымдастырушылық қатынастар жиынтығы.
Негізгі міндеттер
- Халықаралық туризмді сыртқы экономикалық қатынастың бір түрі ретінде сипаттау және оның ерекшеліктерін айқындау.
- Қазақстанда туризмнің даму үрдістерін талдау.
- Қазақстандағы көлік инфрақұрылымының әлемдік көлік-коммуникация жүйесіндегі орнын және қазіргі жағдайын қарастыру.
- Көлік түрлері бойынша саланың даму ерекшеліктерін бағалау.
- Саланы мемлекеттік реттеудегі қолданыстағы саясатты талдау.
- Көлік саласындағы экономикалық саясаттың халықаралық тәжірибесін сипаттау.
- Көлік саласын дамытуға арналған нақты іс-шаралар ұсыну.
- Транзиттік әлеуетті тиімді пайдаланудың негіздерін қарастыру.
- Халықаралық туризмде көлік саласын дамыту бойынша ұсыныстар мен басым бағыттарды қалыптастыру.
Теориялық-әдістемелік негіз және әдістер
Зерттеудің теориялық және әдістемелік негізі ретінде отандық және шетелдік ғалымдардың еңбектері, туризм мен көлік саласына қатысты заңнамалық актілер, сондай-ақ нормативтік-құқықтық құжаттар пайдаланылды.
Қолданылған әдістер
- талдау және салыстыру
- топтастыру
- эксперттік бағалау және сауалнама
- экономикалық-математикалық әдістер
Құрылымы мен көлемі
Жұмыс кіріспеден, үш тараудан және 8 бөлімшеден тұрады. Материал көлемі — шамамен 34–35 бет.
- Кесте
- 10
- Сурет
- 8
Тарауларға қысқаша шолу
1. Халықаралық туризмдегі көлік саласының теориялық негіздері
Бұл тарауда Қазақстанда халықаралық туризмнің дамуы, халықаралық туризмнің сыртқы экономикалық қатынастар жүйесіндегі орны, сондай-ақ әлемдік көлік-коммуникация жүйесінің бөлігі ретінде көліктік инфрақұрылымның қазіргі жай-күйі қарастырылады.
- 1.1 Қазақстанда халықаралық туризмнің дамуы
- 1.2 Халықаралық туризм сыртқы экономикалық қатынастың бір түрі ретінде және оның ерекшеліктері
- 1.3 Қазақстандағы көлік инфрақұрылымының қазіргі жағдайы
2. Қазақстанда көлік саласы түрлеріне талдау
Бұл тарауда көлік түрлері бойынша саланың даму ерекшеліктері талданып, туризмді қамтамасыз етудегі әр бағыттың практикалық маңызы бағаланады.
- 2.1 Көлік түрлері бойынша саланың даму ерекшеліктері
3. Халықаралық туризмде көлік саласын дамыту: негізгі проблемалар және шешу жолдары
Бұл тарауда көлік саласын дамытуға кедергі келтіретін факторлар жүйеленіп, іс-шаралар, транзиттік әлеуетті пайдалану тәсілдері және ұсыныстар пакеті қарастырылады.
- 3.1 Көлік саласын дамыту бойынша іс-шаралар
- 3.2 Транзиттік әлеуетті пайдалану жолдары
- 3.3 Халықаралық туризмде көлікті дамыту: ұсыныстар мен негізгі бағыттар
Қорытынды
Көлік инфрақұрылымын жүйелі жетілдіру Қазақстанның туристік тартымдылығын арттырып, өңірлік байланыстарды күшейтеді және транзиттік әлеуетті тиімді іске асыруға мүмкіндік береді. Туризм мен көліктің өзара тәуелділігі бұл бағыттағы саясаттың кешенді жүргізілуін талап етеді.
Қолданылған әдебиеттер тізімі
Бұл бөлімде туризм мен көлік инфрақұрылымы бойынша отандық және шетелдік ғылыми еңбектер, сондай-ақ заңнамалық және нормативтік-құқықтық құжаттар қамтылады.
Ескерту
Берілген мәтінде әдебиеттердің нақты библиографиялық сипаттамалары келтірілмегендіктен, бұл бөлім мазмұндық түрде рәсімделді.