Мемлекеттің бюджеттік құрылымы
Жоспар
Кіріспе
3-бет
1-бөлім. Мемлекеттік бюджет — экономиканы мемлекеттік басқарудың құралы
- 1.1 Мемлекеттік бюджеттің экономикалық маңыздылығы 5-бет
- 1.2 Мемлекеттің бюджеттік құрылымы 8-бет
2-бөлім. Қазақстан Республикасының бюджет жүйесінің ерекшеліктері
- 2.1 Қазақстан Республикасының бюджет жүйесі 12-бет
- 2.2 Мемлекеттік бюджетті жоспарлау мен жобалаудың теориялық және әдіснамалық аспектілері 15-бет
- 2.3 Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджетінің 2010 және 2011 жылдарға арналған қорытынды есебі 18-бет
3-бөлім. Қазақстан Республикасының бюджетін қалыптастыру және пайдалану
- 3.1 Бюджет тапшылығы және оны ақшалай қаржыландыру 23-бет
- 3.2 2012–2014 жылдарға арналған республикалық бюджет 24-бет
Қорытынды
31-бет
Қолданылған әдебиеттер тізімі
32-бет
Ескерту: Курстық жұмыс көлемі — 34 бет.
Кіріспе
Үкімет таңдаған экономикалық саясатқа сәйкес, дамып келе жатқан қоғамның экономикалық құрылымын қалыптастыру мен дамытуда мемлекеттік реттеу шешуші рөл атқарады. Осы реттеудің негізгі тетіктерінің бірі — мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік мақсаттарын іске асыруға мүмкіндік беретін қаржы жүйесі. Қаржы жүйесінің ең маңызды саласы — мемлекеттік бюджет.
Мемлекеттік бюджет арқылы мемлекет мемлекеттік органдарға жүктелген функцияларды орындауға жағдай жасап, орталықтандырылған және орталықтандырылмаған қаржы қорларының қалыптасуына ықпал етеді. Нарықтық қатынастар белсенді дамыған сайын бюджеттің рөлі, мәні және рәсімдік қырлары да айтарлықтай өзгереді: бюджет мемлекеттің саясатын жүзеге асыратын негізгі құрал ретінде алға шығады.
Бюджет нені қамтамасыз етеді?
- Сапалы мемлекеттік қызмет көрсетуді ұйымдастыруды
- Ұлттық қауіпсіздік пен қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етуді
- Денсаулық сақтау мен білім беру салаларын дамытуды
- Әлеуметтік көмек пен әлеуметтік қамсыздандыруды
- Экономиканың нақты секторын қолдауды
Нарықтық экономикасы бар мемлекет үшін бюджет — институционалдық негіздің ажырамас бөлігі. Бюджеттің бағытын айқындау кезінде бюджеттік саясаттың барлық аспектілерімен тығыз байланысты экономикалық қауіпсіздік мүдделерін ескеру қажет.
Мемлекеттік бюджет — ақша қаражаттарын қалыптастыруды, бөлуді және пайдалануды ұйымдастыруды қамтамасыз ететін, мемлекеттің негізгі қаржылық заңы. Ол мемлекеттік органдарға өз функцияларын орындауға мүмкіндік береді және ішкі әрі сыртқы саясатты жүзеге асыру үшін экономиканың барлық секторларынан қаражатты жұмылдыру құралы ретінде қолданылады.
Бюджет арқылы іске асатын қайта бөлу және ынталандыру
Ұлттық табысты қайта бөлу: сектораралық, салааралық және аумақаралық теңгерім.
Мемлекеттік реттеу: экономиканы басқару және ынталандыру тетіктері.
Әлеуметтік саясат: әлеуметтік бағдарламаларды қаржыландыру.
Ұзақ мерзімді басымдықтар: тұрғын үй, құрылыс, денсаулық сақтау, білім беру, жұмыспен қамту.
Бюджет мемлекеттің және барлық мемлекеттік органдардың қаржылық базасын қалыптастырады. Мемлекеттік аппарат, құқық қорғау және атқарушы органдар, сондай-ақ бюджет есебінен қаржыландырылатын мекемелер мен ұйымдар өз қызметін осы ресурс арқылы жүзеге асырады. Жинақталған қаржы мемлекеттік әлеуметтік-экономикалық саясатты жүргізуге, қорғаныс пен қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталады.
Сонымен қатар бюджет — мемлекеттің қолындағы қуатты басқару механизмі. Экономикадағы дағдарыстық жағдайлар мен қаржы жүйесіндегі ауытқулар бюджеттің міндеттерін толық орындауға кедергі келтіруі мүмкін. Сондықтан мемлекет бюджет тапшылығының алдын алу және оның жағымсыз салдарын төмендету үшін жүйелі шаралар қабылдайды.
Тиімді бюджеттік саясаттың мәні
Бюджетті дұрыс пайдалану — қайта өндіру процесін қамтамасыз ететін аса маңызды құрал. Оның көмегімен әлеуметтік бағдарламаларды орындауға, қоршаған ортаны қорғауға, ғылыми-техникалық прогресті жеделдетуге, қорғаныс саласын дамытуға және басқа да мемлекеттік функцияларды атқаруға қажетті жағдай жасалады.
Осыған байланысты, ғылыми негізделген бюджеттік саясатты қалыптастыру, бюджеттік қатынастарды дамыту және бюджеттік процесті басқарудың тиімді жүйесін құру — шаруашылық механизмінің тұрақты жұмыс істеуінің маңызды шарты.
Елдегі экономикалық реформалардың табысты болуы қоғамдық қаржы жүйесінің қалай қайта құрылатынына және мемлекеттің бюджеттік саясатының заманауи талаптарға қаншалықты сәйкес келетініне тікелей байланысты. Қаржылық баланс жүйесінде мемлекеттік бюджет жетекші орын алады: ол жыл сайын заң түрінде бекітіліп, мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын қалыптастыру мен пайдалануға қатысты экономикалық қатынастар жүйесін айқындайды.
Бюджетті қалыптастыру — мақсаттарды, басымдықтарды және оларға жетудің құралдарын анықтайтын ғылыми негізделген процесс. Тәжірибеде бұл жоспарлау арқылы іске асады. Жоспарлаудың негізгі ерекшелігі — көрсеткіштердің нақтылығы және олардың сандық әрі уақыт бойынша айқындалуы.