Васко да Гаманың саяхатынан туған әсер ғажап болды

Португал эскадралары және күш көрсету саясаты

Португальдықтар енді жыл сайын үлкен эскадралар жасақтады: кейде олардың құрамы 20 кемеге дейін жетіп, артиллериямен қаруландырылды; экипажы мол, солдат отрядтары да болды. Қару-жарақтағы басымдықтың арқасында олар Үнді мұхитындағы араб көпестерін ығыстырып, теңіз саудасын өз қолына алды.

Бұл тұрғыда ерекше қатігездігімен алдымен эскадра басшысы, кейін Үндістанның вице-королі болған Альбукерке көзге түсті. Ол арабтардың мұхитқа шығатын жолдарын жауып, тірек пункттерге тек португальдықтар ғана бекінуі керек деп санады.

Стратегиялық тірек пункттері: Сокотра мен Ормуз

Осы мақсатпен Альбукерке Қызыл теңіздің кіреберісіндегі Сокотра аралын және Парсы шығанағының кіреберісіндегі аса маңызды сауда әрі стратегиялық пункт — Ормузды басып алды. Арабтардың португальдықтарды Үнді мұхитынан ығыстыруға бағытталған әрекеттері нәтиже бермеді.

Жағалауды бақылау және Гоаның алынуы

Португальдықтар Үндістанның ішкі бөлігінде кең көлемді аумақтарды басып алмаса да, көбіне жағалаудағы тірек пункттерді иеленуге ұмтылды. Альбукерке Малабар жағалауындағы Гоа қаласын алғаннан кейін, қала халқын қырып-жойып, оны Португалия билігінің Үндістандағы ең басты тірегіне айналдырды. Жауласушы раджалардың қарсылығы да біртіндеп күйреді.

Экономикалық қанау және сауда монополиясы

Португальдықтар жергілікті князьсымақтардан сауда-саттық жеңілдіктерін, түрлі алым-салық пен оброк жинау құқықтарын күшпен алып, жергілікті халықты мейірімсіз қанады. Сонымен бірге князьсымақтар бұрыш, қалампыр, дәмқабық, имбирь, жұпар жаңғағы, шайыр және басқа да тауарларды аса арзан бағамен жеткізіп тұруға міндеттелді.

Тауарларды шет елдерге шығару қатаң шектелді: жылына 5–6 кеме ғана татымды жеміс шығарылды (5–142 б.). Үндістанмен сауда жүргізу Португалия королінің монополиясына айналып, орасан пайда әкелді.

Шығысқа қарай кеңею: Малакка мен Молукка

Үндістанда берік орныққаннан кейін португальдықтар шығысқа қарай жылжи бастады. Өйткені Малабар жағалауындағы қалалар Зонд пен Молукка аралдарынан келетін татымды жеміс транзитінің пункттері ғана еді, ал ең басты нарық — Малакка порты болды. 1511 жылы португальдықтар Малакканы басып алды, ал он жылдан кейін Молукка аралдарында португаль факториялары пайда болды.

Теңізшілер тәжірибесі және отарлық қайтарым

Португальдықтардың Индонезияға қарай ілгерілеуіне Үндістан, араб, ал кейініректе Малай теңізшілерінің көп ғасырлық тәжірибесімен жақын танысуы айрықша көмектесті. Бұл халықтар еуропалықтар келмей тұрып-ақ Үнді мұхитының оңын да, солын да еркін шарлаған.