Мәшинелерде кездесетін сан алуан бөлшектерді және тораптарды екі түрге жіктеуге болады: бір типтес бөлшектер, яғни барлық мәшинелерге тән жалпы бөлшектер мен тораптар және арнаулы бөлшектер
Пәннің мақсаты және қамтитын бағыттары
«Мәшине бөлшектері және мәшине конструкциясын құру негіздері» пәнінің мақсаты — барлық мәшинелерге ортақ бір типтес жалпы бөлшектердің жұмыс істеу шарттарын ескере отырып, олардың конструкциясын құруды, жобалау тәсілдерін, қандай материалдардан дайындалатынын және беріктік пен төзімділікке есептеу әдістерін үйрету.
Мәшине бөлшектері мен тораптарын жіктеу
Жалпы (бір типтес) бөлшектер
Әр түрлі мәшинелердің құрамында жиі кездесетін, барлығына ортақ бөлшектер мен тораптар.
Арнаулы бөлшектер
Тек белгілі бір типтегі мәшинелерде ғана қолданылатын, қолданылу саласы шектеулі бөлшектер.
Жалпы бөлшектерге не жатады?
Беріліс бөлшектері
- Тісті дөңгелектер
- Белдікті берілістер
- Фрикциялық берілістер
- Шынжырлы берілістер
Қосылыс және тірек-тораптары
- Бұрандалы бөлшектер
- Шпонкалар, штифттер, сыналар
- Біліктер
- Подшипниктер
- Муфталар
Бұл бөлшектер мен тораптарды әр түрлі мәшинелердің құрамынан кездестіруге болады, сондықтан олар пәннің негізгі зерттеу нысаны болып саналады.
Арнаулы бөлшектердің ерекшелігі
Кейбір бөлшектер тек нақты бір мәшине түріне тән болады. Мысалы, тежеуіштерді, барабандарды, шығырларды, ілмектерді, стволдарды және өзге де бөлшектерді барлық мәшинелерден бірдей кездестіре бермейміз.
Атқыш мәшинелері
Ствол — осы санатқа тән арнаулы бөлшек.
Транспорт мәшинелері
Тежеуіштер — транспорттық жүйелерде кең таралған арнаулы торап.
Көтергіш мәшинелер
Ілмек, барабан және шығыр — көтеру-жүк түсіру құрылғыларына тән.
Курстың шеңбері
Бұл пәнде жалпы бір типтес бөлшектердің конструкциялары және оларды беріктікке, төзімділікке есептеу тәсілдері қарастырылады. Ал арнаулы бөлшектер мен тораптар, әдетте, арнайы курстарда жеке оқытылады.