Жеткіншектерде агрессивтіліктің өсуіне итермелейтін факторлар
Кіріспе
Зерттеудің өзектілігі және мәселенің қоғамдық маңызы
Жеткіншектік кезеңдегі агрессия қазіргі тәжірибеде балалардың мінез-құлқындағы қиын, әлеуметтік жағынан қауіпті әрекеттерді сипаттайтын ұғым ретінде қолданылады. Соңғы жылдары жеткіншектер ортасында агрессивті беталыстың күшеюі жастар арасындағы қылмыстардың, әсіресе кәмелетке толмағандар жасаған құқықбұзушылықтардың артуымен қатар байқалып отыр. Бұл құбылыс қоғам үшін ең күрделі әлеуметтік мәселелердің біріне айналды.
Неге алаңдатады?
- Денеге зиян келтіретін, тұлғаға бағытталған қылмыстар санының өсуі.
- Жауыздық сипаттағы топтық төбелестердің жиілеуі.
- Террор, жәбірлеу, суицид деңгейінің өсуі сияқты әлеуметтік қауіп-қатерлермен байланысы.
Маңызды түсінік
Агрессия сапалық және сандық сипаттамаларға ие: ол әр адамда әртүрлі деңгейде байқалады. Агрессияның мүлде болмауы енжарлық пен конформдылыққа әкелуі мүмкін, ал шамадан тыс көрінуі конфликтілерге және қоршаған ортамен өзара түсініспеушілікке ұрындырады.
Психологтар назарындағы сұрақ
Кәмелетке толмаған тұлғаның даму деңгейі мен мінез-құлық ерекшеліктерін дәл сипаттау және түсіндіру.
Агрессивті балалар көбіне ең аз басқарылатын және түзету ықпалына нашар көнетін контингент ретінде сипатталады. Кей жағдайда агрессивтіліктің айқын көріністері психикалық бұзылыстармен қатар жүруі мүмкін. Дегенмен агрессияны түсіндіру бір ғана себепке сүйенбейді: ғылымда бұл құбылысқа қатысты түрлі тұжырымдамалар қалыптасқан, ал психология дамыған сайын «агрессия» ұғымының мазмұны да елеулі өзгерістерге ұшырады.
Зерттеудің мақсаты
Арнайы әдістемелерді қолдана отырып, жеткіншектер арасындағы агрессивті мінез-құлықты зерттеу: жеткіншектік кезеңдегі агрессивті мінез-құлықтың даму динамикасын анықтау және түзету-дамыту жұмыстарын ұйымдастыру.
Зерттеудің міндеттері
- 1 Мәселені нақтылау және зерттеудің теориялық негіздерімен танысу.
- 2 Тақырыпқа қатысты әдебиеттерді жүйелі түрде қарастыру.
- 3 Зерттеу әдістемелерін таңдау.
- 4 Алынған деректерді өңдеу және нәтижелерді талдау.
Зерттеу болжамы
Егер түзету-дамыту жаттығулары жүйелі түрде орындалса, агрессивті әрекеттері байқалатын балалардың мінез-құлқында оң өзгерістер болуы мүмкін.
Агрессивтіліктің өсуіне әсер ететін факторлар
Жеткіншектердегі агрессивтілік тенденцияларының күшеюі көбіне бірнеше жағымсыз факторлардың тоғысуымен түсіндіріледі. Төмендегі себептер тәжірибеде жиі аталады:
Әлеуметтік орта
- Балалардың әлеуметтік өмір жағдайларының төмендеуі.
- Қоғамдағы зорлық-зомбылық, жәбірлеу және суицид көрсеткіштерінің өсуі.
Отбасы және мектеп
- Отбасылық тәрбиедегі дағдарыс.
- Мектепте балалардың жүйкелік-психикалық жағдайына жеткілікті назар аударылмауы.
Медициналық-биологиялық тәуекелдер
Кейбір жағдайларда патологиялық босанулардың салдарынан баланың бас миына зақым келуі мінез-құлықтағы қиындықтардың күшеюіне ықпал етуі мүмкін.
Ескерту: Мұндай пайым клиникалық диагностикамен расталуы тиіс; себеп-салдар байланысын тек мамандар кешенді бағалау арқылы анықтайды.
Жұмыстың құрылымы
Ғылыми-зерттеу жұмысы кіріспеден, негізгі бөлімнен, іс-тәжірибелік бөлімнен, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан тұрады.
Негізгі бөлімдердің логикасы
- 1-бөлім: Агрессияны психологиялық феномен ретінде қарастыру.
- 1.1: Агрессия түсінігін нақтылау.
- 1.2: Агрессияның жіктелуін (классификациясын) сипаттау.
- 2-бөлім: Жеткіншектердегі агрессивті мінез-құлық ерекшеліктері.
- 2.1: Жеткіншектік кезеңдегі агрессивтіліктің көріну спецификасы және себептері.
- 2.2: Агрессивтіліктің өсуіне итермелейтін факторлар.
- 2.3: Агрессивті балалардың отбасы ерекшеліктері.
- 3-бөлім: Агрессивті мінез-құлықты тәжірибелік тұрғыда зерттеу.
- Қорытынды: Нәтижелерді жинақтау және тұжырым жасау.
- Әдебиеттер: Пайдаланылған дереккөздер тізімі.
- Қосымшалар: Қосымша материалдар.