Қазақша рефераттар

Ақша - несие саясатының ресурстары

Мазмұны

Негізгі бөлімдер

  1. Кіріспе 3
  2. 1. Ақша-несие саясатының теориялық негіздері: мәні, ресурстарының түрлері және құралдары 4
    1. 1.1. Ақша-несие саясатының мәні және мақсаты 4
    2. 1.2. Ақша-несие саясатының ресурстары 6
    3. 1.3. Ақша-несие саясатының құралдары 6
  3. 2. Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының бағыттары мен ресурстарын талдау 13
    1. 2.1. Ұлттық банктің ақша айналымы жүйесін басқаруы 13
    2. 2.2. Ақша-несие саясатын жүргізудегі Ұлттық банктің рөлі 13
    3. 2.3. Қазақстан Республикасының ақша-несие саясаты бағыттарын талдау 14
  4. 3. Ақша-несие саясатының механизмі мен құрылымдарын жетілдіру 17
    1. 3.1. Салыстырмалы қатаң және салыстырмалы икемді ақша саясаты 17
    2. 3.2. Ақша-несие саясатының табыстау механизмі және оның салық-бюджеттік, валюта саясаттарымен байланысы 18
    3. 3.3. Шетелдік тәжірибені пайдалана отырып, ақша-несие саясатын жетілдіру 21
  5. Қорытынды 24
  6. Қолданылған әдебиеттер тізімі 26

Кіріспе

Ақша-несие саясаты — мемлекеттің экономиканы реттеу саясатының маңызды бағыты. Әсіресе, оның төлем балансын теңгеруде және қаржы нарығының тұрақтылығын қамтамасыз етуде рөлі айрықша. Нарықтық экономика жағдайында ақша-несие саясаты экономикалық дамудың тірек тетіктерінің бірі болып саналады.

Қазақстан Республикасында ақша-несие саясатын ҚР Ұлттық Банкі жүзеге асырады. Бұл саясат банктік пайыздық мөлшерлемелерді, валюта бағамын және жалпы төлем қабілеттілігін реттеу арқылы іске асады. Сонымен қатар ол ақша массасының көлемін кеңейтуге немесе қысқартуға бағытталуы мүмкін.

Негізгі мақсаттар

  • Төлем айналымының тиімді жұмысын қамтамасыз ету және оның тұрақты дамуын қолдау.
  • Инфляцияны тежеу және баға тұрақтылығына қол жеткізу.
  • Қаржы нарығының тұрақтылығын қадағалау және тәуекелдерді шектеу.
  • Айырбас бағамының икемділігін сақтай отырып, сыртқы тұрақтылыққа үлес қосу.

Бұл мақсаттарды бір мезгілде орындау әрдайым оңай емес. Экономикалық өсуді жеделдету үшін көбіне несиелік экспансия қажет болса, инфляцияны төмендету үшін, керісінше, несиелік рестрикция — ақша массасын шектеу талап етіледі. Сондықтан ақша-несие саясаты бюджет, төлем балансы және салық саясаты сияқты өзге макроэкономикалық саясаттармен өзара тығыз байланыста жүргізіледі.

Қазіргі жағдайда ақша-несие саясатының тиімділігі экономиканың қай секторын несиелеу орынды екенін дұрыс таңдауға, сондай-ақ банк үшін шешуші мәні бар факторларды (оның ішінде төлем балансы тәуекелдерін) ескере отырып, қарыз алушының несиелік қабілетін сапалы бағалай білуге тәуелді.

Қазақстанның әлеуметтік-экономикалық дамуының қазіргі кезеңі нарықтық қатынастардың орнығуымен сипатталады: жаңа ақша-несие жүйесі қалыптасып, қаржы институттарының жаңа түрлері пайда болып, банк жүйесінің құрылымы нарықтық экономика талаптарына сай өзгерді. Осы үдерісте халықаралық ақша-несие саясатының қағидаттарына көшу барысында өтпелі кезеңнің ерекшеліктерін әлемдік банктік тәжірибемен ұштастыра білу маңызды.

Неге бұл тақырып маңызды?

Ақша-несие саясаты экономикалық өсім, инфляция, валюта бағамы және қаржы тұрақтылығы арасындағы тепе-теңдікті сақтауға көмектеседі. Дұрыс таңдалған саясат нарықтың сенімін арттырып, инвестициялық ахуалды жақсартады.

Түйінді қарама-қайшылық

Өсім үшін — кредит кеңеюі қажет,
инфляцияны тежеу үшін — ақша ұсынысын шектеу қажет.

Елдің несиелік рейтингін бағалаудағы негізгі аспектілер

Елдің несиені өтеу қабілетін бағалау үшін рейтингтік агенттіктер мемлекетаралық салыстыруға мүмкіндік беретін көрсеткіштер жүйесін қолданады. Әдетте назар төмендегі бағыттарға аударылады.

1) Демократиялық саяси жүйедегі прогресс

Бұл бағыт саяси институттардың тиімділігімен, шешім қабылдау процесінің ашықтығымен, экономикалық реформаларды жүргізуге саяси ерік-жігердің болуымен және оларды іс жүзінде іске асыру қабілетімен өлшенеді.

2) Қаржылық тұрақтылық және экономикалық өсу

  • Фискалдық және монетарлық саясаттың тиімділігі.
  • Ұлттық валютаның тұрақтылығы және айырбасталымдылығы.
  • Инфляцияны төмен деңгейде ұстап тұру.

3) Нарықтық экономикаға өтудегі прогресс

Мемлекеттік және жеке сектор

  • Жекешелендіру деңгейі және жеке компаниялардың нәтижелілігі.
  • Кәсіпорындарды қайта құрылымдау және корпоративтік басқару.

Ырықтандыру және ашықтық

  • Баға еркіндігі, нарыққа кірудің ашықтығы (отандық және шетелдік компаниялар үшін).
  • Сыртқы сауда мен инвестициялық қызметтің ашықтығы.

Қаржы секторы және институттар

  • Банк секторын дамыту және реттеу сапасы.
  • Қаржы делдалдылығы, қор нарығы және банктік емес ұйымдардың дамуы.
  • Тиімді инфрақұрылым мен заңнаманың болуы.

4) Сауда ағындарын қайта бағдарлау

Экспорт пен импорттың өсу серпіні мен құрылымы, халықаралық экономикалық сауда ұйымдарына қатысу, сондай-ақ қаржыландыру көзі ретіндегі шетелдік тікелей инвестициялардың рөлі бағаланады. Бұдан бөлек, менеджмент деңгейі және технологиялар трансферті де ескеріледі.

Негізгі қорытынды

Рейтингтік бағалау тек макроэкономикалық көрсеткіштермен шектелмейді: ол саяси институттардан бастап қаржы секторының тереңдігіне дейінгі кең ауқымды факторларды қамтиды. Бұл факторлар сыртқы қаржыландыру құнын және инвесторлардың тәуекелге көзқарасын айқындайды.

Жұмыстың мақсаты мен міндеттері

Соңғы жылдары Қазақстан Республикасы шетелден едәуір көлемде кредиттер тартты. Осыған байланысты валюта қаражаттарын ұтымды әрі үнемді пайдалану мәселесінің маңызы арта түсті.

Басым бағыттар

  • Тұтыну тауарларын өндіретін кәсіпорындарды құру және жаңғырту.
  • Экономиканы сауықтыруға бағытталған құрылымдық саясатты ескере отырып, басым салаларды дамыту.

Негізгі мақсат

Қазақстан Республикасының ақша-несие саясатының ерекшеліктерін тереңірек зерттеу, оны нарықтық макроэкономикалық қағидаттар тұрғысынан құрылымдық тұрғыда талдау, сондай-ақ саясаттың тиімді және тиімсіз қырларын айқындау — осы жұмыстың басты мақсаты.

Жұмыстың құрылымы

Жұмыс кіріспеден, негізгі үш бөлімнен, қорытындыдан және қолданылған әдебиеттер тізімінен тұрады.