Аудиттің халықаралық стандарттары
Бөлімдер
- Кіріспе 3
- I. Аудит объектісі және оның атқаратын қызметтері 5
- 1.1 Аудиттің мәні мен маңызы 5
- 1.2 Аудит процедуралары 7
- II. Аудиттің халықаралық стандарттары 10
- 2.1 Аудиттің құрамдас бөліктері, қағидалары және концепциялары 10
- 2.2 Аудиторлық қызметтің жалпы қабылданған стандарттары 12
- 2.3 Халықаралық аудит стандарттарының сипаттамасы 15
- III. Аудит стандарттарына сәйкес аудиторлық қорытындыны құру ерекшеліктері 20
- Қорытынды 28
- Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 30
Кіріспе
Нарықтық экономика жағдайында өндірілетін өнім мен көрсетілетін қызметтің тиімділігі мен ұқыптылығы кәсіпорындағы бухгалтерлік есептің дұрыс жолға қойылуынан басталады. Сондықтан қоғамға қажетті өнім өндіріп, сапалы қызмет көрсету үшін бухгалтерлік есепті жүйелі түрде дамыту қажет.
Аудит стандарттары мен нормалары — аудит теориясы мен тәжірибесінде қолданылатын негізгі ережелер және аудиторлық процедуралардың принциптері. Әр елдің ұлттық стандарттары аудиттің жүргізілу жағдайына қарамастан міндетті түрде орындалуы тиіс. Олар халықаралық нормативтердің талаптарына сәйкес келетін аудиторлық қызметті қолдайды, аудиторларды білім мен біліктілігін үздіксіз жетілдіруге ынталандырады, аудиторлық ұйымдардың сапасын салыстыруға мүмкіндік береді және жұмысты жеңілдетіп, оңтайландырады.
Неге маңызды?
Стандарттар есептің дұрыстығын тексерудің бірізді тәсілін береді және қаржылық ақпаратқа деген сенімді күшейтеді.
Кім үшін?
Инвесторлар, несиегерлер, жеткізушілер, жұмыскерлер және өзге де мүдделі тараптар үшін.
Нәтиже
Тәуекел төмендейді, шешім қабылдау сапасы артады, ал ашықтық пен жауапкершілік нығаяды.
Нарықтық қатынастар және ресурстар тиімділігі
Қазақстанда нарықтық қатынастардың дамуы экономиканы ғана емес, тұтас қоғамдық өмірді де өзгеріске ұшыратты. Тәуелсіздік жылдарында жүргізілген реформалар экономикалық қатынастарға елеулі түзетулер енгізіп, әрбір еңбеккердің мүддесіне ықпал етті. Бұл үрдістің маңызы уақыт өткен сайын әлсіремей, керісінше күшейіп келеді.
Өнім өндіру барысында ресурстарды үнемді жұмсау, жоғары өнімді техника мен технологияларды енгізу кеңінен шешімін тапса, кәсіпорындар өндіріс пен өткізуге байланысты шығындарды айтарлықтай қысқарта алады. Мұндай жағдайда тиімді басқарушылық шешімдердің негізі — сенімді есеп пен сапалы аудит.
Кілт ұстаным
Басқарушылық тиімділікке қол жеткізу үшін кәсіпорынға тек дұрыс есеп емес, сол есептің дұрыстығын дәлелдейтін тәуелсіз бағалау тетігі қажет.
Аудитордың кәсіби қағидалары
Аудит кәсіби қызметте төмендегі қағидаларды басшылыққа алуы тиіс: адалдық, объективтілік, кәсіби құзыреттілік, құпиялылық, тәуелсіздік, жинақылық, мұқияттылық, нақтылық және жариялылық.
Сенімнің өзегі
Аудитор қоғамдық сенімді қолдап, нығайту үшін адалдық, объективтілік және тәуелсіздік талаптарын қатаң сақтауы керек. Тапсырылған жұмысты мінсіз орындап, қорытынды пікірдің бейтараптығын қамтамасыз ету — кәсіби жауапкершіліктің негізі.
Сапаға апаратын тәртіп
Мұқият жоспарлау, дәлелдемелерді жүйелі жинау және стандарттарға сәйкес рәсімдеу аудит нәтижесінің сенімділігін арттырады әрі жұмыс процесін оңтайландырады.
Аудит теориясы: құрылым және қолданылуы
Аудит теориясы басқару ғылымының ережелеріне сүйене отырып, белгілі бір әдістер мен тәсілдердің дұрыстығын құптайды немесе жоққа шығарады. Ол бастапқы мәліметтер негізінде құрылған теориялық базаның ғылыми шынайылығын немесе жалғандығын айқындауға көмектеседі.
Аудит теориясының негізгі элементтері: компоненттер, принциптер, концепциялар, постулаттар, стандарттар және нормалар. Бұл құрылым аудитті бірізді, тексерілетін және салыстырмалы тәжірибеге айналдырады.
Аудит кәсіпорын қызметін жан-жақты тексеруді қамтиды. Соның нәтижесінде аудитор басшылыққа арналған, қызметтің тиімділігін арттыруға бағытталған конструктивті ұсыныстар әзірлеуге мүмкіндік алады.
Қолдану аясы
Аудиторлық қызметті жүргізудің маңызды шарты — аудиттің аясын нақты түсіну. Ол белгілі бір уақыт аралығында компанияның жылдық қаржылық есептілігіне жүргізілетін аудитте, ішкі аудитте, сондай-ақ экономикалық объект болып табылмайтын ақпараттық жүйелер аудитінде де нақты параметрлер арқылы анықталады.
Жұмыстың мақсаттары мен міндеттері
Мақсат 1: Үшінші тұлғалардың мүддесін қорғау
Қаржылық есеп-қисаптардың жалпыға қолжетімділігі үшінші тұлғалардың (оның ішінде несиегерлердің, жеткізушілердің, жұмыскерлердің және т.б.) мүдделерін қорғауға ықпал етеді. Бұл кәсіпорын мен сыртқы пайдаланушылар арасындағы ақпараттық теңсіздікті қысқартады.
Мақсат 2: Қоғамдық тәуекелдерді төмендету
Ашық әрі расталған қаржылық ақпарат қоғамды ықтимал теріс экономикалық салдардан қорғауға көмектеседі. Бұл, әсіресе, қызметі немесе жабылуы жергілікті экономикаға елеулі әсер етуі мүмкін экономикалық маңызды компаниялар үшін өзекті.
Курстық жұмыстың негізгі міндеті
Аудитор растаған қаржылық есеп-қисаптардың (орта мерзімді перспективада) жалпыға қолжетімді болуының маңызын ашу: есептіліктің толық жинағына, соның ішінде оған берілетін ескертпелерге жаппай қолжетімділік талабын негіздейтін себептерді қарастыру.
Қазақстандағы нормативтік негіздің қалыптасуы
Қазақстан тәуелсіздік алғаннан кейін бухгалтерлік есеп саласын дамыту бағытында ауқымды жұмыстар атқарылды. Бұл бағыттағы маңызды қадамдардың бірі — 1995 жылғы 26 желтоқсанда Қазақстан Республикасы Президентінің бухгалтерлік есеп туралы заң күші бар жарлыққа қол қоюы.
Кейін, 2002 жылғы 24 маусымда бұл құжат “Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік” туралы заң ретінде қайта қабылданды. Ал 2007 жылғы 28 ақпанда Қазақстан Республикасының “Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік” туралы №234-III заңы күшіне енді.
Еліміздегі ірі кәсіпорындар қаржылық есептілікті бухгалтерлік есептің халықаралық стандарттарына сәйкес жасауға кезең-кезеңімен көшті [1].