Сүт кластерін құрудың қаржыландыру тенденцияларын талдау

Кіріспе

Қазіргі уақытта көптеген елдерде кластерлік бастама индустриялық, аймақтық және инновациялық саясаттың маңызды құрамдас бөлігіне айналды. Бұл құбылыс тек экономикасы жоғары дамыған мемлекеттерге ғана тән емес: өтпелі экономикасы бар және дамушы елдер де кластерлік тәсілді белсенді енгізіп келеді.

Кластер ұғымы және Майкл Портердің үлесі

«Кластер» ұғымына әртүрлі анықтама беруге болады. Алайда ең кең тараған және ғылыми ортада мойындалған анықтамалардың бірі стратегиялық жоспарлау саласындағы жетекші зерттеушілердің бірі — профессор Майкл Портерге тиесілі.

Қазіргі кезеңде кластерлік концепция Портердің индустриялық кластерлер туралы еңбектерімен тығыз байланысты. Атап айтқанда, ол «Competitive Advantage of Nations» (1990) және «Competition» (1998) еңбектерінде ұлттық және аймақтық бәсекелестіктің факторларын жүйелі түрде сипаттады. Портердің ғылыми мұрасына жататын кеңінен қолданылатын құралдар қатарында «бес күш» моделі, құн тізбегі және кластерлік теория бар.

Кластерлердің қалыптасуына әсер ететін факторлар

Кластерлердің дамуына ықпал ететін факторлар көп. Уақыт өте келе экономикалық қызметтің жаңа түрлері пайда болып, компаниялар мен университеттер, сондай-ақ түрлі институттардың шоғырлануы инвестиция тартуға мүмкіндік береді. Бұл әсіресе аймақтан шалғай орналасқан кәсіпорындар үшін маңызды.

• географиялық жақындық және өндірістік байланыстардың шоғырлануы;
• жеткізушілер, сервистік компаниялар және көршілес салалармен өзара тәуелділік;
• университеттер мен зерттеу орталықтарының қатысуы;
• мемлекеттік органдар мен қолдау механизмдерінің болуы.

Саясат пен басқарудағы орны

Кластерлеу тұжырымдамасына байланысты көптеген елдерде мемлекеттік және ұлттық деңгейде түрлі шаралар іске асырылуда. Бұл саясатты жүзеге асыру жауапкершілігі көбіне бірнеше ведомствоға бөлінеді: өндірісті қолдау, бәсекелестік саясаты, ғылым және технология, еңбек нарығы мен білім беру, әлеуметтік саясат.

Тәжірибеде кластерлік тәсіл басқарудың жаңа формаларын дамытуға көмектесті: тікелей әкімшілік араласудың орнына ынталандыруға, әріптестікке және желілік өзара әрекетке негізделген қосымша тетіктер жиі қолданыла бастады. Мұндай көзқарас нарық қажеттіліктеріне сай жаңа кластерлердің пайда болуына және қолданыстағы кластерлердің белсенділігін қайта жандандыруға жағдай жасайтын институттар мен желілер жүйесін құруға сүйенеді.