Бұл тіпті алғашқы қауымнан басталған, мұнда балалар үлкендермен қарым - қатынас жасау барысында, оларға еліктеп, оларға ере отырып үйренген
Педагогикалық іс-әрекеттің мәні
Педагогикалық іс-әрекет — оқушының тұлғалық, интеллектуалдық және іс-әрекеттік дамуына бағытталған мұғалімнің тәрбиелеуші әрі оқытушы ықпалы. Бұл ықпал оқушының өзін-өзі дамытуы мен өзін-өзі жетілдіруіне тірек болатын жағдайлар мен бағыт-бағдарды қалыптастырады.
Бағыт
Тұлғалық өсу, ойлау мәдениеті, әрекет арқылы үйрену және құндылықтық бағдар.
Нәтиже
Өздігінен білім алу дағдылары, жауапкершілік, рефлексия және үздіксіз жетілуге ұмтылыс.
Тарихи бастаулар және қоғамдық маңызы
Педагогикалық іс-әрекет өркениет тарихында мәдениеттің қалыптасуымен бірге пайда болды. Қоғамдық даму үшін өндірістік іскерліктердің үлгілерін (эталондарын) және әлеуметтік мінез-құлық нормаларын жасау, сақтау әрі өсіп келе жатқан ұрпаққа жеткізу маңызды міндеттердің біріне айналды.
Бұл үдерістің ең бастапқы көріністері алғашқы қауым кезеңінен-ақ байқалды: балалар үлкендермен қарым-қатынас барысында, оларды бақылап, еліктеп және соңынан еріп үйренді. Дж. Брунер мұндай тәжірибені «контексте оқыту» деп сипаттайды.
Дж. Брунер бойынша оқытудың үш негізгі тәсілі
-
1
Ойын арқылы үйрену: жоғары приматтарда дағдының құрамдас бөліктерін ойын процесінде меңгеру.
-
2
Контексте оқыту: туземдік халықтардағы нақты жағдай мен ортаға кіріктірілген үйрену.
-
3
Абстрактілі мектептік оқыту: тікелей практикалық әрекеттен белгілі бір деңгейде оқшауланған, жүйелі мектеп форматы.
Мектептің әлеуметтік институт ретінде қалыптасуы
Қоғам дамыған сайын алғашқы сыныптар, мектептер мен гимназиялар қалыптаса бастады. Әртүрлі елдерде оқытудың мазмұны мен мақсаттары өзгеріп отырса да, мектеп әлеуметтік институт ретінде өз мәнін сақтады: оның арнайы міндеті — мұғалімдер мен педагогтардың кәсіби қызметі арқылы әлеуметтік-мәдени тәжірибені ұрпақтан ұрпаққа жеткізу.
Әлеуметтік-мәдени тәжірибені берудің формалары
Мектептің даму тарихында тәжірибені беру тәсілдері өзгеріп отырды. Уақытқа, қоғамның сұранысына және білім беру жүйесінің мүмкіндіктеріне байланысты әртүрлі формалар орнықты.
Ерте және дәстүрлі формалар
- Әңгіме (сократтық диалог), майевтика: сұрақ-жауап арқылы ойды «туындату».
- Шеберханалық үйрену: қыш бұйым жасау, тері өңдеу, тоқу және өзге өндірістік бағыттарда шәкірттің технологиялық үдеріске жүйелі қатысуы.
- Вербалды насихат: гувернерлер, ағатайлар институты, монастырьлар сияқты ортадағы тәрбиелік ықпал.
Жүйеленген мектептік формалар
Я. А. Коменскийден бері сыныптық-сабақтық оқыту орнығып, уақыт өте оның негізгі формалары ажыратылды:
- сабақ
- лекция
- семинар
- сынақ
- практикум
- тренинг (соңғы жылдары)
Қиындық деңгейі: оқытушы мен оқушы тәжірибесі
Оқытушы үшін
Оқытушы қызметіндегі ең күрделі формалардың бірі — лекция. Ол материалды жүйелеуді, логиканы сақтауды және аудиторияның оқу әрекетін басқаруды талап етеді.
Студент пен оқушы үшін
Білім алушы үшін жиі қиынға соғатындары — семинар сабақтары мен сынақтар. Бұл форматтар белсенді қатысуды, жауапкершілікті және оқу нәтижесін көрсету қабілетін қажет етеді.