Қазақстан Республикасының банк жүйесінің дамуын талдау және жетілдіру жолдары
Банк жүйесінің экономикадағы рөлі және зерттеудің өзектілігі
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, кез келген мемлекеттің экономикасында ірі кәсіпорындар мен шағын және орта кәсіпкерлікпен қатар, дамудың негізгі тіректерінің бірі — банк жүйесінің тұрақты әрі тиімді жұмыс істеуі. Нарықтық экономика жағдайында, әсіресе шаруашылық жүйе интеграциялану кезеңінде, қаражатты қалыптастыру және оны пайдалану үдерісі әртүрлі экономикалық субъектілер арасындағы сан алуан қатынастар арқылы дамиды.
Мұндай субъектілерге, ең алдымен, халық, одан кейін мемлекет, банк жүйесі және өзге қаржылық делдалдар жатады. Банктің мазмұны мен атқаратын қызметтері оның экономикадағы маңызын айқындайды: банкке жүктелген міндеттер қаржы ресурстарының қозғалысын ұйымдастырып, экономиканың үздіксіз жұмыс істеуіне ықпал етеді.
Банк жүйесінің негізгі міндеттері
- • Өндірістің үздіксіздігін және оның жеделдеуін қамтамасыз ету үшін қажет бос ақша капиталы мен ресурстарды шоғырландыру.
- • Ақша айналымын тәртіпке келтіру және оны ұтымды ұйымдастыру (рационализациялау).
Банк ұғымы және қызмет ету қағидалары
Банк — өз жарғысы бар, толық шаруашылық есеп пен өзін-өзі қаржыландыру қағидалары негізінде қызмет атқаратын заңды тұлға. Ол ақша қаражатын тарту, орналастыру және өзге де банктік операцияларды жүзеге асыратын мекеме болып табылады.
Рөл 1
Банк уақытша бос ақша ресурстарын жинақтаушы ретінде әрекет етеді.
Рөл 2
Банк бұл қаражатты қосымша ресурстарға мұқтаж шаруашылық субъектілеріне қайта бөледі.
Осылайша, банктердің ақша қаражатын шоғырландыру және кейіннен қайта бөлу қызметі өндіріс пен айналымның үздіксіздігін қамтамасыз етіп қана қоймай, бүкіл ұдайы өндіріс үдерісін жеделдетуге ықпал етеді.
Тарихи даму: қызметтердің кеңеюі
Банк ісінің ерте кезеңдерінде банктер ақша қаражатын сақтауды, ішкі және сыртқы экономикалық айналымдарда сауда операцияларына сәйкес аударым жасауды қамтамасыз етті. Сонымен қатар олар бір елдің ақша белгісін екінші елдің валютасына айырбастау қызметін де атқарды.
Уақыт өте келе банк ісінің технологиясы айтарлықтай өзгерді. Қазіргі кезеңде нарықтық үлгіде дамыған елдердің басым бөлігінде екі деңгейлі банк жүйесі қалыптасып, белсенді түрде дамып келеді.
Қазақстандағы екі деңгейлі банк жүйесі
Қазақстан Республикасында банк жүйесінің құрылымы Қазақстан Республикасы Президентінің 1995 жылғы 31 тамыздағы «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» заң күші бар жарлығында бекітілген. Аталған құжатқа сәйкес, Қазақстанда екі деңгейлі банк жүйесі қалыптасқан: бірінші деңгейде — мемлекеттің Ұлттық Банкі, ал екінші деңгейде — өзге барлық банктер, яғни коммерциялық банктер.
1-деңгей
Ұлттық Банк — мемлекеттің орталық банкі, ақша-несие саясаты мен қаржы тұрақтылығының негізгі институты.
2-деңгей
Коммерциялық банктер — нарықта банктік қызметтерді көрсетіп, экономика субъектілерін қаржыландыратын ұйымдар.
Банк және тауарлы-ақшалай қатынастардың даму тарихы өзара қатар жүреді және тығыз байланыста болады. Банк жүйесі шаруашылық өмірдің орталығында орналасып, экономиканың негізгі түйіндерінің бірі ретінде қызмет атқарады.
Экономикалық контекст және өзекті мәселелер
Соңғы жылдары Қазақстан Республикасының экономикалық ахуалы ілгерілегенімен, ел экономикасы дамушы мемлекеттерге тән бірқатар белгілермен сипатталады. Бұл тек ұлттық валютаның айналымда болуымен шектелмейді: ұлттық валюта толық еркін конвертацияланбайды, ал бағалы қағаздар нарығы өтімділіктің төмен деңгейімен ерекшеленеді.
Жұмыстың мақсаты мен міндеттері
Курстық жұмыстың мақсаты — банк ісінің және банк жүйесінің пайда болу тарихына сипаттама беру, Қазақстанның банк жүйесінің дамуын талдау, сондай-ақ ондағы мәселелер мен оларды шешу жолдарын қарастыру.
Міндет 1
Қазақстанның банк жүйесі және оның даму тарихын қарастыру.
Міндет 2
Орталық банктің дамуы мен қызметтерін талдау.
Міндет 3
Коммерциялық банктердің дамуы мен қызметтерін талдау.
Жұмыстың құрылымы
Курстық жұмыс кіріспеден, негізгі бөлімдерден, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Негізгі мазмұн төмендегі тарауларға бөлінген.
I. Банк жүйесінің дамуының теориялық негізі
1.1 Банк жүйесінің даму тарихы.
1.2 Банк жүйесінің құрылымы.
II. ҚР банк жүйесінің дамуын талдау және жетілдіру жолдары
2.1 Орталық банк және оның қызметтерін талдау.
2.2 Коммерциялық банк және оның қызметтерін талдау.
III. ҚР банк жүйесіндегі мәселелер және жетілдіру жолдары
Бұл бөлімде Қазақстан Республикасындағы банк жүйесінде кездесетін өзекті проблемалар қарастырылып, оларды жетілдірудің ықтимал бағыттары ұсынылады.
Қорытынды
Қорытынды бөлімде жүргізілген талдаудың нәтижелері жинақталып, негізгі тұжырымдар жүйеленеді.
Пайдаланылған әдебиеттер
Әдебиеттер тізімі зерттеу барысында қолданылған дереккөздерді қамтиды.
Көлемі
Курстық жұмыстың жалпы көлемі — 30 бет.