Сабақта оқыту мен тәрбиелеу ұстанымдарының орындалуы
Қолданбалы курстардың мәні және оқыту мәдениеті
Қолданбалы курстың негізгі мақсаты — оқушыларды мемлекеттік тілде іс қағаздарын сауатты жазуға, құжат түрлерін ажырата білуге үйрету. Сонымен қатар құжаттарды толтырудың жалпы ережелерін, оларға қойылатын талаптарды, рәсімдеу нормаларын меңгерту және іс қағаздар стиліне тән лексикалық ерекшеліктермен таныстыру көзделеді.
Курс нәтижесінде оқушы нені білуі тиіс?
- іс жүргізу стилінің ерекшеліктерін;
- іс жүргізу және құжаттау саласындағы негізгі нормативтік құжаттарды;
- құжаттарды рәсімдеу ережелерін және реквизиттерді сауатты орналастыруды;
- құжаттарды дұрыс толтыру, безендіру және рәсімдеу қағидаларын;
- іс жүргізу қызметінің құрылымын;
- болашақ мамандығына қажет құжат түрлерін.
Оқу мазмұны: 8 модульдік құрылым
Курстың білім беру мазмұны сегіз ірі модульден тұрады. Әр модуль нақты тақырыптарға бөлініп, жалпы көлемі 34 сағатқа жоспарланады. Сабақ барысында кейбір тақырыптарды компьютерлік құралдармен байланыстыра өткізу — уақыт талабына сай тиімді шешім.
1) Ұйымдастыру
Мемлекеттік тілде іс жүргізуді және іскерлік корреспонденцияны ұйымдастыру.
2) Негізгі талаптар
Құжаттарды рәсімдеуге қойылатын негізгі талаптар.
3) Іскерлік хаттар
Қазіргі іскерлік хаттар және олардың құрылымы.
4) Мәтін құрастыру
Іс қағаздарының мәтінін құруға арналған нұсқаулар.
5) Анықтамалық-ақпараттық құжаттар
Анықтамалық және ақпараттық материалдарды құжаттау.
6) Еңбек қатынастары
Еңбек қатынастарын құжаттау: өтініш, бұйрық, келісімдер және өзге нысандар.
7) Хат алмасу
Қызметтік хат алмасудың ережелері мен этикасы.
8) Жұмысты ұйымдастыру
Іс жүргізуді және құжаттармен жұмысты жүйелеу, сақтау, айналымын басқару.
Оқыту үрдісі: жаңа технология және педагогикалық ізденіс
Қазіргі білім беру кеңістігінде түрлі педагогикалық технологиялар кеңінен енгізілуде. Сондықтан оқушылардың танымдық іс-әрекетін дамыта алатын әдістерді таңдауға және оны оқу үрдісіне енгізуге бағытталған педагогикалық ізденіс тобын құру орынды. Мұндай топ өзекті мәселелерді көтеріп, жаңа идея ұсынып, мұғалімдердің жұмыс бағытына ықпал етіп, нәтижелерді талдайды.
Мысалы, қазақ тілі мен әдебиеті бірлестігі жанынан уақытша шығармашылық топ, проблемалық шығармашылық топ, озат тәжірибе тобы және жас мамандар мектебін ұйымдастыру тәжірибесі тиімді нәтиже береді.
Сабақта ескерілетін негізгі ұстанымдар
Оқу мазмұнының танымдық бағыттылығы.
Сабақтың білімдік, дамытушылық және тәрбиелік мақсаттарының нақты қойылуы.
Оқыту — мұғалім мен оқушының өзара байланысына негізделген диалектикалық үдеріс екендігін түсіндіру.
Сабақ барысында оқыту мен тәрбиелеу ұстанымдарының сақталуы.
Сабақ — ізденімпаздық нәтижесі
Сабақ — ізденімпаздықтың нәтижесі. Сондықтан қолданылатын әдістер жүйесін жоспарлауда мына мәселелер маңызды:
- оқушының танымдық қызығушылығын арттыру, парыз бен жауапкершілік сезімін қалыптастыру және оқудың әлеуметтік мәнін көрсету;
- оқушы әрекетінің барысы мен нәтижесін жүйелі тексеру;
- өзін-өзі бақылау және өзін-өзі бағалау элементтерін енгізу.
Бұл міндеттерді жүзеге асыру мұғалімнің кәсіби құзыреттілігін талап етеді.
Құндылыққа негізделген ұстаным
Шәкәрімнің ойынша, адамның жақсы өмір сүруіне негіз болатын үш сапа бар: адал еңбек, мінсіз ақыл, таза жүрек. Құнды қасиеттерге баулу ерте бастан қалыптасады, ал тұлғаның адам болып жетілуінде ата-анамен қатар тәрбиеші мен мұғалімнің орны ерекше.
Мұғалімнің рөлі: жаңашылдық және үздіксіз даму
Ұрпақ тәрбиесі — мемлекеттің болашағына тікелей қатысты маңызды іс. Бүгінгі мұғалімнің жауапты міндеттерінің бірі — оқушыға тиянақты білім беріп қана қоймай, таланты мен қабілеті жоғары жеке тұлғаны танып, оны дамытуға жағдай жасау. Бұл үшін мұғалім өз тәжірибесінде тиімді әдіс-тәсілдерді саналы түрде таңдап, тәжірибе алмасып, үздіксіз ізденуі керек.
Білім мазмұнын жаңарту және үздіксіз білім беру жүйесін дамыту — бүгінгі күннің объективті заңдылығы. Демек, оқушыны тек ақпаратпен қамтамасыз ету жеткіліксіз: бағдарламалық дағдылар мен икемдерді қалыптастырып, шығармашылықпен жұмыс істеуге баулу да маңызды. Бұл процестегі негізгі ұйымдастырушы күш — мұғалім.
Зерттеуші-мұғалім моделі: әдіснамалық дайындық
Заман талабына сай мұғалім жаңашыл, педагогикалық технологияларды еркін меңгерген, шығармашыл және өз пәнінің зерттеушісі болуы тиіс. Осыған байланысты мұғалімнің теориялық дайындығын меңгеру және оны тәжірибеде қолдану қажеттілігі күшейіп отыр.
Жоғары кәсіби шеберлік
Оқу-тәрбие үдерісін сапалы ұйымдастыру және басқару.
Қисынды ойлау
Дәлелді тұжырым жасап, шешімді негіздеу.
Әдіснамалық рефлексия
Өз тәжірибесін талдау және жақсарту.
Ғылыми негіздеу қабілеті
Әдістерді ғылыми тұрғыдан таңдап, дәлелдеу.
Сын тұрғысынан қабылдау
Тұжырымдамаларды шығармашылықпен қолдану.
Басқару және жобалау
Білім жүйесін құрастыру, ұйымдастыру, басқару.
Мақсат қою және нәтиженің өлшенуі
Зерттеуші-мұғалімнің басты міндеті — оқушыны танымдық қызығушылықтан ғылыми ізденіске дейін жеткізу. Бұл жерде мұғалім мен оқушының қарым-қатынасы — үлкен ғылыми үдерістің өзегі. Сондықтан әдістемелік жүйенің басты компоненті ретінде мақсатты нақты қою қажет.
Мақсаттың нақтылығы дегеніміз — мұғалім өлшей және бағалай алатын, оқушы әрекетінің нәтижесі ретінде анықталуы. Демек, қойылған мақсат пен алынатын нәтиже бір өлшеммен бағалануға тиіс.
Бағалау саясаты: қолданбалы курстағы әділдік пен жүйелілік
Қолданбалы курстарда «баға қойылмайды» деген ұстаным жиі айтылады. Алайда оқушының білімін бағаламайынша, ілгерілеуді көру қиын. Сондықтан қолданбалы курстарда білімді бағалауға кредиттік технология элементтерін қолдану тиімді.
Жедел тексеру түрлері
- тест;
- мини-интервью;
- мини-викторина.
Бұл бағалар қорытынды нәтижеге енгізіледі.
Шығармашылық және бақылау жұмыстары
- бақылау жұмысы;
- тест тапсырмалары;
- сынақ;
- конспект;
- реферат және өзге шығармашылық жұмыстар.
Бағалау әділ әрі жүйелі болуы үшін мұғалім проблемалық және терминологиялық сұрақтар, түрлі танымдық тапсырмалар әзірлеуі керек. Жеке, рейтингілік, реферативтік және басқа тапсырмалар белгіленген мерзімде өткізілуі маңызды.
Қазіргі білім берудің түпкі мақсаты
Білім берудің басты мақсаты — тұлғаның өз бетімен білім алуын және өздігінен қалыптасуын қамтамасыз ету үшін, өзіне және қоғамға қажетті қабілеттерін дамытуға жағдай жасау. Бұл:
- оқушының белсенділігі мен саналылығын қалыптастыруды;
- психикалық, физиологиялық және антропологиялық даму заңдылықтарын жалпыадамгершілік құндылықтармен үйлестіруді;
- әлеуметтік тұрғыдан құнды белсенділікті дамытуды көздейді.
Қорытынды
Бағдарлы оқытудың түпкі мақсаты — өз даму бағытын айқындай алатын, дұрыс шешім қабылдауға қабілетті, өзін-өзі жетілдіріп өсетін және өзін-өзі тәрбиелей алатын тұлға қалыптастыру. Қолданбалы курс мазмұны, оқыту технологиялары, мақсат қою және әділ бағалау жүйесі осы мақсатқа қызмет етуі тиіс.