Бухгалтерлік және қаржылық есеп берудің негізгі принциптері
Қаржылық есеп берудің мақсаттары
Қаржылық есеп берудің негізгі мақсаты — пайдаланушыларға субъектінің қаржылық жағдайы, қызмет нәтижелері және қаржылық жағдайындағы өзгерістер туралы ақпарат ұсыну. Бұл ақпарат экономикалық шешім қабылдауға көмектеседі.
Дегенмен, қаржылық есеп беру экономикалық шешім қабылдау үшін қажет барлық мәліметті толық қамти алмайды, өйткені ол негізінен өткен оқиғаларды көрсетеді.
Қаржылық есеп берудің пайдаланушыға беретін практикалық пайдасы
Қаржылық есеп беру келесі бағыттар бойынша пайдалы ақпаратты жинақтайды:
- несие беру және инвестициялық шешімдерді қабылдау;
- болашақ ақшалай түсімдерді бағалау;
- субъектінің ресурстары мен міндеттемелерін, сондай-ақ ресурстармен байланысты тәуекелдерді бағалау;
- басқарушы органдардың (менеджменттің) жұмысын бағалау.
Экономикалық шешімдер үшін қандай ақпарат қажет?
Ақшалай қаражатты генерациялау қабілеті
Пайдаланушыға субъектінің ақшалай қаражатты қалыптастыру (генерациялау) қабілеті, оны қалыптастыру мерзімі және алынған нәтижелердің сенімділігі туралы мәлімет қажет.
Қаржылық жағдай, қызмет және өзгерістер
Бұл үшін субъектінің қаржылық жағдайын, қызметін және олардағы өзгерістерді бейнелейтін ақпарат маңызды.
Қаржылық жағдайға әсер ететін факторлар
Қаржылық жағдайға субъект бақылайтын экономикалық ресурстар, оның қаржылық құрылымы, өтімділігі, төлем қабілеттілігі және жұмыс істейтін ортаның өзгерістеріне бейімделу қабілеті әсер етеді.
Өтімділік
Өтімділік — қаржылық міндеттемелерді осы кезеңде өтегеннен кейін жақын уақытта қолда болатын ақшалай қаражаттың жеткіліктілігі.
Төлем қабілеттілігі
Төлем қабілеттілігі — субъектінің өз міндеттемелерін уақтылы орындау мүмкіндігі, яғни қарыздарын өтеуге қаржылық әлеуетінің жетуі.
Қызмет нәтижелері және ақша қозғалысы туралы ақпарат
Тиімділік пен пайдалылық
Субъект қызметінің көрсеткіштері, тиімділігі және пайдалылығы туралы ақпарат экономикалық ресурстардағы ықтимал өзгерістерді бағалау үшін қажет.
Ақшалай қаражат қозғалысы
Ақшалай қаражат қозғалысы туралы ақпарат субъектінің ақшалай қаражатты алу және басқару қабілетін бағалауда ерекше пайдалы.
Қаржылық есептер өзара байланысты, өйткені олар шаруашылық өмірдің бірдей фактілерін әр қырынан бейнелейді. Ал түсіндірме жазбада пайдаланушыларға қаржылық есеп баптары бойынша қосымша мәлімет беріледі.
Бухгалтерлік және қаржылық есеп берудің негізгі принциптері
«Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру туралы» заңда бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп берудің негізгі мақсаттары белгіленген:
Ақпараттың толықтығы мен сенімділігі
Субъектіні және басқа да мүдделі тұлғаларды шаруашылық қызмет туралы толық әрі сенімді ақпаратпен қамтамасыз ету.
Заң талаптарын бақылау
Субъектінің шаруашылық қызметті жүзеге асыру барысында Қазақстан Республикасы заңдарын сақтауын бақылау үшін мемлекеттік органдарға қажетті ақпаратты ұсыну.
Осы міндеттерді орындау үшін қаржылық есеп беру негізгі принциптер мен сапалық сипаттамаларға сәйкес жасалады. Кезеңдік қаржылық есеп беру субъект туралы бухгалтерлік ақпаратты жүйелеу мен топтастырудың негізгі құралы болып саналады.