Тұрғындарды әлеуметтік қорғаудың мәселелері
Кіріспе
Бұл курстық жұмыстың тақырыбы — еңбек нарығы және табыстарды бөлу. Жұмыстың мақсаты — еңбек нарығын теориялық қырынан қарастырып, оның Қазақстан Республикасындағы қалыптасуы мен ерекшеліктерін, артықшылықтары мен кемшіліктерін жан-жақты талдау, сондай-ақ елімізде еңбек нарығы саласында туындайтын мәселелерді айқындап, оларды азайту немесе жою жолдарын ұсыну.
Сонымен бірге жұмыста бөлу теориясы аясында жалақы ұғымы, тұрғындардың табысы және әлеуметтік қорғау мәселелері қарастырылады.
Жұмыстың өзектілігі қазіргі кезеңдегі жұмыссыздық проблемасының ушығуы және табыстарды бөлу тақырыбының әлеуметтік-экономикалық тұрақтылық үшін шешуші мәнге ие болуымен түсіндіріледі. Бұл мәселелердің алдын алу үшін еңбек нарығының жалпы табиғатын және Қазақстандағы еңбек нарығының ерекшеліктерін терең түсіну қажет.
Еңбек нарығы: теориялық негіздер
Еңбек нарығының мәні
Еңбек нарығы — ең алдымен жұмыс күшіне сұраныс пен жұмыс күшінің ұсынысы тоғысатын әлеуметтік-экономикалық қатынастар жүйесі. Бұл — ерекше нарық: мұнда «тауар» ретінде адамның еңбегі, уақыты, білімі мен дағдысы бағаланады.
Еркін еңбек пен еңбек ресурстарын тиімді бөлу — өнімді экономиканың базалық шарттарының бірі. Жұмыс күшін реттеуде нарықтық тетік әкімшілдік-әміршілдік тәсілге балама ретінде қарастырылады.
Әкімшілдік жүйеден нарыққа өту кезіндегі қайшылықтар
Ұзақ уақыт бойы жоспарлы экономика жағдайында еңбек нарығы толыққанды қалыптасқан жоқ. Мамандарды қайта даярлау жүйесінің тым қарапайым болуы толық, бірақ тиімсіз жұмыспен қамтуға жағдай жасады, ал өмір сүру ресурстарын бөлуде теңгермешілдік кеңінен орын алды.
Еңбек ресурстарын салалар мен аймақтарға бөлу көбіне орталықтандырылған жоспар арқылы жүргізілді. Жаңа жұмыс орындарын құру еңбекке қабілетті тұрғындардың санынан асып түсіп, нәтижесінде жұмыс күші тапшылығы туындады.
Кадрлық-экстенсивті шаруашылық механизмінде кәсіпорынның жалақы қоры жұмысшылар санына тәуелді болып, қызметкерлер санын арттыру еңбек өнімділігінің төмендігін жабудың бір тәсіліне айналды. Сонымен бірге жұмыс орнына ие болу іс жүзінде кепілдендіріліп, жұмыстан шығару өте қиын болды. Соның салдарынан сұраныс пен ұсыныс еркіндігі қатты шектелді.
Мемлекет жұмысшылардың қозғалысын қатаң бақылап, өз еңбегін қолдануға тек мемлекет белгілеген еңбек нысандары шеңберінде ғана рұқсат берді. Бұл жағдай еңбек қатынастарының икемділігін төмендетіп, нарықтық сигналдарға жауап беру қабілетін әлсіретті.
Бөлу теориясы және табыстар
Жалақы: мәні мен жүйесі
Жалақы — еңбек табысының негізгі формаларының бірі және еңбекке ынталандырудың маңызды құралы. Бұл жұмыста жалақының мәні, түрлері және оны ұйымдастыру жүйелері бөлу теориясымен байланыста қарастырылады.
Тұрғындардың табысы және әлеуметтік қорғау
Тұрғындардың табысы мен оның құрылымы қоғамдағы әлеуметтік теңсіздік, кедейлік тәуекелі және өмір сапасы секілді мәселелермен тікелей байланысты. Сондай-ақ жұмыста тұрғындарды әлеуметтік қорғаудың өзекті проблемалары талданады.
Қазақстандағы еңбек нарығы және мемлекеттік шаралар
Курстық жұмыстың үшінші бөлімінде Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығының негізгі проблемалары қарастырылады. Мемлекет еңбек қатынастары саласында еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғауды қамтамасыз етуге бағытталған бағдарламаларды іске асыруды және мониторинг жүргізуді маңызды бағыт ретінде айқындайды.
Үкімет міндеттемелерінің басым бағыттары
- Еңбек туралы, халықты жұмыспен қамту, еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау жөніндегі заңнаманың сақталуын мемлекеттік бақылау және ұйымдарда кешенді тексерулер жүргізу.
- Мемлекеттік органдардың, қызметкерлер мен жұмыс берушілер бірлестіктерінің бірлескен іс-әрекеттерін қамтамасыз ету.
- Еңбек заңнамасына өзгерістер мен толықтырулар енгізу кезінде қызметкерлер мен жұмыс берушілердің республикалық бірлестіктерімен кеңесулер өткізу.
- Әлеуметтік әріптестермен бірлесе отырып, жұмыс берушілерді еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау сапасын арттыруға экономикалық ынталандыру шараларын әзірлеу.
- Еңбек қауіпсіздігі бойынша республикалық қоғамдық байқаулар мен ұйымдардағы кәсіби шеберлік конкурстарын өткізу.
- Ұжымдық шарттар арқылы қызметкерлер мен олардың отбасы мүшелерінің санаторий-курорттық емделуін және демалуын қолдау, бұқаралық туризм мен спортты дамыту, салауатты өмір салтын насихаттайтын іс-шараларды ұйымдастыру.
- Балалар еңбегінің мәжбүрлі және ең нашар түрлерін пайдалануға жол бермеу, оларды жою және балалар мен отбасыларға балама мүмкіндіктер ұсыну.
- Мүгедектердің еңбек қатынастары саласындағы құқықтарының іске асырылуын қамтамасыз ету.
Құрылымы мен көлемі
Жұмыс бөлімдері
- Еңбек нарығының теориялық аспектілері
- Бөлу теориясы және табыстар
- Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығының проблемалары
Жалпы көлемі
Курстық жұмыс көлемі — 27 бет.