Қазақстанның әлеуметтік өмірін қоса алғандағы барлық жағдайларды қайта жаңғыртуды тарату
Мемлекеттік саясат: білім, еңбек нарығы және әлеуметтік бағдар
Мемлекеттік саясат білім берудің халықаралық үлгілерін және еңбек нарығының серпінді дамуы мен келешек талаптарын ескере отырып, сапалы кәсіптік даярлауды қамтамасыз етуге бағытталған. Қазақстан әлеуметтік-экономикалық дамудың тұрақты қарқынын сақтай отырып, азаматтардың әл-ауқатын арттыруды стратегиялық мақсат ретінде айқындайды.
Басым бағыттар
- Демография және әлеуметтік тұрақтылық
- Зейнетақы жүйесін жетілдіру
- Кадрлық саясат және адами капитал
- Тұрғын үй және өмір сапасы
- Білім беру мен қайта даярлау
Нарыққа интеграция логикасы
Қазақстан әлемдік экономикада өз орнын нығайту үшін сыртқы нарықтарға белсенді шығуы және тұрақты позиция ұстануы қажет. Бұл ретте өңірлік ерекшеліктерді ескеріп, озық елдердің тәжірибесін бейімдеу маңызды.
Стратегиялық міндеттер
Нәтижесі дәлелденген секторларды жаңғырту қарқынын жеделдету және экономиканың барлық салаларында, соның ішінде әлеуметтік өмірде, жаңартуларды жүйелі түрде енгізу.
Әлеуметтік саясат және жауапты институттар
Экономиканың өсуі мен қаржылық мүмкіндіктерге сүйене отырып, халықтың әл-ауқатын жақсартуға бағытталған жұмыстар жалғасуда. Әлеуметтік саясатта медициналық қызмет сапасын арттыру, денсаулық сақтаудың жоғары технологиялық жүйесін дамыту, зейнетақы жинақтау жүйесін жетілдіру және жаңа жұмыс орындарын құру қағидалары негізгі орын алады. Бұл бағыттар үшін, ең алдымен, еңбек және халықты әлеуметтік қорғау, сондай-ақ денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті органдар жауап береді.
Маңызды әлеуметтік кепілдіктер
Сақтандыру төлемдері
Жұмыс істейтін әйелдер сақтандыру жүйесі негізінде жүктілікке және бала күтіміне байланысты әлеуметтік төлемдер ала алады.
Қаржыландырудың рөлі
Әлеуметтік бағдарламаларды қаржыландыру елдің экономикалық өмірінде де, азаматтардың күнделікті тұрмысында да айрықша мәнге ие.
Еңбек жағдайын жаңарту: әсері және пікірталас
Зерттеулер еңбек жағдайын қайта ұйымдастыруға бағытталған бағдарламалардың жұмысқа қанағаттану деңгейін көтеруге, жұмыстан қалу көрсеткішін төмендетуге, кадр ауысымын азайтуға және өнім сапасын арттыруға ықпал ететінін көрсетеді. Дегенмен, кейбір жағдайларда еңбек өнімділігінің айқын өсімі тіркелмеген. Бұл еңбек мамандықтарының шекті мүмкіндіктерімен немесе ұйымдық өзгерістердің толық аяқталмауымен байланысты болуы ықтимал.
Қолдайтын уәж
Еңбекті ұйымдастыруды жетілдіру мекеме қызметінің тиімділігін арттыруы мүмкін.
Сын-пікір
Кей сыншылар экономикалық тиімділікті бағалауда «қанағаттану» көрсеткішін тым алға шығаруға болмайды деп есептейді.
Шарт
Өзгерістерді енгізу қызметкерлердің дайындық деңгейі мен бейімделу мүмкіндігі ескерілгенде нәтижелі болады.
Сондай-ақ кей бағдарламаларда қызметкерлерге тым көп еркіндік берілген жағдайлар да кездескен. Соған қарамастан, еңбек жағдайын жетілдіру бастамалары еңбек сапасын көтеруге, кадр тұрақтылығын жақсартуға және ұйымдық мәдениетті күшейтуге ықпал ете алады. Осы тұрғыдан алғанда, еңбек ресурстарын басқару экономикалық салада ғана емес, әлеуметтік салада да өзгерістерге бейім жүйе екенін байқауға болады.
Қорытынды: жұмыспен қамту — экономикалық қана емес, әлеуметтік міндет
Халықты жұмыспен қамту — тек экономикалық мәселе емес, сонымен бірге әлеуметтік проблема. Ол халықтың өмір сүру деңгейін қамтамасыз етуге, әр адамның кәсіби әлеуетін дамытуға және қоғамдағы тұрақтылықты нығайтуға тікелей әсер етеді. Бұл міндетті мемлекет әлеуметтік бағдарламалар арқылы жүйелі түрде шешкен жағдайда ғана ұзақ мерзімді нәтиже береді.
Кадрлық саясат және адам капиталы
Экономиканың қазіргі кезеңдегі дамуы еңбек ресурстарын сапалы даярлау мен тиімді пайдалануды шешуші факторға айналдырады. Басқару жүйесінде жаңа үлгідегі басқарушыларды қалыптастыру, заманауи қағидаларды әзірлеу және адам ресурстарын үздіксіз дамыту қажет.
Қажет құзыреттер
- Стратегиялық ойлау
- Тапқырлық және бейімделгіштік
- Мәдениеттілік және жауапкершілік
Мақсат
Қазақстанның жаһандық нарықтағы бәсекеге қабілетті позициясын нығайту үшін мемлекеттің рөлін күшейтіп, стратегиялық басқаруды дамыту және кадрлық саясаттың сапасын арттыру.
Қазақстандық еңбек нарығы үлгісі: бір көшірме емес, өз жолы
Қазақстандағы еңбек нарығының қалыптасуы тарихи-нақты талаптарды, демографиялық ерекшеліктерді, басқару жүйесінің эволюциясын және қоғамның көпұлтты құрылымын көрсетеді. Бұл контекстте еңбек нарығын реттеудің экономикалық, құқықтық және ұйымдық тетіктерін дамыту — жұмыс күшінің өңірлік және мемлекетаралық қозғалысына жағдай жасаудың маңызды шарты.
Республика көпұлтты мемлекет болғандықтан, еңбек қатынастарының «жапондық» немесе «американдық», не толық «еуропалық» үлгілерін сол қалпында көшіру екіталай. Әлеуметтік бағдарламаларды кең көлемде қаржыландыруға ресурс жеткіліксіз болса, еуропалық үлгідегі толық әлеуметтік қорғау жүйесін құру қиын. Ал жапондық үлгідегі аса жоғары өндірістік тәртіп пен мәдениет те әр қоғамда бірдей қалыптаспайды. Сондықтан Қазақстан өзге елдердің тәжірибесін талдап, тиімді тұстарын бейімдей отырып, ұлттық ерекшеліктерге сай аралас әрі өміршең моделін қалыптастыруы қажет.
Қолданылған әдебиеттер
- Қазақстан Республикасы Конституциясы. 2009 ж. өзгерістермен және толықтырулармен (08.10.1998 ж. бастап №284).
- Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы: «Қазақстан дүние жүзі елдерінің бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына ену жолында». 2006 ж. 1 наурыз.
- Кейнс Дж. М. Общая теория занятости, процента и денег. М., 1999. 350 б.
- Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы: «Жаңа әлемдегі — жаңа Қазақстан». 2009 ж. наурыз.
- Назарбаев Н.Ә. Қазақстан халқына Жолдауы: «Әл-ауқатын арттыру — мемлекеттік саясаттың басты мақсаты». 2010 ж. наурыз.
- КазЭУ хабаршысы. 2006 ж. №2.
- Дингазиева Б.Д. Социально-экономические аспекты использования трудовых ресурсов в РК.
- Горелов Н.А. Экономика трудовых ресурсов. М.: ВШ, 1989. 207 б.
- Транзитная экономика. №5, 2004. 116–126 б. Дузбаева М. «Факторы миграции трудовых ресурсов в условиях развития рыночных отношений».
- Рузанов Р. «Власть капитала над трудом: антагонизм и его последствия». Труд, №7, 2004. 15–22 б.
- Экономика и социология труда / Под ред. Адамчука В.В. М.: Экономическое образование, 1995.
- ҚР статистикалық материалдар жинағы, 2009 жыл.
- Қ. Абдиев редакциясындағы статистикалық жинақ. Алматы, 2005. 338 б.
- Труд в Казахстане. №7, 2006. «Рынок труда и безработица»; М. Асанова «Оценка влияния прямых инвестиций на занятость населения РК».
- Шкуркин А.М. «Феномен труда: синергетический взгляд». Общественные науки и современность, №1, 1998. 123–129 б.
- Кондрашина О. «Системный подход к проблеме управления трудовыми ресурсами общества». Транзитная экономика, 2005, №4. 30–35 б.
- Мельдаханова М. «Становление новой парадигмы занятости и рынка труда в условиях устойчивого развития страны». Экономика и статистика, №3, 2001.
- Маренков Н.Л., Алимарина Е.А. Управление трудовыми ресурсами. 2004. 443 с.
- Мухамбетов Т.И. Стратегия управления трудом. Алматы: Казахстан, 1992. 307 с.
- Труд в Казахстане. №7, 2006. 2–7 б. Г. Шегирова «Современные проблемы труда. Особенности труда и гендера в условиях глобализации».
- ҚР қысқаша статистикалық жинақтары, 2006.
- Казахская Академия Труда и Социальных Отношений. Вестник, №1, 2006.