Алғашқы эфир
Қазақ радиожурналистикасының қалыптасу кезеңдері
Қазақ радиожурналистикасының даму бағыттары шартты түрде үш кезеңге бөлінеді. Бұл кезеңдер қазақ тілінің эфирде орнығуы, өңірлік радиожелінің кеңеюі және кейінгі жылдардағы мазмұндық-ұйымдастырушылық жаңарулар арқылы айқындалады.
1-кезең: 1917–1918 — қазақ тілінің эфирден естілуі
Бұл уақыт аралығы қазақ тілінің радиоэфирде естіле бастаған алғашқы белесі ретінде қарастырылады. Ең алғашқы радио станция Форт-Шевченко қаласында (қазіргі Ақтау) жұмыс істегені айтылады.
2-кезең: 1921–1925 — алғашқы радиостанциялар мен эфирдің кеңеюі
Алғашқы радиостанциялардың пайда болуы 1921–1925 жылдарды қамтиды. Осы кезеңде Орынбор, Семей, Ырғыз, Қостанай, Петропавл, Ақмола, Павлодар қалаларында радиотораптар қалыптаса бастады.
Алғашқы эфир
1921 жылдың қазанында еліміздің бұрынғы астанасы Орынбор қаласында алғашқы эфир таралып, біртіндеп Республика аумағына кеңінен жеткен.
Белгілі дикторлар
Сол кезеңде радио үнін танытқан дикторлар қатарында Әміра Қайшаубаев, Жүсіпбек Елебеков, Манарбек Ержанов аталады.
Ұйымдастырушылық шешімдер
- 1931 ж. 16 тамызда радиохабарларды қабылдау және тарату жүйесін дамыту туралы қаулы қабылданды.
- 1934 ж. 8 қаңтарда жергілікті радиохабарлардың жай-күйі туралы қаулы бекітілді.
- Осы жылдары Қазақстан Республикасының Республикалық радио комитеті құрылып, Орынборда орналасқан. Алғашқы төрағасы — Айтбай Хангелдин.
Радионың негізгі бағыттары
Саяси ағарту
Қоғамдық-саяси түсіндіру және ақпараттандыру.
Білім
Оқу-ағартушылық мазмұндағы хабарлар.
Көркем әдебиет
Әдеби шығармаларды насихаттау, көркем мәтіндер.
Музыка
Ән-күй, концерттік және музыкалық бағдарламалар.
3-кезең: 1966–2002 — «Шалқар» және жаңа тыныс
1966 жылы Республикалық комитет құрамында «Шалқар» ақпаратты-сазды редакциясы құрылды. 1970 жылдары «Шалқар» радиосы жеке арна ретінде кеңейіп, Ресей, Қытай, Моңғолия, Өзбекстан, Қырғызстан, Ауғанстан және басқа да елдерде тұратын қазақ аудиториясына бағытталды.
1990-жылдардың соңында «Шалқар» радиосы шамамен үш жылға жабылып қалып, 2002 жылдың 16 қаңтарынан бастап Қазақ радиосының құрамдас бөлігі ретінде қайта ашылды.
Қорытынды
Қазақ радиосының тарихы шамамен 90 жыл бұрын басталып, әр кезеңде ұйымдастырушылық құрылымы мен мазмұндық бағыты жаңарып отырды. Осы эволюция қазақ радиожурналистикасының қоғамдық маңызын күшейтіп, аудитория аясын кеңейтуге жол ашты.