Мемлекеттік сауда саясаты
Кіріспе
Қоғамдағы өзекті мәселелердің бірі ретінде сауда саясаты ерекше маңызға ие. Себебі жүйелі әрі тиімді сауда саясаты құқықтық мемлекет пен демократиялық қоғамның ажырамас элементі болып табылады. Сондықтан да сауда саясаты Қазақстан үшін аса маңызды экономикалық бағыт саналады.
Бүгінгі әлем шапшаң дамуда: жаһандану үдерістері күшейіп, ақпараттық технологиялар ықпалы артып келеді. Қазақстан өз экономикалық әлеуетін нығайтып, халықаралық нарықтағы орнын нақтылауға ұмтылуда және Бүкіләлемдік сауда ұйымына (ДСҰ) мүшелікке өтуді жоспарлайды.
Стратегиялық мақсаттар және бәсекеге қабілеттілік
Президент Н.Ә. Назарбаев атап өткен ауқымды міндеттердің бірі — Қазақстанның бәсекеге қабілетті елдер қатарынан орын алып, әлемнің алдыңғы елу мемлекетінің санатына енуі. Бұл мақсатқа жету көбіне экономиканы сауатты басқаруға, қаржы және сыртқы сауда құралдарын тиімді қолдануға байланысты.
Негізгі ой
Жедел экономикалық өсім кезеңінде көптеген елдер экспорт пен импорт құрылымын қайта қарап, макроэкономикалық көрсеткіштерді белгіленген шекте ұстап тұруға ерекше назар аударады.
2006 жылғы 1 наурызда Қазақстан Республикасының Президенті халыққа Жолдауында елдің әлемдегі бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына кіру міндетін атап өтті. Мұндай мақсаттарды жүзеге асыру үшін сыртқы сауда саясатының логикасын, оны іске асыратын әкімшілік-экономикалық тетіктерді және нарықтық өзгерістерге бейімделу тәсілдерін дұрыс түсіну қажет.
Экономикадағы білім, теория және тәжірибе
Жаратылыстану ғылымдарындағыдай экономикада да абсолютті, өзгермейтін ақиқаттар сирек кездеседі. Көбіне біз теориялар ұсынып, болжамдар жасаймыз; олар уақыт өте келе тәжірибе арқылы расталуы да, теріске шығарылуы да мүмкін.
Қоғамдық ғылымдарда дүниетаным мен шешім қабылдауға нормативтік және сараптамалық білім ықпал етеді. Алайда олардың негізінде көбіне позитивті білім, яғни нақты деректер мен бақылауға сүйенген түсініктер жатады.
Жаһандану жағдайындағы сыртқы экономикалық басқару
Қазіргі халықаралық байланыстардың саяси, экономикалық, әлеуметтік және технологиялық астарларының өзара ықпалдасуы, сондай-ақ жаһандану үдерісінің күшеюі әрбір мемлекеттің сыртқы экономикалық қызметін тұрақты бақылап, тиімді басқаруын талап етеді.
Бұл талаптардың күшеюі басқару объектісінің уақыт өте келе кеңейіп, күрделене түсуімен түсіндіріледі. Сол себепті сыртқы экономикалық қызмет саласына қатысты негізгі санаттар, түсініктер және жіктеулерді меңгеру — экономика мамандығына дайындалатын студенттер үшін маңызды міндет.
Назар аударылатын бағыт
Сыртқы экономикалық қызметтің басқарушылық қыры: мақсат қою, құрал таңдау, реттеу тәсілдері және нәтижені бағалау.
Негізгі мазмұн
Сыртқы сауда операциялары, олардың қарқыны мен құрылымы, сондай-ақ халықаралық есеп айырысу және делдалдық қызметті үйлестіру.
Сыртқы экономикалық саясаттың қалыптасу заңдылықтарын және оны жүзеге асырудың әкімшілік-экономикалық механизмдерін игеру болашақ маманның кәсіби дайындығын күшейтеді. Сонымен бірге сатып алу-сату, жалға беру, мердігерлік жұмыстарды ұйымдастыру, сауда делдалдарының қызметін үйлестіру және мемлекетаралық есеп айырысуды қадағалау мәселелері де сыртқы экономикалық саясатпен тығыз байланысты.
ДСҰ мүшелігі және отандық бизнестің басты міндеті
Президент Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев Жолдауларында Қазақстанның ұзақ мерзімді даму бағытын айқындай отырып, елдің 2030 жылға қарай бәсекеге қабілетті, серпінді экономикаға айналуын мақсат еткен.
Бірнеше жылдан кейін Қазақстанның Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) мүшелікке өтуі жоспарланды. Бұл қадамның ықтимал пайдасы айқын: шекаралық шектеулер азайған жағдайда кәсіпкерлер өз өнімдерін сыртқы нарықтарға кеңірек шығара алады.
Маңызды ескерту
Ашық бәсеке жағдайында отандық кәсіпкерлер үшін ең негізгі міндет — сапалы өнім өндіру. Егер қазақстандық өнім шетелдік тауарлармен бәсекеге төтеп бере алмаса, бизнес өкілдері нарықтан ығыстырылып, банкроттық тәуекелі артады.