САУДА САЯСАТЫ
Кіріспе
Өзектілігі
Елдегі үрдістер мен нарықтық жүйе жылдан-жылға дамып келеді. Нарықтық экономиканы одан әрі жетілдіру және дамыту, экономикалық қатынастарды сапалы ақпаратпен қамтамасыз ету, жан-жақты талдау жүргізу және тиімді шешім қабылдау үдерісінде халықаралық сауданың рөлі айрықша.
Негізгі ұғымдар
- Экспорт:
- тауарларды басқа елдерге шығару.
- Импорт:
- тауарларды басқа елдерден әкелу.
- Сауда балансы:
- экспорт пен импорт құны арасындағы арақатынас.
Әлемдік шаруашылық байланыстардың күрделі жүйесінде халықаралық сауда ерекше орын алады. Белгілі бір кезеңде тауарлар экспортының құны мен олардың импортының құны арасындағы арақатынас сауда балансы арқылы көрінеді. Егер экспортталатын тауарлардың құны импорт құнынан асып кетсе, ел активті сауда балансына ие болады. Ал импорт экспорттан артық болса, пассивті сауда балансы қалыптасады. Бұл көрсеткіш елдің дүниежүзілік нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін және экономиканың жалпы жай-күйін сипаттайтын маңызды индикаторлардың бірі болып саналады.
Бұрын тауарларды шетке шығару халықаралық экономикалық қатынастардың негізгі формасы ретінде қарастырылса, қазіргі кезеңде шетелдік инвестициялау (оның ішінде бірлескен өндірістік қызмет және технологиялардың халықаралық трансферті) жетекші формалардың қатарына шықты. Дегенмен халықаралық сауда ауқымы мен функциялары бойынша халықаралық экономикалық қатынастардың жалпы кешенінде әлі де маңызды орын алып отыр: есептеулер бойынша, халықаралық сауда осы қатынастардың жалпы көлемінің шамамен 80%-ын құрайды.
Неліктен халықаралық сауда маңызды?
- Елдер арасындағы өзара тәуелділікті және еңбек бөлінісін нығайтады.
- Ғылыми-техникалық прогресс жағдайында өндіріс мамандануы мен кооперациясын жеделдетеді.
- Ұлттық нарықтардың жиынтығын біріктіріп, әлемдік нарықты қалыптастырады.
Халықаралық сауда — әр түрлі елдердегі тауар өндірушілер арасындағы байланыс формасы. Ол халықаралық еңбек бөлінісі негізінде қалыптасып, елдердің өзара тәуелділігін көрсетеді. Ғылыми-техникалық революцияның әсерінен өнеркәсіп өндірісіндегі мамандану мен кооперация тереңдеп, ұлттық экономикалардың өзара ықпалдасуы күшейе түседі. Ұлттық нарықтардың жиынтығы нәтижесінде әлемдік нарық қалыптасады.
Мақсаты
Халықаралық сауда мен сауда саясатының мәнін талдау және Қазақстанның әлемдік саудадағы орны мен рөлін көрсету.
Міндеттері
- Қазақстан Республикасының сыртқы саудасының мәнін ашу және түрлерін зерттеу.
- Сыртқы сауданың мазмұнын жан-жақты қарастыру.
- Халықаралық сауданың мәні, ерекшеліктері және формаларын сипаттау.
- Сауда саясатының мазмұнын және оны іске асыру құралдарын талдау.
- Қазақстанның халықаралық саудадағы орнын бағалау.
- Қазақстанның халықаралық саудадағы болашақ орны мен рөлін айқындау.
Жұмыстың құрылымы
Курстық жұмыс кіріспеден, үш бөлімнен, қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады. Жұмыс көлемі — 40 бет.
1. Халықаралық сауда теориялары
Классикалық және альтернативті теориялар, сондай-ақ халықаралық саудадағы жалпы тепе-теңдік ұғымдары қарастырылады.
2. Сауда саясаты
Сауда саясатының мәні, түрлері, құралдары, жасырын әдістері және халықаралық институттардың рөлі жүйеленеді.
3. Қазақстанның әлемдік саудадағы орны мен рөлі
Қазақстанның халықаралық саудадағы қазіргі рөлі және болашақтағы орны бағаланып, негізгі үрдістер мен бағыттар талданады.
Бөлімдер бойынша жоспар
1.1. Халықаралық сауданың классикалық теориялары
Салыстырмалы артықшылықтар, мамандану және айырбас тиімділігіне негізделген тұжырымдар.
1.2. Халықаралық саудадағы жалпы тепе-теңдік
Нарықтар өзара байланысқан жағдайда баға мен көлемдердің тепе-теңдікке келу логикасы.
1.3. Халықаралық сауданың альтернативті теориялары
Салалық құрылым, технология, өнімнің өмірлік циклі және фирмаішілік сауда сияқты факторларды түсіндіретін тәсілдер.
2.1. Сауда саясатының мәні, негізгі түрлері және іске асыру құралдары
Тарифтік және тарифтік емес реттеу, ынталандыру мен шектеу механизмдері.
2.2. Сауда саясатының жасырын әдістері
Әкімшілік тосқауылдар, стандарттар, техникалық регламенттер және өзге де жанама құралдар.
2.3. Сыртқы және халықаралық сауда саясаты
Ұлттық мүдде, екіжақты және көпжақты келісімдер аясындағы реттеу ерекшеліктері.
2.4. Сыртқы сауда саясатының құралдары
Кедендік тариф, квота, субсидия, лицензиялау және қорғау шаралары.
2.5. Халықаралық сауда ұйымы
Халықаралық сауда ережелері мен дауларды шешу тетіктерінің институционалдық негізі.
3.1. Қазақстанның халықаралық саудадағы рөлі
Елдің сыртқы сауда көрсеткіштері, бәсекеге қабілеттілік және әлемдік нарықтағы орнына әсер ететін факторлар.
3.2. ҚР-дың халықаралық саудадағы болашақ орны
Экспортты әртараптандыру, инвестиция тарту және технология трансферті арқылы ұзақ мерзімді әлеуетті күшейту бағыттары.